Kroatië wordt politiek ineens twintig jaar jonger. Het stopte Franjo Tudjman bij de parlementsverkiezingen van 3 januari voor de tweede keer onder de zoden. De autocratische president, die op 10 december op 77-jarige leeftijd stierf, prijkte over het graf heen op de verkiezingsaffiches van de Kroatische Democratische Unie (HDZ). Een vergissing van zijn partij. Het brutale nationalisme rond 'de vader van het onafhankelijke Kroatië' heeft afgedaan. De kiezer schoot het rechtse regime af en zwenkte in links-liberale richting, verpersoonlijkt door sociaal-democraat Ivica Racan (55) en sociaal-liberaal Drazen Budisa (51).
...

Kroatië wordt politiek ineens twintig jaar jonger. Het stopte Franjo Tudjman bij de parlementsverkiezingen van 3 januari voor de tweede keer onder de zoden. De autocratische president, die op 10 december op 77-jarige leeftijd stierf, prijkte over het graf heen op de verkiezingsaffiches van de Kroatische Democratische Unie (HDZ). Een vergissing van zijn partij. Het brutale nationalisme rond 'de vader van het onafhankelijke Kroatië' heeft afgedaan. De kiezer schoot het rechtse regime af en zwenkte in links-liberale richting, verpersoonlijkt door sociaal-democraat Ivica Racan (55) en sociaal-liberaal Drazen Budisa (51).Om de alleenheerschappij van de HDZ te breken, hadden de partijen van Racan (SDP) en Budisa (HSLS) een coalitie gesmeed die een alliantie aanging met een blok van vier kleine partijen. Dat bondgenootschap behaalde bijna twee derde van de stemmen. De aanhang van de HDZ bleek zowat gehalveerd. Een verademing in een land dat gebukt gaat onder discriminatie, onvrijheid, nepotisme, armoede, isolement en torenhoge schuld. Zoals zijn 'beste vijand', president Slobodan Milosevic van Joegoslavië, weigerde Tudjman mee te werken met het Joegoslavië-Tribunaal. Liever dan verdachten van oorlogsmisdaden uit te leveren, eerde hij ze als helden uit de onafhankelijkheidsstrijd van 1991 - 1995. Hij en zijn HDZ schonden de rechten van de Servische minderheid, hielden etnische zuiveringen. Vandaar dat Kroatië niet aan boord kwam bij de NAVO en de Europese Unie. Het zegevierende bondgenootschap belooft nu het land klaar te maken voor EU-lidmaatschap, meer werk te verschaffen, buitenlandse investeringen aan te trekken, de corruptie te bestrijden. Mensenrechten, vrije media en het terugschroeven van de macht van de president staan eveneens bovenaan de agenda. De bevoegdheid van het staatshoofd krijgt trouwens bijzonder veel aandacht in het vooruitzicht van de presidentsverkiezingen op 24 januari. Drazen Budisa (HSLS) is bij die stembusgang de kandidaat van het links-liberale blok; minister van Buitenlandse Zaken Mate Granic de kandidaat van de HDZ.DI-NA-MO! DI-NA-MO!In de hoofdstad Zagreb demonstreerden voetbalfans hoe bevrijdend de uitslag van de verkiezingen van 3 januari wordt aangevoeld. Ze eisten de oude naam van hun club terug: Dinamo. Op bevel van Tudjman was die gewijzigd in FC Croatia. Inmiddels loopt aankomend premier Ivica Racan in de kijker, de man die Kroatië op een nieuwe koers moet brengen en daarbij rekent op de steun van de Europese Unie en de Verenigde Staten. Hij is een bedachtzaam politicus met veel bestuurservaring en een ongewone levensloop. Hij is geboren in het nazi-werkkamp Ebersbach bij Leipzig. Zijn vader was gedood, een Duitse familie redde zijn zwangere moeder het leven. Hij groeide op in Slavonski Brod, studeerde rechten in Zagreb en begon een politieke carrière in de Communistenbond, de enige toegelaten partij. Racan klom op tot de Kroatische en Joegoslavische partijtop en ijverde daar voor democratisering en markteconomie. In de tweede helft van de jaren tachtig verzette hij zich in het Centraal Comité fel tegen nationalistische en reactionaire tendensen. Ten slotte gaf hij in januari 1990 het communisme en het oude Joegoslavië mee de doodsteek. Tijdens het federale partijcongres in Belgrado (het allerlaatste) stapte hij met slaande deuren op, in het gezelschap van de hele Kroatische en Sloveense afvaardiging. Zo reageerden Kroaten en Slovenen op de partijputsch van de Servische leider Milosevic. Racan vormde de Kroatische communistenbond om tot sociaal-democratische partij. Hij stond erop in 1990 vrije verkiezingen te houden, goed wetend dat hij zijn macht zou moeten afstaan aan Tudjman en diens HDZ. Toen we hem na het uitroepen van de Kroatische onafhankelijkheid in 1991 ontmoetten, voorspelde hij: "Als de confrontatie tussen deelstaten en etnische groepen uitgewoed zal zijn, barst zeker sociale onrust los. De HDZ herhaalt oude vergissingen. Ze wil alle sociale sectoren controleren, verstaatst de cultuur, de economie. Op het moment dat de verdediging van het territorium geen sleutelthema meer is, schakelen de werknemers automatisch over naar de sociale versnelling." Zo gebeurde.F.V.