De gemiddelde levensverwachting in ons land ligt op 81,4 jaar. De levensverwachting ligt in Vlaanderen hoger dan in de rest van het land, maar het verschil is niet zo groot: in Vlaanderen is dat nu 82,2 jaar, in Brussel 81,2 jaar en in Wallonië 79,8 jaar.

Afhankelijk worden van anderen is de grootste zorg

Vraag: wat maakt u het meest bezorgd wanneer u denkt aan uw 'oude dag'?

70%: afhankelijk worden van anderen

68%: ernstige ziekten

67%: geestelijke aftakeling

66%: verlies van andere familieleden

Zo'n 40 procent van de mensen kijkt 'hoopvol en optimistisch' naar de oude dag, bijna 30 procent 'angstig en bezorgd'. Gevraagd naar wat hen het meest zorgen baart, draait het vooral om afhankelijk worden van andere mensen, ernstige ziekten, geestelijke aftakeling, verlies van familieleden, fysieke ongemakken. Men ligt een stuk minder wakker van het verlies van de partner, niet langer in het eigen huis kunnen blijven wonen, eenzaamheid en financiële problemen. Minder (goede) seks en relatieproblemen worden maar weinig aangestipt.

Slechts drie op de tien wil later iets aan de conditie doen

Vraag: waaraan wilt u tijdens uw 'oude dag' meer tijd besteden?

65%: reizen

49%: hobby's

40%: zorg voor kleinkinderen

39%: cultuur

34%: koken en eten

Vier op de tien Belgen willen later als ze met pensioen zijn voor de kleinkinderen zorgen. We vinden deze wens niet alleen opvallend vaker terug bij de vrouwen, maar ook bij de groep 25- tot 34-jarigen - misschien omdat zij nu kleine kinderen hebben en vaak met een opvangprobleem worden geconfronteerd?

De meeste Belgen hopen op hun 'oude dag' van het leven te kunnen genieten. Reizen staat daarbij bovenaan, vooral bij mensen tussen de 35 en 54 jaar en bij de hogere sociale klassen. Maar met hoopt ook om later tijd te hebben om hobby's te kunnen beoefenen, musea te bezoeken, naar optredens te gaan, te lezen en kokkerellen.

Er is onder de Belgen opmerkelijk minder interesse om later iets aan de conditie te doen. Slechts drie op de tien ondervraagden spreken daarvan. Het gaat dan vooral om 55-plussers, hooggeschoolden en mensen die in een grootstad wonen. Vrijwilligerswerk op latere leeftijd spreekt een op de vier mensen aan, vooral vrouwen, hoger geschoolden en mensen die tot een hogere sociale groep behoren. Klussen ziet slechts een op de vijf zitten, en daar springen de mannen, arbeiders en de Walen eruit.

© Valerie Geelen

De helft vindt seks op de 'oude dag' belangrijk

Stelling: er zijn nog veel knappe, aantrekkelijke mannen en vrouwen boven de 60 jaar

60%: ja

7%: nee

33%: noch nee, noch ja

De ondervraagden kregen een aantal stellingen voorgeschoteld die draaiden rond 'relaties'. Vier op de tien zijn bang om eenzaam te sterven, en dan gaat het vooral om vrouwen. Bijna evenveel vinden dat de kinderen de plicht hebben om hun ouders te helpen wanneer die hulpbehoevend worden. Een op de drie zou er niet mee inzitten om zich door een zorgrobot te laten verzorgen.

Uit de enquête bleek dat zes op de tien Belgen vinden dat veel 60-plussers nog knap en aantrekkelijk zijn, zowel mannen als vrouwen. Vrouwen denken daarover in het algemeen niet anders dan mannen, maar de stelling wordt wel vaker onderschreven door Franstaligen, 55-plussers en gepensioneerden. Een stelling die daar enigszins bij aanleunt, luidde: seks is voor mij (nog) belangrijk op de 'oude dag'. Daar gaat de helft van de Belgen mee akkoord. Hier zien we wel een verschil tussen de geslachten: 60 procent van de mannen is het met de stelling eens, bij de vrouwen geen 40 procent. Vooral mannen tussen de 55 en 64 jaar met een optimistisch karakter vinden seks op de oude dag nog belangrijk.

Een op de drie vindt het oké dat mensen boven de 60 jaar nog een relatie aangaan met een partner die 20 jaar jonger is. Verbaast het u dat vooral mannen daarmee instemmen? En een op de zes ondervraagden zou overwegen om datingapp Tinder te gebruiken bij de zoektocht op oudere leeftijd naar een nieuwe relatie. Ook hier weer gaat het duidelijk meer om mannen.

Een op de drie wil euthanasie plegen als hij of zij geen plezier meer heeft in het leven

Vraag: zou u in bepaalde gevallen euthanasie overwegen?

64%: ja

16%: nee

20%: weet niet

'Door de vooruitgang van de geneeskunde leven we steeds langer, maar daarom niet gelukkiger', zo luidde een van de stellingen. Daar is 65 procent van de Belgen het mee eens. Net geen 20 procent vindt dat er een leeftijdslimiet mag gezet worden op sommige heelkundige ingrepen, zoals prothesen. Bijna de helft is het met die stelling niet eens. Bij de voorstanders zitten vooral mannen van tussen 25 en 34 jaar die tot het hogere kader behoren.

Bijna 65 procent van de Belgen zegt in bepaalde gevallen euthanasie te overwegen, bij de Nederlandstaligen stijgt dat naar 68 procent, bij de 55-plussers naar 71 procent. Bij de 16 procent die niet wil weten van euthanasie, zitten vooral jongeren tussen 25 en 34 jaar en mensen uit de lage sociale klasse. Bij die laatste groep zegt 23 procent dat ze euthanasie niet zou overwegen.

Binnen de groep Belgen die euthanasie wel zouden overwegen, zegt 85 procent dat te zullen doen als ze te veel pijn lijden, 70 procent als ze dement worden of geestelijk aftakelen, 68 procent als ze ongeneeslijk ziek zouden zijn. Bijna de helft zou aan euthanasie denken wanneer ze hulpbehoevend zouden worden, 32 procent als ze geen plezier of zin meer in het leven zouden hebben. Nog even ter herinnering: euthanasie is in ons land enkele toegestaan bij aanhoudend en ondraaglijk fysiek en/of psychisch lijden, waarbij dat lijden niet gelenigd kan worden en het gevolg is van een ernstige en ongeneeslijke, door ongeval of ziekte veroorzaakte aandoening.

Een op de vijf Belgen heeft de erfenis al geregeld

Vraag: heeft u uw erfenis al geregeld?

19%: ja

35%: van plan

24%: niet van plan

22%: weet niet

Bereidt de Belg zich voor op het onvermijdelijke: de dag dat hij of zij er niet meer zal zijn? De ondervraagden kregen een aantal vragen voorgeschoteld zoals: hebt u al een wilsbeschikking opgemaakt voor het geval u wilsonbekwaam wordt? Iets meer dan een op de tien heeft dat gedaan, maar dat cijfer ligt duidelijk hoger bij 65-plussers, van wie 22 procent een wilsbeschikking heeft opgesteld. Een op de drie is van plan om het te doen, en daar springen de hoger geschoolden en de hogere sociale groepen eruit. De rest is het niet van plan (26 procent) of weet het nog niet (29 procent).

Uit de peiling blijkt dat een op de vijf Belgen de erfenis heeft geregeld. Bij 65-plussers wordt dat bijna een op de drie. Zo'n 35 procent is van plan om dat te doen, 24 procent denkt er niet aan, 22 procent weet het niet. 15 procent blijkt een testament te hebben opgesteld bij de notaris, vooral mensen die een eigen woning hebben. Een op de vier is van plan om daarvoor nog bij de notaris langs te lopen, en ook hier gaat het vooral om mensen uit hogere sociale klassen. Een vrij grote groep (35 procent) is het niet van plan, 27 procent is onbeslist.

De enquête werd afgenomen door Kantar onder 1031 Belgen tussen 25 en 75 jaar. De maximale statistische fout is 3 procent.

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.