Er lijkt geen lijn te trekken in de overlevingskansen van vogels in ecosystemen die door de mens zijn aangetast. Zoals altijd en overal zijn er in alle omstandigheden winnaars en verliezers. Roofvogels hebben het de afgelopen halve eeuw doorgaans goed gedaan, nadat ze als gevolg van onverdroten bejaging en een aanslag van pesticiden op hun voortplantingsmogelijkheden bijna de vernieling waren ingedreven. Er kwamen net bijtijds beschermingsmaatregelen, waardoor onder meer sperwers en haviken vrij algemene soorten wer...

Er lijkt geen lijn te trekken in de overlevingskansen van vogels in ecosystemen die door de mens zijn aangetast. Zoals altijd en overal zijn er in alle omstandigheden winnaars en verliezers. Roofvogels hebben het de afgelopen halve eeuw doorgaans goed gedaan, nadat ze als gevolg van onverdroten bejaging en een aanslag van pesticiden op hun voortplantingsmogelijkheden bijna de vernieling waren ingedreven. Er kwamen net bijtijds beschermingsmaatregelen, waardoor onder meer sperwers en haviken vrij algemene soorten werden. Maar in sommige streken van Nederland krijgen ze opnieuw zware klappen. Het bestand van de sperwer zou de laatste twintig jaar met liefst twee derde verminderd zijn, dat van de havik met de helft. Onderzoekers wijzen al een tijdje - onder meer in De Levende Natuur - op een nieuw probleem gekoppeld aan vervuiling: de combinatie van aanrijking van de lucht met stikstof en verzuring van de bodem zou tot een verarming van de voedselkwaliteit van bladeren leiden, waardoor rupsen en kleine zangvogels minder aminozuren opslaan. Op het niveau van de sperwers die leven van kleine zangvogels, zou dat tot een dramatische daling van de voortplantingsmogelijkheden leiden. In Environmental Science & Technology stond te lezen dat waterspreeuwen langs stadsrivieren in Wales minder jongen groot krijgen dan hun soortgenoten op het platteland. Er zouden ook minder vrouwelijke kuikens geboren worden dan normaal, wat wordt toegeschreven aan de vervuiling van stadswateren met hormoonachtige producten. Die zouden de spreeuwen via hun voeding van vooral waterinsecten binnenkrijgen. Maar op andere fronten is er goed nieuws. Het vakblad Oikos rapporteert dat alvast in Engeland staartmezen het goed doen, omdat ze profiteren van de vroegere lentes als gevolg van de opwarming van het klimaat. De diertjes investeren maximaal in het grootbrengen van hun jongen, en als het weer beter is en het seizoen langer duurt, gaat die inspanning minder ten koste van hun eigen overlevingskansen. Uitermate boeiend was de vaststelling in Functional Ecology dat zangvogels in de radioactief besmette zone rond de ontplofte kerncentrale van Tsjernobyl zich aangepast hebben aan de hogere stralingsdosis. Er kwamen fysiologische bijsturingen om de initiële stress als gevolg van de hoge radioactiviteit te compenseren. Sommige soorten doen het zelfs beter dan voor de ramp. De studie steunt de stelling dat menselijke aanwezigheid veel schadelijker is voor vogels - en dieren in het algemeen - dan blootstelling aan radioactiviteit.Menselijke aanwezigheid is schadelijker voor vogels dan radioactiviteit.