Het criminele genie

Het criminele genie

In de jaren dertig staat er iemand op die de Amerikaanse maffia tot een interstedelijk netwerk uitbouwt. Haar macht reikt nu tot ...

Samoerai

Samoerai

De Japanse Dodenspoorlijn

De Japanse Dodenspoorlijn

Tijdens de Japanse bezetting van Zuidoost-Azië in de Tweede Wereldoorlog bouwden tienduizenden geallieerde krijgsgevangenen een ...

De dood of de citroenen

De dood of de citroenen

Over het ontstaan van de maffia is veel gefabuleerd. Was zij eerst een geheim genootschap van verzetsstrijders? Was er ooit een 'goede' maffia, die de zwakkeren bijstond? Nee, zeggen historici - de maffia heeft haar wortels in de boomgaarden van Palermo.

Cosa Nostra, Camorra, 'Ndrangheta

Cosa Nostra, Camorra, 'Ndrangheta

In criminele energie en wreedheid doen deze drie Italiaanse organisaties niet voor elkaar onder, maar er zijn wel verschillen.

De tien geboden

De tien geboden

Het 'eervolle genootschap' heeft ongenadig strenge regels, waar elk lid aan gehouden is - op straffe van de dood. In 2007 kwam de geheime grondwet van de maffia verrassend aan het licht.

In de greep van de Zwarte Hand

In de greep van de Zwarte Hand

Little Italy in New York heeft omstreeks 1900 z'n problemen: woningnood, armoede - en maffiose afpersers. Politieagent Joe Petrosino pakt hen aan.

De peetvader

De peetvader

Op z'n veertiende is Alphonse 'Al' Capone al schoolverlater. Hij was veel geschikter voor de praktijk van de straat. Over hoeveel lijken hij als gangster precies ging, is nog altijd onbekend.

Het matriarchaat Breekijzer tegen de maffia

Het matriarchaat Breekijzer tegen de maffia

Het lijkt dat de uitgever er zelf ook niet uit kwam: is de 'Ndrangheta werkelijk 's werelds machtigste misdaadorganisatie of is de iets meer bescheiden benaming maffiaorganisatie beter op zijn plaats? Daarom prijkt de ronkende eerste karakterisering op de omslag van het boek en op de titelpagina in het boek zelf is voor de tweede naam gekozen. Voor beide namen, zo blijkt uit het met vaart geschreven boek, valt het nodige te zeggen.

Fictie als voorbeeld

Fictie als voorbeeld

De maffia in de film en op tv De film heeft zo'n sterk maffia-image gecreëerd, dat echte gangsters zich ernaar gedragen. Hier een selectie.

Frankie en zijn maffiamaatjes

Frankie en zijn maffiamaatjes

Ja, de grote Frank Sinatra verkeerde in maffiakringen. Maar compromitteerde hij zich daar ook?

Siciliaanse toestanden in Midden-Brabant

Siciliaanse toestanden in Midden-Brabant

'Wij hebben de omvang zwaar onderschat. Peter Noordanus, burgemeester van Tilburg, zei "Pas in Tilburg zag ik hoe groot het probleem is". Die noodklok klinkt ook door in de recente studie van Moors en Spapens: een ontluisterend beeld van Siciliaanse toestanden in Midden-Brabant. De criminaliteit is van ongekende proporties en er is echt een parallelle samenleving ontstaan.'

Goed-fout in 80 jaar oorlog

Goed-fout in 80 jaar oorlog

In 1580 heeft Filips II er schoon genoeg van. Hij doet Willem van Oranje in de ban en looft een bedrag uit van 25.000 gouden kronen voor ieder die het land kan verlossen van 'desen bosen hijpocriet' die met het ophitsen van de bevolking, aanslagen en puur geweld het land tot een staat van verwarring en totale chaos heeft gebracht.

Vier eeuwen pandjeshuis of lommerd in de Lage Landen

Vier eeuwen pandjeshuis of lommerd in de Lage Landen

Snel geld nodig zonder lening af te sluiten? Dan kan men een waardevol object in pand geven in ruil voor geld. Bedoeling is dat het na enige tijd wordt opgehaald en het geleende bedrag terugbetaald, vermeerderd met een lage interestvoet. Gebeurt dat niet, dan wordt het object geveild. De 'bergen van barmhartigheid' weten zo al eeuwenlang succesvol stand te houden. De berg van barmhartigheid in Brussel, opgericht in 1618, is de oudste nog bestaande openbare leenkas van de Zuidelijke Nederlanden.

De Koloniën van Weldadigheid

De Koloniën van Weldadigheid

Armenzorg en kleine criminaliteit zodanig aanpakken dat de hogere sociale klassen zichzelf en hun bezit veilig wanen, is een discussie die al eeuwenlang wordt gevoerd. Strenge bestraffing en beschavingsinitiatieven zijn daarbij twee opties die een eigen ideologische uitleg hebben en als slingerbeweging door het beleid en de publieke opinie worden gepromoot of verguisd.

Stamboomonderzoek in Nederland en België

Stamboomonderzoek in Nederland en België

Afgaande op het grote aanbod van verenigingen, websites en cursussen, de vele boeken die over dit onderwerp verschijnen en het succes van televisieprogramma's als Verborgen Verleden en Ben ik familie van?, is de belangstelling voor familiegeschiedenis in Nederland en België groot. Iedereen die hierdoor gestimuleerd wordt om zich te verdiepen in de eigen stamboom, raakt regelmatig verwikkeld in een interessante speurtocht die niet alleen inzicht geeft in de geschiedenis van de betreffende familie, maar de onderzoeker ook in staat stelt om meer algemene historische ontwikkelingen beter te begrijpen aan de hand van concrete voorbeelden uit de eigen stamboom. Hoe kun je dat onderzoek het beste aanpakken, welke bronnen zijn er beschikbaar?

Het verhaal van een kaskraker

Het verhaal van een kaskraker

De anekdote wil dat de aardappelchip in 1853 is uitgevonden door George Crum, destijds de nukkige chef-kok van het Moon's Lake House in het mondaine Amerikaanse kuuroord Saratoga Springs. Een lastige klant stuurde zijn bestelling van gebakken aardappelen meerdere keren terug omdat hij ze te dik, te slap of te flauw vond. Crum besloot de criticus eens goed op zijn nummer te zetten. Hij sneed de aardappelen flinterdun, frituurde ze keihard en bestrooide de schijfjes met een overmatige hoeveelheid zout. Tot Crums stomme verbazing vond de klant de gefrituurde wraakschijfjes heerlijk. En voilà, de aardappelchip was geboren.

Het land van de Elamieten, Parthen en Seleuciden

Het land van de Elamieten, Parthen en Seleuciden

Al decennia leven Iran en het Westen onder gespannen politieke verhoudingen, hetgeen bijdraagt aan een relatief grote onbekendheid met de Iraanse oude cultuur. De expositie Iran, bakermat van de beschaving in het Drents Museum belicht in een razend tempo het historisch enorm rijke land.

Christenen aan de Nijl

Christenen aan de Nijl

In 2016 werd in het Belgische Tongeren het zogeheten Teseum geopend, waar de befaamde Tongerse kerkschat permanent te bewonderen is. Te midden van die Europese dan wel Vlaamse schat is een expositie over de Egyptische kopten te zien.

Face to Face met Mahatma Gandi

Face to Face met Mahatma Gandi

Wat hebben Mata Hari en Monica Lewinsky met elkaar gemeen? En wat verbindt Dries van Agt en Yasser Arafat met elkaar? Vanaf 14 september 2018 ontdekt de bezoeker in de tentoonstelling Face to Face hoe personen die op het eerste gezicht niet veel met elkaar gemeen lijken te hebben, samen een verhaal vertellen. Uit de miljoenen foto's die het Nationaal Archief bewaart is een selectie van ruim honderd portretfoto's gemaakt. Ze worden in duo's getoond en vormen samen met bijzondere archiefstukken onverwachte combinaties.

De islam in Europa

De islam in Europa

Christendom en islam delen ruim duizend jaar geschiedenis, getekend door oorlogen, maar ook door uitwisseling van handelswaar, wetenschappelijke kennis en kunst. Zonder de Arabieren in Europa was er bijvoorbeeld geen Renaissance geweest. Hoe vestigde de islam zich in Europa, wat is zijn blijvende invloed?

Schilder Adriaen Brouwer krijgt eerherstel in Oudenaarde: 'Hij hoort thuis bij de groten'

Schilder Adriaen Brouwer krijgt eerherstel in Oudenaarde: 'Hij hoort thuis bij de groten'

Eric Rinckhout - Bijna was hij helemaal vergeten: Adriaen Brouwer, de op zijn 34e in 1638 gestorven schilder van kroegtaferelen waarin rokende mannen zich tegoed doen aan drank en overspel. In zijn geboortestad Oudenaarde opent op 15 september het eerste overzicht ooit. 'Brouwer hoort thuis tussen de groten: Bruegel, Rubens en Rembrandt', zegt curator Katrien Lichtert. 'Dit overzicht is een eerherstel.'

'Het is tijd dat Vlaanderen zijn eigen omgangstaal leert te omarmen'

'Het is tijd dat Vlaanderen zijn eigen omgangstaal leert te omarmen'

Vrije Tribune - Het Vermeylenfonds, de sociaal-culturele vereniging van vrijzinnig-humanisten, vindt het 'tijd dat Vlaanderen taalkundig volwassen wordt' en wil dat we stoppen met onze zogenaamde 'tussentaal' stiefmoederlijk te behandelen. 'Het is niet gezond zo aan zelfverloochening te doen.'

De bloedige laatste uren van WO I: 'De wereld was al volop aan het feesten'

De bloedige laatste uren van WO I: 'De wereld was al volop aan het feesten'

Jan Stevens - Op 11 november 1918 om halfzes 's morgens tekenden de Duitsers en de geallieerden de wapenstilstand. Om 11 uur moesten de wapens zwijgen. Diezelfde ochtend sneuvelden nog 2700 soldaten. Historicus Pieter Serrien reconstrueerde het laatste bloedige etmaal van de Grote Oorlog. 'Een onmiddellijke wapenstilstand op 7 november had duizenden levens kunnen redden. De geallieerden weigerden.'

'Jij, lieve lezer, bent een hypocriet, en gelukkig maar'

'Jij, lieve lezer, bent een hypocriet, en gelukkig maar'

Hypocrisie is overal. En iedereen wordt er boos van. Maar waarom eigenlijk? In Hypocrisie: Waarom je af en toe moet doen alsof schijnt auteur Rik Peters een nieuw licht op het fenomeen hypocrisie. Knack publiceert zijn voorwoord: 'Het is tijd dat we onze hypocrisie accepteren, omarmen en zelfs cultiveren.'

20 jaar Harry Potter: wat heeft de tovenaarsleerling betekend?

20 jaar Harry Potter: wat heeft de tovenaarsleerling betekend?

Simon Demeulemeester - Een rondje Boterbier: de Harry Potter-reeks wordt 20! Wat heeft De jongen die bleef leven betekend voor 500 miljoen kinderen, pubers én volwassenen? 'Auteur J.K. Rowling heeft kinderen boeken laten lezen die ze amper kunnen dragen.'

'Lezers willen betalen voor betrouwbaar nieuws'

'Lezers willen betalen voor betrouwbaar nieuws'

Isabell Hülsen & Britta Sandberg - 'De media moeten meer aandacht hebben voor de verliezers van de globalisering', vindt John Micklethwait, hoofdredacteur van Bloomberg News.

WO II: hoe een iconisch beeld van de bevrijding van de kampen niet is wat het lijkt

WO II: hoe een iconisch beeld van de bevrijding van de kampen niet is wat het lijkt

De legendarische fotograaf Henri Cartier-Bresson maakte in 1945 een beeld dat een icoon van de Bevrijding zou worden: een verklikster die spontaan in een kamp wordt geïdentificeerd. Tenminste, zo ging het de geschiedenis in. Historicus en ethicus Gie van den Berghe ging op onderzoek in de archieven en reconstrueert de feiten.

Zoutelande heeft meer te bieden dan het 'oude strandhuis' en de 'grijze wolken' uit het liedje

Zoutelande heeft meer te bieden dan het 'oude strandhuis' en de 'grijze wolken' uit het liedje

Eric Rinckhout - Zoutelande, Veere en Domburg zijn niet alleen in trek bij Belgische toeristen. Begin twintigste eeuw trokken Nederlandse kunstenaars zoals Piet Mondriaan en Jan Toorop naar die kustgemeenten om er in alle rust het bejubelde Zeeuwse zilveren licht te schilderen. Het Gemeentemuseum in Den Haag wijdt er nu een verrassende tentoonstelling aan.

'Bescherming of asiel heb je nodig of niet, dat moet je niet verdienen'

'Bescherming of asiel heb je nodig of niet, dat moet je niet verdienen'

Marjolein Schepers - 'Onder migranten, vluchtelingen en mensen zonder papieren schuilen ook veel mensen die niet uitblinken in heldendaden, kookkunsten of studievaardigheden. Maar ook zij hebben recht op een humaan leven.' Aldus Marjolein Schepers, lid van denktank Minerva en doctorandus (VUB en UGent).

Het onwaarschijnlijke leven van Mathieu Corman: de vagebond die tegen fake news streed

Het onwaarschijnlijke leven van Mathieu Corman: de vagebond die tegen fake news streed

Stijn Tormans - Op 16 februari 1975 schiet de Oostendse boekhandelaar Mathieu Corman zichzelf een kogel door het hoofd. De man die heel zijn leven tegen censuur vocht, wordt straks herdacht op Theater Aan Zee. 'Lang geleden was hij al bezig met dingen waar we vandaag nog altijd over discussiëren.'

Een doorn in het vlees Gibraltar

Een doorn in het vlees Gibraltar

Ruim 300 jaar geleden veroverde Engeland het schiereiland Gibraltar op de Spanjaarden. Die hebben zich nooit bij dit verlies neer kunnen leggen, terwijl de rots voor de Engelsen een van de laatste brokstukken van het Britse wereldrijk is.

En de boer... hij ploegde voort

En de boer... hij ploegde voort

Het romantische beeld van het plattelandsleven werd in het Interbellum ten top gedreven. De boer was toen het perfecte voorbeeld van een nationalistisch en godsdienstig bloed- en bodemgevoel. In 1935 schreef de Nederlandse dichter J.W.F. Werumeus Buning in zijn gedicht Ballade van den boer het gevleugelde 'en de boer, hij ploegde voort' als ode aan de onverstoorbare werkijver van de boerenbevolking.

De Noordzee

De Noordzee

Zeevaarders, piraten en kooplieden de Noordzee was hard voor sommigen, maar de gelukkigen bracht ze vrijheid en grote winsten.

Störtebeker

Störtebeker

Klaus Störtebeker - een festival, een biermerk en een speelfilm dragen zijn naam en stellen hem voor als drinkebroer en vrijbuiter. Maar voor hetzelfde geld heette hij Claas en kwam hij uit het Groningse Termunten...

De wereld van de Victualiënbroeders

De wereld van de Victualiënbroeders

In de volksoverlevering vormen de piraten één grote, egalitaire gemeenschap. Strookt dat met de historische feiten?

De geboorte van de Noordzee Het verzonken paradijs

De geboorte van de Noordzee Het verzonken paradijs

Daar waar later de Noordzee ontstond, strekte zich ooit het aantrekkelijkste leefgebied van Noord-Europa uit - tot in het Mesolithicum, toen de jager-verzamelaars in het gebied met klimaatverandering en een stijgende zeespiegel te maken kregen.

Een oude en vrije natie aan de kust

Een oude en vrije natie aan de kust

'Friesland is een provincie op het laagste eind van Germanië, gelegen op de oever of kust van de grote zee met een lang strand. Het begint aan de monding van de Rijn en eindigt in de Deense zee. Het volk dat er woont wordt door degenen die in Germanië wonen "Friezen" genoemd [...] En het is een volk, sterk van leden en kracht, mooi van lichaam, wreed van gemoed en druk bezig in de velden met lansen en ijzeren geschut [...] Het is een vrij volk dat door geen heer is bedwongen. Ze wagen hun lijf zodat ze vrij zullen blijven en sterven liever dan dat ze zouden worden bedwongen.'

Polderen in den vreemde

Polderen in den vreemde

Niet ver van Hamburg, aan de Elbe, ligt het Alte Land, een streek die op de Unesco-werelderfgoedlijst wil en bepaald on-Duits oogt.

HOLLANDS ALS HARING MET UITJES Haringvisserij op de Noordzee

HOLLANDS ALS HARING MET UITJES Haringvisserij op de Noordzee

Op 12 juni is het Nederlandse haringseizoen weer officieel van start gegaan met de inmiddels traditioneel geworden veiling van het eerste vaatje Hollandse Nieuwe in Scheveningen, waarvan de opbrengst naar een goed doel gaat. Viswinkels trekken de uitbundigste versieringen uit de kast om de consument tot koop te verleiden. Wat te denken van de steeds populairder wordende haringparty's en de vele uiteenlopende visserijevenementen die de hele zomer voortduren? Vlaggetjesdag Scheveningen is het meest bekende visserijfeest en heeft de sterkste band met haring. Welke relatie heeft Nederland eigenlijk met deze zilverkleurige vis? En hoe ver gaat die geschiedenis terug?

Getijden van de geschiedenis

Getijden van de geschiedenis

Van Friezen, Vikingen en Hanzeaten: beknopte biografie van de Noordzee

Handelsmetropool Brugge

Handelsmetropool Brugge

De herberg met de koerswijzer Brugge was in de Middeleeuwen de rijkste stad van Noord-Europa - en een proeftuin van het kapitalisme. Hier liggen de wortels van de moderne aandelenhandel.

Games en geschiedenisonderwijs Een onmogelijk huwelijk?

Games en geschiedenisonderwijs Een onmogelijk huwelijk?

Een gemiddelde van negentien moorden per uur. Geef toe. Een game als Assassin's Creed: Origins kan bezwaarlijk als een kindvriendelijke leeromgeving bestempeld worden. Nu probeert gameontwikkelaar Ubisoft met een educatieve, geweldloze rondleiding de grandeur van het Oude Egypte in 3D-versie te doen herleven. Een adembenemende ervaring, maar of de conservatieve onderwijswereld het geweer van schouder wil veranderen, is zeer de vraag.

Dr. Oetker en de oorlog

Dr. Oetker en de oorlog

Dr. Oetker, wie kent die naam niet? De bakkerszoon die chemie ging studeren en een apotheek begon, waar hij in een achterkamer proeven nam met bakpoeder. Het resultaat was een perfecte mix, die werd verkocht in zakjes die precies voldoende inhoud bevatten om te verwerken met een pond meel. De firma Oetker maakte gebruik van de modernste technieken en een uniek marketingconcept. Het bedrijf groeide uit tot een enorm concern, maar speelde een verdachte rol tijdens de Naziperiode. Om op alle vragen een duidelijk antwoord te geven, heeft het bedrijf deze geschiedenis wetenschappelijk laten onderzoeken. Het resultaat ligt nu op tafel.

Stalins elite Some pigs are more equal than others

Stalins elite Some pigs are more equal than others

Veertig jaar geleden volgde ik tijdens mijn studie een korte (facultatieve) verdiepingscursus over Stalin. De docent begon zijn eerste college met de opmerking: 'Hoe meer ik over Stalin en zijn Sovjet-Unie lees, hoe minder ik er van begrijp.' Aan deze woorden moest ik voortdurend denken toen ik de twee vuistdikke delen las die Yuri Slezkine over dit onderwerp schreef. Ook bij mij nam het onbegrip toe: 'hoe is het mogelijk dat zo veel intelligente en bezielde mensen tot het bittere eind hebben meegedaan aan wat steeds meer een bizar experiment werd?'

Eigenwijs, vroom, kunstlievend en gul

Eigenwijs, vroom, kunstlievend en gul

Het bewogen leven van een diepgelovige vrouw, die een bastaardkind kreeg met haar koetsier, lijkt vol tegenstrijdigheden. Ze behoorde tot de Nederlandse koninklijke familie en door haar huwelijk eveneens tot het Pruisische hof, maar werd een royal outcast. Ze liet een kasteel bouwen, maar mocht er niet wonen. Was creatief, zakelijk, wars van maatschappelijke conventies, maar hechtte tegelijkertijd aan sommige tradities.

De Hollandstellung Een bunkerlinie tegen Nederland

De Hollandstellung Een bunkerlinie tegen Nederland

Nederland zat als neutraal land tijdens de Groote Oorlog geprangd tussen Duitsland en Groot-Brittannië. Economisch en diplomatiek werd het door beide oorlogvoerende kampen onder druk gezet. Daarnaast was er nog de Belgische vluchtelingencrisis en de spionage- en smokkelactiviteiten langs de Belgische grens. Om dat onder controle te krijgen hadden de Duitsers in 1915 en 1916 al een elektrische draad gespannen (zie G-Geschiedenis 2015-3).

De droom van het duiken

De droom van het duiken

Een combinatie van zon en zee is voor veel mensen de ideale vakantie. In de zomermaanden overspoelen we de stranden en geven ons over aan het goddelijke nietsdoen. Maar de moderne mens is slecht getraind in enkel luieren. En dus grijpt hij tussen de zonnebaden door naar duikbril en snorkel, waagt zich in het onbekende rijk van de zee en waant zich even een omgekeerde kosmonaut.

Bij Rubens om de hoek

Bij Rubens om de hoek

Antwerpen staat dit jaar in het teken van het eigen barokke erfgoed, met een gevarieerd programma. Middelpunt is de meester van de barokke schilderkunst, Peter Paul Rubens (1577-1640). De twee nieuwe wandelingen Rubens groei en Rubens bloei portretteren hem in zijn eigen stad.

De geest van Comenius

De geest van Comenius

Dit jaar is het honderd jaar geleden dat Tomáš Masaryk de eerste president werd van de nieuwe staat Tsjechoslowakije, nadat het land sinds 1650 onder katholiek en Weens bestuur was geweest. De tentoonstelling Het erfgoed van Comenius, de geboorte van Tsjechoslowakije belicht de zoektocht naar wortels en eigenheid. Opmerkelijk genoeg liggen die wortels ook in Nederland.

LEUVEN (B)
DELFT (NL)
1968