Factcheck: Oekraïens winkelcentrum excuseerde zich in 2019 voor hakenkruis na vermeende computerhack

© Screenshot Facebookvideo
Lotte Lambrecht
Lotte Lambrecht Journalist & Factchecker

Deze factcheck is uitgevoerd op basis van de beschikbare informatie op de datum van publicatie. Lees hier meer over hoe we werken.

Online circuleert een foto van een swastika in de hal van een Oekraïens winkelcentrum. Het beeld is echt maar niet recent. Het komt uit een video van februari 2019, en toont een trap met LED-lichtjes die tot een nazivlag zijn georkestreerd. Het winkelcentrum excuseerde zich voor het voorval, dat het gevolg was van een hacking van hun computersysteem.

Op 28 februari post een Nederlandse vrouw een foto van wat ze ‘een winkelcentrum in Oekraïne’ noemt met daarop in het midden van de gang een hakenkruis over de trap gedrapeerd. ‘Gewoon een winkelcentrum in Oekraïne met een bekend logo! Niks aan de hand toch?,’ schrijft de vrouw in het bijschrift. ‘EU is Nazi Duitsland. Duitsland heeft 40/45 niet verloren!’ reageert een persoon. De post wordt 3200 keer gezien.

Factcheck: Oekraïens winkelcentrum excuseerde zich in 2019 voor hakenkruis na vermeende computerhack
© Screenshot Facebookvideo

De video past in het narratief dat Oekraïne een ‘nazistaat’ zou zijn. Toen Russisch president Vladimir Poetin op 24 februari bekendmaakte dat het Russische leger Oekraïne zou binnenvallen, verklaarde hij dat hij het land wilde ‘denazificeren en demilitariseren‘. Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne hebben verschillende internationale factcheckorganisaties foto’s met nazisymbolen geverifieerd. Zo voerde het Spaanse factcheckcollectief Maldita een factcheck uit op een foto van de Oekraïense president Volodimir Zelenski, die een blauwgeel t-shirt vasthoudt met daarop een hakenkruis. De foto bleek getrukeerd.

De foto van het winkelcentrum die hier voorligt, past in hetzelfde narratief dat Poetin gebruikt om zijn oorlog te rechtvaardigen. Gaat het hier om een echt beeld?

We nemen een screenshot van de foto en laden dat op bij Google Afbeeldingen. Als resultaat krijgen we enkele tweets te zien, met de hashtag horodok. Gorodok gallery is inderdaad een winkelcentrum in de Oekraïense hoofdstad Kiev.

Factcheck: Oekraïens winkelcentrum excuseerde zich in 2019 voor hakenkruis na vermeende computerhack
© Google

De foto blijkt een screenshot te zijn uit een video, die ongeveer 25 seconden duurt (hier gearchiveerd). In de video zien we dat de nazivlag wordt getoond op een LED-trap, een trap die ook een videoscherm vormt.

Via Google Maps zoeken we foto’s op van het winkelcentrum. We vinden een foto terug, met daarop de trap en aan beide kanten een roltrap. Dat is een aanwijzing dat de video inderdaad in dat winkelcentrum werd opgenomen.

Factcheck: Oekraïens winkelcentrum excuseerde zich in 2019 voor hakenkruis na vermeende computerhack
© Google Maps

We typen ‘Gorodok shopping center swastika’ in Google. Zo komen we terecht op een artikel van de Israëlische krant Haaretz en een van de Israëlische krant The Times of Israel. In beide artikels wordt gelinkt naar een tweet van Eduard Dolinsky, de directeur van het Oekraïense Joodse Comité, die de video postte op maandag 18 februari 2019. Aan The Times of Israel verklaarde hij dat een shopper de beelden vastlegde, zaterdagavond 16 februari 2019.

We zoeken de Facebookpagina van het winkelcentrum op en vinden een Facebookpost terug die dateert van 18 februari 2019 (hier gearchiveerd).

Factcheck: Oekraïens winkelcentrum excuseerde zich in 2019 voor hakenkruis na vermeende computerhack
© Facebook

In de post verontschuldigt het winkelcentrum zich ‘voor de situatie die zich afgelopen weekend op de LED-trap van ons winkelcentrum voordeed. Ons computersysteem werd gehackt door een cyberaanval (…). De administratie en het personeel hebben niets te maken met de informatie die werd gepost op de LED-trap en steunen dergelijke acties geenszins. Of de daders al dan niet gevat werden, zijn we niet te weten gekomen. In een brief, gedateerd op aan de Israëlische krant The Jerusalem Post verklaarde de Oekraïense ambassadeur voor Israël Hennadii Nadolenko dat de hacking deel uitmaakte van een ‘Russische hybride informatieoorlog’.

Conclusie

Een Nederlandse vrouw post een foto van een winkelcentrum in de Oekraïense hoofdstad Kiev, waar in de hal een hakenkruis prijkt. Het beeld is echt, maar niet recent. Het is een screenshot uit een video die opgenomen werd op 16 februari 2019. We beoordelen het beeld als waar. In een Facebookpost ontkende het winkelcentrum ontkende alle betrokkenheid. Hun computersysteem zou die dag gehackt zijn, waarna een onbekende het hakenkruis op het scherm bracht.

Bronnen

In het artikel vindt u links naar alle gebruikte bronnen.

Alle bronnen werden laatst geraadpleegd op 14 maart 2022.

Bijgewerkt op 14/03/22 om 15:12. In de originele factcheck viel er in de conclusie volgende zin te lezen: ‘Een Nederlandse man post een foto van een winkelcentrum in de Oekraïense hoofdstad Kiev, waar in de hal een hakenkruis prijkt’. De ‘Een Nederlandse man’ moest ‘Een Nederlandse vrouw’ zijn. De factcheck werd aangepast.

Krasse uitspraak, straf cijfer of dito feit in de actualiteit gezien? Stuur uw vraag met exacte bronvermelding van het citaat naar factcheck@knack.be

Partner Content