Hij houdt van zijn land, zegt hij, natuurlijk wel. De Syrische president Bashar al-Assad klinkt bij het begin van ons gesprek als een doorsneepoliticus. Door en voor het volk, om te dienen en te beschermen, dat discours. 'Ik ben in dat opzicht niet anders dan de meeste mensen. Maar het is niet alleen een kwestie van emotionele betrokkenheid. Het gaat er ook om wat je voor je land kunt doen, vooral als je de macht hebt om er iets voor te doen', heet het. 'Dat wordt in crisissituaties bijzonder duidelijk. Zeker nu, op het moment dat ik mijn land moet beschermen, merk ik hoezeer ik ervan hou.'
...

Hij houdt van zijn land, zegt hij, natuurlijk wel. De Syrische president Bashar al-Assad klinkt bij het begin van ons gesprek als een doorsneepoliticus. Door en voor het volk, om te dienen en te beschermen, dat discours. 'Ik ben in dat opzicht niet anders dan de meeste mensen. Maar het is niet alleen een kwestie van emotionele betrokkenheid. Het gaat er ook om wat je voor je land kunt doen, vooral als je de macht hebt om er iets voor te doen', heet het. 'Dat wordt in crisissituaties bijzonder duidelijk. Zeker nu, op het moment dat ik mijn land moet beschermen, merk ik hoezeer ik ervan hou.' Alleen: een doorsneepoliticus wordt niet beschuldigd van burgerexecuties en aanvallen met saringas. Een gesprek over eerlijke verkiezingen, de vergissingen van het Westen, en leven in ontkenning. Assad: Over mijn lot oordeelt het Syrische volk. Dat is geen zaak waarover zomaar een paar groepen kunnen beslissen. Want wie zijn die fracties? Wie vertegenwoordigen ze? Het Syrische volk, of ten minste toch een deel ervan? Als dat het geval zou zijn, dan moeten ze die kwestie maar in het stemhokje oplossen. Assad: In augustus volgend jaar loopt mijn ambtstermijn af. Twee maanden daarvoor zullen we een presidents-verkiezing organiseren. Of ik dan nog eens kandidaat ben, kan ik nu nog niet zeggen. Dat hangt af van de stemming onder de bevolking. Als ik voel dat de mensen niet meer achter me staan, zal ik niet kandideren. Assad: Het gaat niet om mij en om wat ik wil. Het gaat om wat de mensen willen. Het land is niet van mij alleen, maar van alle Syriërs. Assad: Spreken die mensen voor de bevolking hier in Syrië of voor de landen die achter hen staan? Spreken ze voor de Verenigde Staten, voor het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, of voor Saudi-Arabië en Qatar? Ik wil het u in alle duidelijkheid zeggen: dit conflict wordt door externe krachten in ons land geïmporteerd. Die mensen zitten in het buitenland, ze wonen in vijfsterrenhotels en hun geldschieters dicteren hen wat ze moeten vertellen. Maar in Syrië hebben ze geen basis. Assad: Natuurlijk is er in dit land een oppositie. Waar niet? Het is toch onmogelijk dat alle Syriërs achter me zouden staan? Assad: In de eerste plaats is hij de president van de VS, hij is helemaal niet gelegitimeerd om over Syrië te oor-delen. Hij heeft niet het recht om het Syrische volk te dicteren wie het tot president moet kiezen. Ten tweede heeft wat hij zegt niets te maken met de werkelijkheid. Dat ik moet aftreden heeft hij anderhalf jaar geleden al eens geëist. En, hebben zijn woorden iets uitgehaald? Nee. Er is niets gebeurd. Assad: Het gaat toch helemaal niet om mijn presidentschap? Het doden van onschuldigen, de bomaanslagen, de terreur die Al-Qaeda in mijn land heeft gezaaid, wat heeft dat met mijn ambt te maken? Assad: Vanaf het begin was ons beleid erop gericht om op de eisen van de demonstranten in te gaan, hoewel de protesten nooit vreedzaam waren. Al in de eerste weken vielen er slachtoffers onder onze soldaten en politiemensen. Desondanks heeft een comité de grondwet gewijzigd, daarover hebben we een uitzonderlijk referendum georganiseerd. Maar we moeten tegelijk het terrorisme bestrijden om ons land te verdedigen. Bij het realiseren van die beslissing - dat geef ik toe - werden fouten gemaakt. Assad: Als er politieke beslissingen uitgevoerd moeten worden, worden er altijd fouten gemaakt. Overal ter wereld. We zijn allemaal maar mensen. Assad: Enkelingen hebben fouten gemaakt die ze voor hun eigen rekening moeten nemen. We begaan allemaal vergissingen. Ook een president maakt fouten. Maar zelfs als er bij het doorvoeren van de beslissingen fouten zijn gemaakt, blijf ik erbij dat onze principiële beslissing juist was. Assad: Dat was niet de schuld van de regering en evenmin van degenen die haar steunen. Die aanval komt op de rekening van de bendes en de militanten die de dorpsbewoners aanvielen. Zo was dat. En als u iets anders beweert, moet u daarvoor bewijzen geven. En dat kunt u niet. Wij, daarentegen, kunnen u de namen geven van de mensen die gedood werden omdat ze ons antiterreurbeleid ondersteunden. Assad: Met alle respect voor uw reporters: als Syriërs kennen wij ons land beter. We weten wat waar is en kunnen dat ook documenteren. Assad: Wij hebben geen chemische wapens ingezet. Assad: Welke conclusies? Toen de inspecteurs naar Syrië kwamen, hebben we hen verzocht hun research voort te zetten. We hopen dat er opheldering komt over wie deze daad heeft begaan. Assad: Dat bewijst toch helemaal niets. Die terroristen kunnen overal zijn. Ze zijn zelfs al in Damascus. Ze kunnen intussen misschien zelfs al een raket naast mijn huis afvuren. Assad: Niemand kan met zekerheid zeggen dat er raketten werden gebruikt. Daar is geen bewijs voor. Zeker is alleen dat er sarin is vrijgekomen. Gebeurde dat op het moment dat een van onze raketten een positie van de terroristen heeft geraakt? Of hebben zij een fout gemaakt bij het behandelen van sarin - want ze beschikken over sarin, ze hebben het vroeger al eens ingezet in Aleppo. Assad: Elk onderzoek moet beginnen met de registratie van de echte slachtoffers. De militanten hebben het over 350 doden, de Verenigde Staten over meer dan 1400. Daar klopt toch al iets niet. Ook wat de foto's betreft zijn, er contradicties. Op twee opnames zien we een dood kind in verschillende posities. Ik wil daarmee alleen maar zeggen dat men dit geval zeer precies moet verifiëren. Tot nu heeft niemand dat gedaan. Ook wij kunnen het niet, want het gaat om terroristengebied. Assad: Ze zijn heel dicht bij Damascus, ze staan voor onze kazernes. Ze zouden onze soldaten kunnen doden. Dat mag niet gebeuren. Assad: Dat is een totale vervalsing. Ik wil dit gesprek niet voeren op basis van zulke beschuldigingen. Assad: Weet u, uw landen zijn altijd te laat met het inschatten van de werkelijke toestand. Wij spraken al van gewelddadige protesten op het moment dat u het nog over 'vreedzame demonstranten' had. Toen wij over extremisten spraken, had u het nog over 'enkele militanten'. Als u dan over extremisten begon te praten, spraken wij al over Al-Qaeda. Vervolgens had u het over 'een handvol' terroristen, terwijl wij al zeiden dat het om een meerderheid ging. Nu geeft u tenminste al toe dat de situatie fiftyfifty is. Alleen de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry leeft nog helemaal in het verleden en spreekt over 20 procent. Alle politieke beslissingen die het Westen de laatste tien jaar genomen heeft, waren gunstig voor Al-Qaeda. Vandaar dat Al-Qaeda hier nu strijders uit 80 naties heeft. We hebben hier met tienduizenden strijders af te rekenen, en daarmee bedoel ik uitsluitend de strijders die illegaal uit het buitenland komen. Ik vraag me af welk belang jullie erbij hebben dat Al-Qaeda in jullie achtertuin gaat stoeien omdat jullie toelaten dat hier de stabiliteit ondermijnd wordt. Na tweeënhalf jaar moeten jullie maar eens goed nadenken over het soort beleid dat jullie voeren. Assad: We hebben nooit beweerd dat we geen chemische wapens hadden. Onze formulering was altijd: 'In het geval' dat we er zouden hebben, dan... Assad: In elk geval hebben we niet gelogen! Assad: Nee, met zulke zaken hou ik me niet bezig. Maar voor het maken van die wapens hebben we geen hulp uit het buitenland nodig. We zijn zelf experts op dat terrein. Assad: Dat blijft geheim tot op het moment dat we die informatie aan de daarvoor bevoegde instanties hebben overgemaakt. Assad: Bij internationale betrekkingen gaat het niet om vertrouwen en geloof. Het gaat erom een raamwerk van regels op te stellen. Of u mij als persoon vertrouwt, is niet zo belangrijk. Van belang is dat de instellingen samenwerken: mijn regering en de organisatie die voor de chemische wapens bevoegd is. En ook of ik het vertrouwen van het Syrische volk geniet. Niet het Westen heeft me gevormd, maar Syrië. Assad: Toch wel, natuurlijk. Maar niet in de plaats van de Syriërs en ook niet in de plaats van de Russen, die echte vrienden zijn. Die begrijpen veel beter wat hier werkelijk op het spel staat. Ze hebben een beter gevoel voor de realiteit. En dat ik ze nu zo ophemel heeft niets te maken met het feit dat we al sinds vele jaren nauwe banden hebben. De Russen zijn gewoon onafhankelijker dan u in Europa, waar men zich zo op de VS oriënteert. Assad: Daarover kunt u met president Vladimir Poetin discussiëren. Maar ik zal u nog iets vertellen: de eerste Europeanen komen al vertrouwelijk naar ons toe om te signaleren dat ze onze beoordeling van de situatie, onze analysen en onze zorgen delen, maar dat ze dat niet hardop kunnen zeggen. Assad: Maakt u zich maar geen zorgen, de depots worden uiterst goed beschermd. Om u helemaal gerust te stellen: het materiaal wordt daar niet gebruiksklaar opgeslagen. Niemand kan het inzetten vooraleer het opera-tioneel is gemaakt. Assad: Daar geven we geen inlichtingen over. Dat valt onder geheime informatie. En als ik dat zo zeg, betekent dat nog niet dat we er misschien toch bezitten. Assad: We hebben geen precieze cijfers. Ook een cijfer van vier miljoen is misschien al overdreven. Veel mensen die hun huis verlaten, trekken naar verwanten en komen in de statistieken niet voor. Assad: Nee, het is juist omgekeerd. Het Westen gooit met cijfers. Vier, vijf, zeven miljoen. De cijfers komen van u: 70.000 slachtoffers, 80.000, 90.000 en dan 100.000. het lijkt wel een veiling. Maar voor ons gaat het om een tragedie - of het nu om 1000 of om 100.000 slachtoffers gaat. Assad: Als we over vluchtelingen praten, laten we het dan ook eens hebben over de Turkse regering. Zij gebruikt de cijfers voor haar eigen doeleinden. Ze zet alles in op de humanitaire kaart om die bij de VN tegen ons uit te spelen. Om druk uit te oefenen. Bovendien is het velen om het geld te doen dat ze voor de vluchtelingenhulp krijgen, en dat dan in heel andere zakken verdwijnt. Er zijn een heleboel belangen mee gemoeid. Zeker, je vindt onder de vluchtelingen ook mensen die uit angst voor onze regering gevlucht zijn. Maar het tij keert. 100.000, misschien wel 150.000 vluchtelingen zijn al teruggekeerd. Assad: Meer dan ooit is Poetin vast-besloten om ons te steunen. Dat heeft hij met drie veto's tegen sancties in de VN-Veiligheidsraad bewezen. Assad: Dat was een goede resolutie... Assad: Er stond geen enkel punt in dat tegen onze belangen in ging. Gezien zijn ervaring met de strijd tegen het terrorisme in Tsjetsjenië weet Poetin wat we hier doormaken. Assad: Poetin heeft meerdere keren gezegd dat hij Syrië op de meest uiteenlopende terreinen zal steunen en dat hij onze akkoorden zal naleven. Dat geldt niet alleen voor het luchtafweersysteem, maar ook voor andere wapens. Assad: Met welk recht? We zijn een staat die zich alleen maar verdedigt. Wij bezetten niemands land. Waarom krijgt Israël, dat wel een bezettingsmacht is, van Duitsland drie onderzeeërs? Precies vanwege die dubbele maatstaven vertrouwen we het Westen niet. Assad: In deze oorlogssituatie mogen we niets vrezen. We moeten er alles aan doen om sterk te zijn, en we zullen niet toelaten dat iemand ons militaire materieel vernietigt. Assad: Dan praten we daarover als het zover is. Assad: Nee. We hebben vrede en stabiliteit nodig in deze regio. Dat was altijd ons oogmerk. Vooral als het over vergelding gaat, moeten we ons afvragen: waartoe leidt dit alles? Vooral nu, nu we tegen Al-Qaeda vechten, moeten we voorzichtig optreden zodat we geen nieuwe oorlog ontketenen. Assad: Als we weer stabiliteit hebben. Om dat te bereiken, moeten we ons eerst van de terroristen ontdoen. Daarna moeten we die gruwelijke ideologie van ons afschudden die al tot in enkele regio's van Syrië is door-gedrongen. Het mag niet zijn dat een achtjarige iemands hoofd probeert af te snijden, terwijl andere kinderen daar luid jubelend op staan toe te kijken alsof het een voetbalmatch is. Dat is in het noorden van het land werkelijk gebeurd. We raken moeilijker van die mentaliteit af dan van chemische wapens. Assad: Het is vreselijk wat we aan gruwelijkheden beleven. Denkt u maar aan die bisschop die ze met een mes de keel hebben doorgesneden. Assad: Wat de stabiliteit betreft: ja. Als we de miljardenhulp uit Saudi-Arabië en Qatar kunnen blokkeren en als de logistieke hulp uit Turkije uitblijft, dan kunnen we het probleem in een paar maanden oplossen. Assad: Met de militanten? Nee. In mijn opvatting draagt een politieke oppositie geen wapens. Als iemand de wapens neerlegt en naar de normaliteit wil terugkeren, dan kunnen we daarover praten. Er zijn trouwens al opstandelingen uit het kamp van de rebellen naar ons overgelopen. Ze vechten nu in onze rangen. Assad: Het gaat niet om mij. Het gaat om Syrië. De situatie in mijn land deprimeert me. Daar maak ik me zorgen om, niet om mezelf. Assad: Vanzelfsprekend. Ze hebben Damascus nog geen moment verlaten. Assad: Ik maak me om mezelf geen zorgen. Als ik angst zou voelen, was ik al lang weg uit Syrië. © Der Spiegel DOOR DIETER BEDNARZ EN KLAUS BRINKBÄUMER IN DAMASCUS - © Der Spiegel'We hebben nooit beweerd dat we geen chemische wapens hadden.' 'Als ik voel dat de mensen niet meer achter me staan, zal ik me niet kandidaat stellen om mezelf op te volgen.' 'Enkelingen hebben fouten gemaakt die ze voor hun eigen rekening moeten nemen. We begaan allemaal vergissingen.'