Geflankeerd door een ex-olielobbyist en een ex-kolenlobbyist uit zijn administratie gaf president Trump maandag een uur lang een speech over het milieu. Daarin schepte hij op over zijn eigen (vermeende) verwezenlijkingen op het vlak van natuur en klimaat.

Opvallend: in zijn toespraak van een uur gebruikt hij niet één keer het woord 'klimaatverandering'. Dus ook niet om te zeggen dat het gaat over een hoax, dat hij er niet in gelooft of dat het een verzinsel van China is. Al die zaken zei hij eerder wél.

Aan het begin van zijn termijn als president van de Verenigde Staten trok Trump zijn land terug uit het Parijs-akkoord, dat de opwarming van de aarde wil beperken tot 1,5°C. Maandag klonk het dat 'elke ondertekenaar van het klimaatakkoord van Parijs achterloopt op Amerika'. Een grove leugen, want vorig jaar stéég de uitstoot van broeikasgassen in de VS met 3.4%. De grootste stijging sinds 2010.

Impliciet lijkt hij nu de klimaatopwarming te erkennen.

Ine Goovaerts, doctoraatsstudent politicologie aan de KU Leuven

Time ziet in dat statement een impliciete toegeving van Trump dat de klimaatverandering een echt probleem is dat ook de VS aanbelangt. Een duidelijke koerswijziging in retoriek dus, weliswaar tussen de lijnen.

'Hij kan nu niet expliciet zeggen dat klimaatverandering wel een feit is, want dan zou hij zichzelf radicaal tegenspreken. Dan verliest hij alle geloofwaardigheid bij zijn achterban,' zegt Ine Goovaerts van de KU Leuven. Zij doet als doctoraatsstudent onderzoek naar onrespectvol taalgebruik in de politiek.

Potentiële kiezers

'Impliciet lijkt hij nu de klimaatopwarming te erkennen, maar dat is puur uit electorale overwegingen,' zegt Goovaerts. 'Amerikanen die klimaat niet belangrijk vinden, halen uit de speech dat economie superbelangrijk is. Kiezers die wel bezorgd zijn om de opwarming van de aarde, spreekt hij nu toch ook een beetje aan.'

Het campagneteam voor de herverkiezing van Donald Trump in 2020 bekeek data over potentiële kiezers. Hun conclusie was dat millennials en vrouwen in Trumps klimaatbeleid een obstakel zien om voor hem te stemmen. Volgens The New York Times ligt hier dan ook de reden van zijn opmerkelijke speech.

Uit een recente poll van The Washington Post blijkt dat 62% van de Amerikanen het niet eens is met hoe hun president de klimaatcrisis aanpakt. Bijna zeven op tien Amerikanen begrijpt dat klimaatverandering gebeurt, zo blijkt uit een onderzoek aan de Yale-universiteit.

Swingstate met orkanen

Hoge cijfers die zich vooral in Florida laten voelen. Die swingstate is cruciaal voor Trump om herverkozen te raken. Het schiereiland in het zuidoosten van de VS is door zijn ligging uiterst kwetsbaar voor de klimaatverandering. Orkanen treffen de staat en steden als Miami lijden schade door toegenomen overstromingen veroorzaakt door de stijging van de zeespiegel.

Bovendien trof de milieuramp Deepwater Horizon in 2010 de toeristische sector van Florida. Een ontploffing op dat boorplatform doodde toen 11 mensen en zorgde voor het grootste olielek in de geschiedenis van de VS.

Bij veel kiezers komt Trump weg met aanvallen op critici, de media en wetenschappers.

President Trump besliste in januari 2018 om dergelijke boorplatformen toe te laten voor de hele kust van de VS. Daarmee draaide hij een beslissing van zijn voorganger Barack Obama terug. Trumps beslissing kreeg ferme tegenkanting van de toenmalige gouverneur van Florida, Rick Scott. Een Republikein nota bene, die nu zetelt in de Senaat.

Enquêtes tonen aan dat voor Republikeinse kiezers in Florida het milieu een topprioriteit is. Het mag dan ook niet verbazen dat Trump in zijn speech focuste op die staat. Hij haalde onder meer aan dat zijn regering geld steekt in het herstel van het belangrijke natuurgebied de Everglades.

200.000 doden per jaar

Het toelaten van meer boorplatformen voor de kust is slechts een van de talloze voorbeelden van Trumps beleid pro kolen en aardolie dat nefast is voor het klimaat. Door nu zelf de aandacht te vestigen op zijn milieumaatregelen, zet hij de deur voor kritiek wagenwijd open.

In een opiniestuk dat verscheen bij CNN, niet bepaald het meeste linkse kanaal in de VS, trekt professor en directeur van het Center for Sustainable Development van de Columbia Universiteit fel van leer. Hij noemt het klimaatbeleid van Trump ongezouten 'een misdaad tegen de mensheid' en zegt dat de Republikeinen 'bloed aan hun handen hebben, omdat het dodentol oploopt'.

Trump weet dat hij met die uitspraken de deur voor kritiek opent, maar dat deert hem niet.

Een studie van het Massachusetts Institute of Technology vond dat luchtvervuiling jaarlijks het leven kost aan 200.000 Amerikanen, meer dan sterfgevallen in het verkeer of door schietincidenten. In zijn speech zei Trump dat de VS 'de schoonste lucht' heeft en dat luchtkwaliteit voor zijn administratie een 'topprioriteit' is.

'Trump weet dat hij met die uitspraken de deur voor kritiek opent, maar dat deert hem niet,' zegt Goovaerts. 'Hij denkt dat hij daarmee kan omgaan door die kritiek af te doen als fake news. Bij veel kiezers komt hij weg met die aanvallen op critici, de media en wetenschappers.'

Zal Trump tot de verkiezingen in 2020 de klimaatopwarming niet meer ontkennen? En zoja, zal hij hiermee vrouwen en jonge stemmers in battle ground states als Florida voor zich kunnen winnen? Dat blijft afwachten, maar het klimaat zal wel degelijk een belangrijke rol spelen in de presidentsverkiezingen volgend jaar.