Alles over Joseph Roth

De Universele Verklaring van de Rechten van de Mens wordt 70. Ter viering biedt Knack.be u twee reportages aan die Joseph Roth maakte in fascistisch Italië. Deze teksten worden vandaag aan de UGent voorgelezen.

In Nederland komt een wetenschappelijke nieuwe vertaling van 'Mein Kampf' in de winkels. Hoe kon Adolf Hitler met leugens, oorlogsretoriek en een vuistdik boek dat niemand las, miljoenen mensen bezielen? Historicus Ewoud Kieft las en herlas Mein Kampf en schreef een weerwoord. 'Was de Holocaust te voorspellen? Het antwoord is ja.'

Straatchroniqueur, mopperkont, uitvinder, gezaghebbend commentator en briljant stilist - hij was veel tegelijk. Zijn Nederlandse vakbroeders verkozen hem in 1999 tot 'Journalist van de Eeuw'. Maar hij maakte zich weinig illusies: 'De columnisten blaffen, en de karavaan trekt verder. Je ziet het voor je, de stoet kamelen in de eindeloosheid van de Sahara verdwijnend.'

Waarom blijft de Oostenrijks-Hongaarse schrijver Joseph Roth ons zo boeien? Doet dit tijdsgewricht dan echt denken aan de jaren dertig, waarin Roth door Europa zwierf, op de vlucht voor de nazi's? Of is het zijn hang naar elementair fatsoen dat weer aanslaat? 'Roth lezen, is als door een frisgewassen raam de dag inkijken.'

Joseph Roth schreef de kleine cyclus "Hotelwereld" in Marseille, terwijl zijn vrouw zich depressief in haar kamer had opgesloten. De stukjes zijn bedrieglijk eenvoudig, schuchtere pogingen om de rol van tussenpersonen te vatten in enkele penseeltrekken.

'Joden of drift' geeft een beeld van de wereld van de Ostjuden, zes jaar voor de nazi's aan de macht kwamen, twaalf jaar voor ze in nazi-getto's gepropt werden, veertien jaar voor de Endlösung begon, met als grootste slachtoffers de Ostjuden en de menselijkheid.

star star star star star

In zijn nieuwste dichtbundel 'Moederland' maakt schilder-dichter Jan Vanriet ruzie met de 20ste eeuw én met het heden, zoals hij alleen dat kan, aldus Benno Barnard.