Tijdens de wankele Weimarrepubliek in Duitsland (1918-1933) componeerde Friedrich Hollaender zijn beste liederen voor Marlene Dietrich. Wenn ich mir was wünschen dürfte is een illusieloze keuze voor het kleine geluk, omdat het grote ons te zeer zou doen terugverlangen naar het 'Traurigsein'. Paradoxaler kon het niet. En dus een kolfje naar de hand van Dora García (°1965), een kunstenaar die graag dubbelzinnige uitspraken uit hun verband rukt en een nieuwe context geeft.
...

Tijdens de wankele Weimarrepubliek in Duitsland (1918-1933) componeerde Friedrich Hollaender zijn beste liederen voor Marlene Dietrich. Wenn ich mir was wünschen dürfte is een illusieloze keuze voor het kleine geluk, omdat het grote ons te zeer zou doen terugverlangen naar het 'Traurigsein'. Paradoxaler kon het niet. En dus een kolfje naar de hand van Dora García (°1965), een kunstenaar die graag dubbelzinnige uitspraken uit hun verband rukt en een nieuwe context geeft. Deze zomer nog schreef ze in gouden letters op een muur van het kunstenparcours Paradise in Kortrijk: De toekomst moet gevaarlijkzijn. De zin komt uit het Futuristisch manifest (1909) van Filippo Tommaso Marinetti, een oproep van de dichter om de bestaande wereld te vernietigen. García liet het aan het publiek over om daar een boodschap voor onze tijd uit te distilleren. Nu in Aalst laat ze wél doorschemeren waarom ze de titel van het Hollaenderlied overnam. Ze voegde er doodleuk een paradox aan toe: 'Me voorstellen dat de teleurstelling en het verdriet van vrouwen al zo lang aan de gang is, dat het een kernelement werd van hun strijd.' Dat thema wordt uitgewerkt in García's film Love with Obstacles (2020). Het verdriet is dat van Alexandra Kollontai (1852-1956), volkscommissaris voor Sociale Zaken in de eerste bolsjewistische regering na de Russische Oktoberrevolutie (1917). Ze zorgde voor gratis kinderopvang en kraamklinieken, de legalisering van abortus, het recht van vrouwen om te scheiden en buitenechtelijke kinderen te laten erkennen. Het traditionele huwelijk en het kerngezin wilde ze vervangen door een 'vrije unie op basis van ware liefde'. Haar opvattingen bleven bewaard in artikelen, boeken, brieven en dagboeknotities. García brengt met veel liefde voor detail originele beeldfragmenten en documenten in beeld en laat enkele actrices off-screen de stem van Kollontai vertolken. De setting is het Russische Staatsarchief van de sociaal-politieke geschiedenis. García vond er een hartstochtelijke liefdesbrief. De opvattingen van Alexandra Kollontai over vrije liefde konden niet beletten dat ze werd verteerd door angst en verdriet om de vermeende ontrouw van een geliefde. De afschaffing van de abortuswet onder Jozef Stalin en haar toenemende isolement aan de top van de communistische partij bezorgden haar nieuwe ontgoochelingen. Wellicht putte ze uit haar teleurstellende ervaringen de innerlijke kracht om terug te vechten. Ze bleef trouw aan de idealen van de revolutie maar trok zich tactisch terug door te kiezen voor een diplomatieke carrière in dienst van de Sovjet-Unie. De vrouwenbeweging beschouwt haar als een icoon van het feminisme. Mexico City, waar Kollontai in 1926 ambassadeur werd, vormt het decor van Dora García's nieuwe, ook bij Netwerk vertoonde film Si pudiera desear algo (de titel van het Hollaenderlied in het Spaans). García, door corona verhinderd om er zelf te filmen, liet zeven cineasten bijzonder sterke beelden maken van de betogingen die teleurgestelde vrouwen er in hun woede al vijf jaar volhouden. Het land, waar per dag meer dan tien vrouwen vanwege hun geslacht op een gewelddadige manier om het leven worden gebracht, zag een even harde als massale feministische beweging ontstaan die de staat, de kerk en het patriarchaat verantwoordelijk acht voor de moorden. De vrijheid is vrouwelijk, luidt het parool, dat ook de leidraad vormt van het tweede, muzikale motief in de film: de populaire transgender zanger en componist La Bruja, tijdens het maken van een erg vrije bewerking van Wenn ich mir was wünschen dürfte.