Vlinks
Vlinks
Vlinks streeft naar een sociaal, rechtvaardig, inclusief en rijk Vlaanderen met maximale autonomie.
Opinie

24/03/16 om 11:23 - Bijgewerkt om 15:11

'Zolang we geen samenleving vormen, zullen we niet kunnen samenleven'

Politiek of oorlogsvluchteling, of economische gelukszoeker? Of je bent bereid je aan de gemeenschap aan te passen of je zet jezelf er a priori uit. Een tussenweg is er niet. Dat is de boodschap van Vlinks.

'Zolang we geen samenleving vormen, zullen we niet kunnen samenleven'

© Reuters

Onze samenleving staat onder grote druk. Enerzijds worstelen we met volledig misgelopen migratie uit het verleden, anderzijds dreigt een nieuwe migratiegolf onze samenleving nog meer te ontwrichten. Tot nog toe konden we het allemaal wat voor ons uitschuiven, maar de gruwelijke aanslagen in Zaventem en Brussel tonen dat erg geen tijd meer is om te talmen.

Een oplossing vinden zal niet makkelijk zijn. We gaan er in elk geval niet vanaf komen met populistische slogans als "gooi ze allemaal buiten" of het omgekeerde "pak ze allemaal binnen". Geen van beide voorstellen zijn realistisch, maar gelukkig liggen er veel mogelijkheden tussenin.

Delen

Zolang we geen samenleving vormen, zullen we niet kunnen samenleven

Waar het uiteindelijk allemaal om draait, is dat we een manier moeten vinden om samen te leven, om één gemeenschap te vormen. Daar zijn regels en afspraken voor nodig, of ook wel normen en waarden genoemd. De vraag is natuurlijk welke normen en waarden dan als basis genomen moeten worden: die van de lokale gemeenschap of die van de nieuwkomers? Natuurlijk hoeft dat niet zo zwartwit te zijn. Natuurlijk kan er kruisbestuiving zijn. Maar er dient wel een stevige basis te zijn, een referentiepunt dat ervoor zorgt dat de gemeenschap de weg niet kwijt raakt.

Dat geeft elk individu de duidelijke keuze: wil je deel uitmaken van de gemeenschap en je dus naar de geldende normen en waarden schikken? Of wil je dat niet en aanvaard je dus dat je uit de gemeenschap gezet wordt. Het is een simpele keuze die voor elk lid van de gemeenschap geldt.

Op die manier kan je mensen in twee objectieve groepen verdelen: zij die deel willen uitmaken van de gemeenschap en zij die zich er buiten stellen. Met de eerste groep kan je werken aan de versterking van de gemeenschap en de verdere (en betere) integratie van de tweede groep. De hardleersen filteren zich op deze manier zelf uit de samenleving.

Samen beter samen

Een homogene samenleving is een utopie. Er zullen altijd verschillende groepen mensen zijn, met een eigen visie op de normen en waarden. Zolang er debat en dialoog is, is dat ook helemaal niet erg. Integendeel: het houdt de samenleving wakker. Als dat debat of die dialoog wegvalt, loopt het echter mis. De kans bestaat dat de visies op de normen en waarden helemaal uit elkaar groeien, waardoor er in feite een gemeenschap binnen de gemeenschap ontstaat. Van zodra die zich sterk genoeg voelt, zal ze de confrontatie aangaan. Precies dat zien we vandaag gebeuren. Met als extra moeilijkheid dat door de globalisering het debat vaak op wereldniveau gevoerd wordt.

Belangrijk vandaag is dus dat het debat of de dialoog heropgestart wordt. Dat vraagt openheid en flexibiliteit van beide zijden. Dat er met moslims niet te onderhandelen valt of dat onze beider normen en waarden te ver uit elkaar liggen is onzin. Waar een wil is, is altijd een weg. Hardleerse fundamentalisten zullen dus hun keuze moeten maken: in de samenleving of uit de samenleving. Dat heeft niks te maken met het inperken of afschaffen van godsdienst- of andere vrijheid, enkel met het samen aan hetzelfde zeel trekken.

Delen

Er bestaan maar twee soorten nieuwkomers: migranten en kolonisators.

Wat nieuwkomers betreft geldt net hetzelfde: of je bent bereid je aan de gemeenschap aan te passen of je zet jezelf er a priori uit. Een tussenweg is er niet. Het maakt in wezen dus niet uit of je politiek of oorlogsvluchteling bent, of economische gelukszoeker. Het enige onderscheid is of je je wil integreren in de samenleving of niet. Er bestaan met andere woorden maar twee soorten nieuwkomers: migranten en kolonisators. De eersten zoeken elders een beter leven en zijn per definitie bereid te integreren, aangezien ze precies migreren omdat het daar beter is. De tweede zijn helemaal anders: hun doel is de levensruimte over te nemen en de plaatselijke gemeenschap te vervangen door die van hun. Dat tweede is compleet onaanvaardbaar en daar mag/moet je je als gemeenschap keihard tegen verzetten.

Integratie met bonus

Integratie is dus van kapitaal belang. Dat gaat verder dan ex cathedra uitleggen wat onze normen en waarden zijn en hoe je je hier bij ons dient te gedragen in het openbaar. Het vereist flink wat inzet van zowel de lokale bevolking als de nieuwkomers. Die laatsten dienen niet alleen in theorie maar in de praktijk wegwijs gemaakt te worden. En dat mag best een dwingend karakter hebben, zij het dan positief. Het huidige systeem zou kunnen omgevormd worden tot een soort bonussysteem waarbij je als nieuwkomer je plaats in de gemeenschap stap voor stap verdient. Er kan zeker een integratietraject uitgewerkt worden, waarbij je als nieuwkomer je rechten opbouwt door je heel bewust te worden van je plichten. Het is eigenlijk de logica zelve: elke situatie waarin mensen samen moeten functioneren, vereist dat iedereen die er deel van uitmaakt of wil maken, weet wat de regels en geplogenheden van de groep zijn.

Geen enkel systeem is perfect, maar dat betekent niet dat je die imperfecties als excuus mag nemen om je niet aan de regels te houden. Doe je dat toch, dan kan je uit de groep gezet worden. Dat is niks nieuws. Bij een vereniging riskeer je dat je lidmaatschap ingetrokken wordt, in een bedrijf riskeer je ontslagen te worden. Er is het verschil, dat je als vereniging of bedrijf het recht hebt mogelijke nieuwkomers te weigeren. Maar zelfs in gevallen waar die keuze de facto niet bestaat, kan je als individu uit de groep gezet worden. Als autochtone burger riskeer je bijvoorbeeld in de gevangenis te belanden, als migrant riskeer je dus het land uitgezet te worden. Daar is niets onmenselijks aan.

Je zou natuurlijk kunnen stellen dat je als land ook het recht hebt om nieuwkomers te weigeren, zoals nu bijvoorbeeld in sommige Centraal-Europese landen gebeurt. Dat is in theorie inderdaad perfect mogelijk, maar in de praktijk veel moeilijker. Bovendien zou er ook geen enkele reden meer voor zijn, aangezien je door bovenstaande 'sociale selectie' zo goed als geen risico loopt op zogenaamde ontwrichting van de gemeenschap, het verloederen van onze normen en waarden of andere doemdenkerij.

Wij, de zogenaamde autochtonen, zullen dus ook ons deel moeten doen. Wij moeten nieuwkomers vooral als mensen zien en ons voor hen openstellen. Of het nu gelukszoekers zijn of oorlogsvluchtelingen maakt niks uit: het zijn in de eerste plaats mensen die op zoek zijn naar een beter leven. Zitten er individuen tussen die op snelle winst uit zijn zonder inspanningen te moeten doen, dan zullen die er uitgefilterd worden in bovenvermeld selectietraject. De anderen tonen met hun inzet duidelijk de wil om tot onze gemeenschap te behoren en verdienen het dan ook er in opgenomen te worden.

Het kan misschien allemaal wat naïef klinken, maar feit is dat er een oplossing moet komen, willen we vermijden dat we over een aantal jaren met een nieuwe groep 'ontevredenen' zitten. We zien vandaag waar dat toe kan leiden. Die oplossing kan georganiseerd worden, maar zal toch vooral van de mensen zelf moeten komen. Zoals altijd, eigenlijk.

Tom Garcia is kernlid van Vlinks

Onze partners