In zijn lange carrière als strijdlustige vogelbeschermer - hij was bijna 30 jaar directeur van Vogelbescherming Vlaanderen - zag Jan Rodts tientallen vogelgidsen passeren. Nu publiceert hij er zelf één. De slimste vogelgids: alle 192 broedvogels van België en Nederland mikt op de beginnende vogelkijker, zonder de routinier te vergeten. Rodts heeft een uitstekende mix gevonden tussen toegankelijkheid en volledigheid. 'Omdat de debuterende vogelkijker verloren loopt in het grote aanbod, heb ik de vogelgids herdacht', zegt Rodts vanuit Frankrijk, waar hij met vakantie is. 'Debutanten weten bijvoorbeeld niet dat je de groenling bij bij de vinken moet zoeken, maar ze zien wél hoe groot die is. Daarom rangschik ik de dieren volgens grootte in plaats van volgens familie. Zo kun je veel intuïtiever zoeken.'

Ik hoop dat we na natuurramp Joke Schauvliege nu met Zuhal Demir een Vlaamse minister van Omgeving krijgen die oog heeft voor de natuur.

Hebt u daarom de hoofdstukken opgehangen aan de vijf vogels die iedereen kent: de koolmees, de merel, de houtduif, de wilde eend en de knobbelzwaan?

Jan Rodts: Ja. Wie een vogel ziet die ongeveer zo groot is als de merel, weet meteen waar hij de gids moet openslaan. Ook de foto's, waarop de basiskenmerken van elke vogel zijn aangeduid, moeten klaarheid scheppen. Net zoals de tijdlijn, zodat je weet dat een in februari gespotte vogel in ieder geval geen gierzwaluw kan zijn, omdat die dan niet meer in ons land is.

(plots afgeleid) Ah, kijk, de koolmezen hebben mijn vogelzaad ontdekt. In de gids duid ik trouwens aan welke vogels je kunt lokken door voedsel te strooien.

De cursussen van Natuurpunt zitten eivol, vooral die over vogelspotten. Surft uw gids mee op die golf?

Rodts: Daar lijkt het wel op, ja. Uw collega Dirk Draulans zegt mij dat hij steeds meer jongeren en ouderen ziet op natuurwandelingen. Vraag aan mensen hoe het gaat en ze zeggen: 'Druk, druk, druk.' Waar kun je beter onthaasten dan in de natuur?

Jan Rodts, De slimste vogelgids: alle 192 broedvogels van België en Nederland, Houtekiet, 40 blz., 29,99 euro. © GF

Ondertussen staat het vogelbestand er wel slecht voor. Recent nog stierven veel koolmezen door de pesticiden die zijn ingezet tegen bijvoorbeeld de buxusmot.

Rodts: Behalve opportunisten zoals de kauwtjes doen vogels het niet zo goed, nee. Wanneer een soort bedreigd wordt, wijst dat altijd op problemen met de leefomgeving. Weidevogels als de tureluur en de grutto lijden bijvoorbeeld onder het te vroeg en te vaak maaien van weilanden, en akkervogels als de patrijs en de grauwe gors onder de monocultuur van de landbouw en het pesticidegebruik. Ik hoop dat we na natuurramp Joke Schauvliege (CD&V) nu met Zuhal Demir (N-VA) een Vlaamse minister van Omgeving krijgen die oog heeft voor de natuur en die kiest voor een beleid gebaseerd op wetenschap.

Vogelbescherming Vlaanderen lanceert deze week opnieuw de verkiezing van de Vogel van het Jaar. Op wie stemt u?

Rodts: Ik twijfel tussen de paap en de fluiter. De heel specifieke zang van de fluiter in het voorjaar: ik word daar altijd vrolijk van.

Op 10 november gaat Knack- redacteur en bioloog Dirk Draulans op de Boekenbeurs in gesprek met Jan Rodts en Agnes Wené, auteur van Fluitend door het leven.

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.