Een doorn in het vlees Gibraltar

Een doorn in het vlees Gibraltar

Ruim 300 jaar geleden veroverde Engeland het schiereiland Gibraltar op de Spanjaarden. Die hebben zich nooit bij dit verlies neer ...

En de boer... hij ploegde voort

En de boer... hij ploegde voort

Het romantische beeld van het plattelandsleven werd in het Interbellum ten top gedreven. De boer was toen het perfecte voorbeeld ...

De Noordzee

De Noordzee

Zeevaarders, piraten en kooplieden de Noordzee was hard voor sommigen, maar de gelukkigen bracht ze vrijheid en grote winsten.

Störtebeker

Störtebeker

Klaus Störtebeker - een festival, een biermerk en een speelfilm dragen zijn naam en stellen hem voor als drinkebroer en vrijbuiter. Maar voor hetzelfde geld heette hij Claas en kwam hij uit het Groningse Termunten...

De wereld van de Victualiënbroeders

De wereld van de Victualiënbroeders

In de volksoverlevering vormen de piraten één grote, egalitaire gemeenschap. Strookt dat met de historische feiten?

De geboorte van de Noordzee Het verzonken paradijs

De geboorte van de Noordzee Het verzonken paradijs

Daar waar later de Noordzee ontstond, strekte zich ooit het aantrekkelijkste leefgebied van Noord-Europa uit - tot in het Mesolithicum, toen de jager-verzamelaars in het gebied met klimaatverandering en een stijgende zeespiegel te maken kregen.

Een oude en vrije natie aan de kust

Een oude en vrije natie aan de kust

'Friesland is een provincie op het laagste eind van Germanië, gelegen op de oever of kust van de grote zee met een lang strand. Het begint aan de monding van de Rijn en eindigt in de Deense zee. Het volk dat er woont wordt door degenen die in Germanië wonen "Friezen" genoemd [...] En het is een volk, sterk van leden en kracht, mooi van lichaam, wreed van gemoed en druk bezig in de velden met lansen en ijzeren geschut [...] Het is een vrij volk dat door geen heer is bedwongen. Ze wagen hun lijf zodat ze vrij zullen blijven en sterven liever dan dat ze zouden worden bedwongen.'

Polderen in den vreemde

Polderen in den vreemde

Niet ver van Hamburg, aan de Elbe, ligt het Alte Land, een streek die op de Unesco-werelderfgoedlijst wil en bepaald on-Duits oogt.

HOLLANDS ALS HARING MET UITJES Haringvisserij op de Noordzee

HOLLANDS ALS HARING MET UITJES Haringvisserij op de Noordzee

Op 12 juni is het Nederlandse haringseizoen weer officieel van start gegaan met de inmiddels traditioneel geworden veiling van het eerste vaatje Hollandse Nieuwe in Scheveningen, waarvan de opbrengst naar een goed doel gaat. Viswinkels trekken de uitbundigste versieringen uit de kast om de consument tot koop te verleiden. Wat te denken van de steeds populairder wordende haringparty's en de vele uiteenlopende visserijevenementen die de hele zomer voortduren? Vlaggetjesdag Scheveningen is het meest bekende visserijfeest en heeft de sterkste band met haring. Welke relatie heeft Nederland eigenlijk met deze zilverkleurige vis? En hoe ver gaat die geschiedenis terug?

Getijden van de geschiedenis

Getijden van de geschiedenis

Van Friezen, Vikingen en Hanzeaten: beknopte biografie van de Noordzee

Handelsmetropool Brugge

Handelsmetropool Brugge

De herberg met de koerswijzer Brugge was in de Middeleeuwen de rijkste stad van Noord-Europa - en een proeftuin van het kapitalisme. Hier liggen de wortels van de moderne aandelenhandel.

Games en geschiedenisonderwijs Een onmogelijk huwelijk?

Games en geschiedenisonderwijs Een onmogelijk huwelijk?

Een gemiddelde van negentien moorden per uur. Geef toe. Een game als Assassin's Creed: Origins kan bezwaarlijk als een kindvriendelijke leeromgeving bestempeld worden. Nu probeert gameontwikkelaar Ubisoft met een educatieve, geweldloze rondleiding de grandeur van het Oude Egypte in 3D-versie te doen herleven. Een adembenemende ervaring, maar of de conservatieve onderwijswereld het geweer van schouder wil veranderen, is zeer de vraag.

Dr. Oetker en de oorlog

Dr. Oetker en de oorlog

Dr. Oetker, wie kent die naam niet? De bakkerszoon die chemie ging studeren en een apotheek begon, waar hij in een achterkamer proeven nam met bakpoeder. Het resultaat was een perfecte mix, die werd verkocht in zakjes die precies voldoende inhoud bevatten om te verwerken met een pond meel. De firma Oetker maakte gebruik van de modernste technieken en een uniek marketingconcept. Het bedrijf groeide uit tot een enorm concern, maar speelde een verdachte rol tijdens de Naziperiode. Om op alle vragen een duidelijk antwoord te geven, heeft het bedrijf deze geschiedenis wetenschappelijk laten onderzoeken. Het resultaat ligt nu op tafel.

Stalins elite Some pigs are more equal than others

Stalins elite Some pigs are more equal than others

Veertig jaar geleden volgde ik tijdens mijn studie een korte (facultatieve) verdiepingscursus over Stalin. De docent begon zijn eerste college met de opmerking: 'Hoe meer ik over Stalin en zijn Sovjet-Unie lees, hoe minder ik er van begrijp.' Aan deze woorden moest ik voortdurend denken toen ik de twee vuistdikke delen las die Yuri Slezkine over dit onderwerp schreef. Ook bij mij nam het onbegrip toe: 'hoe is het mogelijk dat zo veel intelligente en bezielde mensen tot het bittere eind hebben meegedaan aan wat steeds meer een bizar experiment werd?'

Eigenwijs, vroom, kunstlievend en gul

Eigenwijs, vroom, kunstlievend en gul

Het bewogen leven van een diepgelovige vrouw, die een bastaardkind kreeg met haar koetsier, lijkt vol tegenstrijdigheden. Ze behoorde tot de Nederlandse koninklijke familie en door haar huwelijk eveneens tot het Pruisische hof, maar werd een royal outcast. Ze liet een kasteel bouwen, maar mocht er niet wonen. Was creatief, zakelijk, wars van maatschappelijke conventies, maar hechtte tegelijkertijd aan sommige tradities.

De Hollandstellung Een bunkerlinie tegen Nederland

De Hollandstellung Een bunkerlinie tegen Nederland

Nederland zat als neutraal land tijdens de Groote Oorlog geprangd tussen Duitsland en Groot-Brittannië. Economisch en diplomatiek werd het door beide oorlogvoerende kampen onder druk gezet. Daarnaast was er nog de Belgische vluchtelingencrisis en de spionage- en smokkelactiviteiten langs de Belgische grens. Om dat onder controle te krijgen hadden de Duitsers in 1915 en 1916 al een elektrische draad gespannen (zie G-Geschiedenis 2015-3).

De droom van het duiken

De droom van het duiken

Een combinatie van zon en zee is voor veel mensen de ideale vakantie. In de zomermaanden overspoelen we de stranden en geven ons over aan het goddelijke nietsdoen. Maar de moderne mens is slecht getraind in enkel luieren. En dus grijpt hij tussen de zonnebaden door naar duikbril en snorkel, waagt zich in het onbekende rijk van de zee en waant zich even een omgekeerde kosmonaut.

Bij Rubens om de hoek

Bij Rubens om de hoek

Antwerpen staat dit jaar in het teken van het eigen barokke erfgoed, met een gevarieerd programma. Middelpunt is de meester van de barokke schilderkunst, Peter Paul Rubens (1577-1640). De twee nieuwe wandelingen Rubens groei en Rubens bloei portretteren hem in zijn eigen stad.

De geest van Comenius

De geest van Comenius

Dit jaar is het honderd jaar geleden dat Tomáš Masaryk de eerste president werd van de nieuwe staat Tsjechoslowakije, nadat het land sinds 1650 onder katholiek en Weens bestuur was geweest. De tentoonstelling Het erfgoed van Comenius, de geboorte van Tsjechoslowakije belicht de zoektocht naar wortels en eigenheid. Opmerkelijk genoeg liggen die wortels ook in Nederland.

LEUVEN (B)
DELFT (NL)
1968
Op zoek naar Toetanchamons vrouw

Op zoek naar Toetanchamons vrouw

Met ingehouden adem volgen Egyptologen de verrichtingen van de immer flamboyante Zahi Hawass, Egypte's bekendste archeoloog, in de Vallei der Koningen bij Thebe. Heeft hij het graf ontdekt van Ankhesenamon, de vrouw van Toetanchamon?

Ukiyo-e
1600
De Maffia

De Maffia

De naam is synoniem voor georganiseerde criminaliteit. Het ontstaan is met mythes omgeven: een middeleeuws geheim genootschap? Bestond er ook een 'goede maffia'? Over familieondernemingen met internationale vertakkingen met misdadige doeleinden, verstrengeld met staat en kerk. Met fascinerende kopstukken als Lucky Luciano en Al Capone.

100 jaar Ingmar Bergman: op zoek naar de filmmaker op 'zijn' eiland Fårö

100 jaar Ingmar Bergman: op zoek naar de filmmaker op 'zijn' eiland Fårö

Dave Mestdach - Op 14 juli is het precies een eeuw geleden dat Ingmar Bergman geboren werd, misschien wel de meest gelauwerde filmmaker aller tijden. Knack trok op pelgrimage naar Fårö, het desolate eilandje in de Oostzee waar de Zweedse meester jaren woonde en waaraan verschillende van zijn sombere klassiekers organisch lijken ontsproten.

50 jaar na de splitsing van de KU Leuven: de Vlaamse erfenis van linkse studenten

50 jaar na de splitsing van de KU Leuven: de Vlaamse erfenis van linkse studenten

Walter Pauli - Op 6 juli is het vijftig jaar geleden dat de historische beslissing viel om de aloude tweetalige Katholieke Universiteit van Leuven te splitsen in een Nederlandstalige en een Franstalige instelling. Sindsdien zijn er over Leuven-Vlaams heel wat legendes ontstaan. Misschien is het stilaan tijd voor de ware toedracht.

Amerikaanse bommenwerper uit WOII gevonden in de Noordzee

Amerikaanse bommenwerper uit WOII gevonden in de Noordzee

Tijdens onderzoek in het kader van de aanleg van Nemolink, een hoogspanningskabel tussen Groot-Brittannië en België, zijn in juni en juli 2017 enkele opmerkelijke stukken van een vliegtuig gevonden.

'Als de Sovjet-Unie er niet was geweest, had ik nu geen hiv gehad'

'Als de Sovjet-Unie er niet was geweest, had ik nu geen hiv gehad'

In Onzichtbare Levens brengen Colet van der Ven en Adriaan Backer in woord en beeld portretten van mensen met hiv en aids in de meest kwetsbare subculturen. Knack biedt u een fragment aan. Aan het woord is Anna (1987), een Oekraïense vluchtelinge: 'Ik durf nu volmondig te zeggen dat ik gelukkig ben.'

ASHIGARU
MUSASHI
Van Batavia naar Edo

Van Batavia naar Edo

In 1823 vertrekt Philipp Franz von Siebold uit Nederlands-Indië voor een reis die slechts een enkele westerling eerder maakte: door het 'verboden' Japan naar het paleis van de shogun.

Burgerbewapening en Revolutie

Burgerbewapening en Revolutie

Op 26 juli 1581 presenteerden de Staten-Generaal van de Verenigde Nederlanden het Plakkaat van Verlating waarbij koning Philips II de gehoorzaamheid werd opgezegd. Op enkele weken na precies tweehonderd jaar later lag in de grote steden het oproerige pamflet Aan het Volk van Nederland in de portieken. Opnieuw was er sprake van opstaan tegen een vorst, alleen werd in 1781 Oranje uitgedaagd, juist het huis dat destijds de strijd tegen Spanje had aangevoerd.

1600?........ Slag bij Nieuwpoort!

1600?........ Slag bij Nieuwpoort!

Maar hoe was het ook alweer?....De Tachtigjarige Oorlog. De Spaansen tegen de Staatsen. Dat klopt, maar de details en achtergronden zijn vaak vervaagd in ons historisch geheugen. Er is in de loop der eeuwen uitvoerig over deze slag gepubliceerd. Een schets van de context en achtergrond van de slag aan de hand van een bijzondere plattegrond; zie de pagina's 8-9.

Chronologie van Nippon

Chronologie van Nippon

Van de overwinning van de Minamoto tot de Meiji-restauratie: zeven eeuwen Japanse geschiedenis in het teken van de samoerai.

KASTELEN
SEPPUKU
BUSHIDO
De eer van de 47 ronin

De eer van de 47 ronin

Bushido, de Weg van de Krijger, stelde strenge regels. Maar wat als deze strijdig waren met die van de staat? Dan bleef als enige uitweg de dood, zij het een eervolle.

NINJA'S
VUURWAPENS
Erasmus in Japan

Erasmus in Japan

In 1926 dook een houten beeld van de grote humanist Erasmus op een vreemde plaats op: in de tempel Ryoko-in, ten noorden van Tokio, Japan. Het diende daar eeuwenlang als gedenkteken aan de samoerai Makino Shigesato en werd vereerd als symbool voor de scheepsbouw. Erasmus in een Japanse tempel? Hoe was die daar terechtgekomen?

OPVOEDING
Stadscultuur

Stadscultuur

In het Edo-tijdperk krijgt de Japanse standenmaatschappij een ander aanzien. Zo ontstaat een voedingsboden voor nieuwe kunstvormen.

Het heden begint

Het heden begint

Na zeven eeuwen als dragers van de macht moesten de samoerai het veld ruimen. Ze maakten de weg vrij voor het moderne Japan.

Geschiedenis van een kleine krachtpatser

Geschiedenis van een kleine krachtpatser

Een lijn van 54 kilometer lengte, dat is de afstand die met een gemiddeld potlood kan worden getrokken. Grijs of met een kleurtje, een dikke streep of juist heel fijn. Het potlood is misschien geen glamourboy, toch is het in zijn eenvoud een meesterlijke combinatie van vorm en functie. Het potlood is een kleine krachtpatser en dat al eeuwen lang.

Gevangen na de oorlog

Gevangen na de oorlog

Het Stadsmuseum te Lokeren wijdt een tentoonstelling aan het Interneringscentrum Lokeren. Na de Tweede Wereldoorlog zaten hier meer dan 20.000 personen die beschuldigd waren van collaboratie of ervoor veroordeeld waren korte of langere tijd vast.

Under cover-journaliste Nellie Bly (1864-1922)

Under cover-journaliste Nellie Bly (1864-1922)

Ze werd in 1864 geboren in Cochran's Mills, Pennsylvania, als Elizabeth Jane Cochrane en was baanbrekend undercover journaliste (publicerend onder de naam Nellie Bly), reizigster, uitvindster, fabrieksdirecteur, oorlogscorrespondent en suffragette.

JEAN CAPART, PIONIER VAN DE BELGISCHE EGYPTOLOGIE

JEAN CAPART, PIONIER VAN DE BELGISCHE EGYPTOLOGIE

Bij het grote publiek onbekend, heeft Jean Capart toch een stevige plaats veroverd in de galerij van cultuur-historische wetenschappers, als grondlegger van de Egyptologie in België. Met dank aan koningin Elisabeth en farao Toetanchamon.

Het land gedocumenteerd

Het land gedocumenteerd

In een vuistdik album presenteert de Koninklijke Bibliotheek van België (KB) 350 historische prenten uit haar omvangrijke collectie. Voor geïnteresseerden een unieke kans om een stukje van dit verborgen patrimonium te bemachtigen tegen een relatief redelijke prijs.

Wonderjaren