Transparency International bracht voor de tweede keer haar lijst met de meest corrupte landen van de wereld onder de aandacht.
...

Transparency International bracht voor de tweede keer haar lijst met de meest corrupte landen van de wereld onder de aandacht. OP de internationale corruptie valt geen bedrag te plakken. Maar we stellen vast dat commissies van vijf procent veeleer schaars zijn geworden. We hebben het steeds vaker over commissies van 15 tot 20 procent. We mogen dus aannemen dat de corruptie is verdrievoudigd, zoniet verviervoudigd. En dat in amper tien jaar tijd. De geldhonger neemt fors toe.? Aan het woord is André Clodong, een gewezen public-relationsdeskundige van Canadees-Franse origine die in Brussel optreedt als secretaris-generaal van Transparency International België. Transparency International (TI) publiceerde onlangs, en dat voor de tweede keer, de ranglijst van de meest corrupte landen. Bovenaan, als toonbeeld van eerlijkheid, prijkt Nieuw-Zeeland. Helemaal onderaan, op de 54ste plaats, bengelt Nigeria. België staat op de 20ste plaats, één trap lager dan Frankrijk, en net voor Chili. TI is een niet-gouvernementele organisatie die drie jaar geleden werd gesticht. Ze is het resultaat van overleg en denkwerk van hogere kaders onder meer uit de Wereldbank en de Europese Commissie, die elkaar een tiental jaar geleden vonden. Het uitgangspunt van de stichters van TI was dat de corruptie, die met grote internationale transacties gepaard gaat, bijzonder hinderlijk is voor de economische ontwikkeling van de landen die aan deze ontwikkeling de grootste nood hebben. ?Eén en ander werd in mei '93 uitgewerkt in Berlijn, de geboortestad van TI-voorzitter en stichter en oudgediende van de Wereldbank Peter Eigen,? zegt Clodong. ?Een andere belangrijke TI-vertegenwoordiger en medestichter is Dieter Frisch, ex-hoofd van Directoraat-Generaal 8 voor Ontwikkeling van de Europese Unie. Beiden weten waarover ze het hebben als ze over de corruptie in de wereld praten. De funeste gevolgen ervan hebben ze in hun dagelijks werk kunnen observeren.? De vereniging wordt gedragen door tal van vrijwilligers in een veertigtal landen. Het Aziatische subcontinent is voorlopig nog niet vertegenwoordigd, maar dat verandert binnen afzienbare tijd. ?Het komt er niet alleen op aan bereidwillige mensen te vinden. Ze moeten ook geloofwaardig zijn. Sommige twijfelachtige kandidaturen hebben we zonder meer geweigerd. We hebben de reputatie zeer streng te zijn en willen die ook bewaren. Daarvoor is deze strijd al te belangrijk.? INGEBAKKEN.In tegenstelling tot de mensenrechtenorganisatie Amnesty International die zich op concrete gevallen toespitst, doet Tranparency International een beroep op tal van bronnen, industriëlen, bankiers, de pers, regeringen, ambtenaren. ?Zij weten wat er gaande is,? verzekert Clodong. ?Uit die kennis trekken we lessen en gaan we na hoe we de bestaande wetgevingen kunnen aanpassen. We weten best dat we corruptie nooit volledig zullen uitroeien. We willen alvast voorkomen dat de corruptie expliciet wordt toegestaan door de nationale wetgevingen. Het is toch godgeklaagd dat nu nog een bedrijf van een lidstaat van de Europese Unie, op een in eigen land perfect wettelijke wijze, corruptie mag plegen in een andere lidstaat. In de meeste landen mag het bedrijf het betaalde corruptiegeld fiscaal in rekening brengen.? TI bepaalt het woord corruptie kort en bondig : het gebruik van publieke fondsen voor eigen gebruik. ?Daarmee is alles gezegd. Met de fraude bij bedrijven onderling, of met een werknemer die zijn werkgever tilt of omgekeerd , daarmee houden we ons niet bezig. Tenzij in gevallen waarin die twee elkaar overlappen.? Tot voor kort verboden alleen de Verenigde Staten de eigen burgers en bedrijven het plegen van corruptie, zowel in eigen land als daar buiten. Intussen beraden andere landen zich over een gelijkaardige stap. ?We moeten immers eerst voor eigen deur vegen,? weet Clodong. ?We hebben uit onze ervaringen geleerd dat er geen enkel land bestaat waar de corruptie in de lokale cultuur is ingebakken. Zo'n slechte gewoonte wordt ingeplant en kan, indien nodig, opnieuw worden weggesneden. Nigeria mag dan onderaan onze lijst bengelen, dat betekent nog niet dat alle Nigerianen van bij hun geboorte gecorrumpeerd zijn en/of corruptie goedkeuren. Zij worden veelal door economische noodzaak, om te overleven, tot die corruptie gedwongen. Maar mocht hij de keuze hebben, zou de gemiddelde Nigeriaan wellicht liever de corruptie weggeveegd zien. Het zou bijzonder arrogant zijn één of ander land als corrupt te bestempelen. Want dat is niet het geval. In Nigeria zijn er mensen die ontzettende risico's nemen om de lokale corruptie tegen te gaan. Zij willen veranderingen aanbrengen. De Nigeriaanse civiele samenleving is niet corrupter dan de onze.? Volgens Clodong werden de TI-stichters gemotiveerd door de eigen ervaringen. ?Hun ervaringen op het terrein,? zegt hij. ?Zij hebben gemerkt dat als er corruptie in het spel was, er niet alleen sprake was van het afleiden van fondsen maar ook nog van een slecht gebruik ervan. Dat laatste is voor een ontwikkelingsland al even erg. Een hoogtechnologisch bedrijf neerpoten in een regio waar geen elektriciteitsvoorzieningen aanwezig zijn, heeft geen zin en is verloren geld. De projecten die in de ontwikkelingslanden worden opgezet, moeten beantwoorden aan de lokale behoeften en middelen. Maar corruptie staat goed beheer en het maken van de juiste keuzes in de weg.? CONSULTANT.Op de vraag hoe die corruptie gemeten wordt, repliceert Clodong dat het allemaal een kwestie van perceptie is. ?De gevallen geraken bekend doordat ze in de actualiteit komen, in Singapore, Frankrijk, België. Moeilijker na te gaan, is de werkelijke frequentie en intensiteit. Het is een kwestie van waarneming. Een buitenlander kan zich totaal verkijken, daar waar een lokale operateur die met de corruptie op het terrein wordt geconfronteerd een heel andere kijk heeft. De informatie afkomstig van zo'n operateur is bij ons voorhanden, via persoonlijke en betrouwbare contacten. Soms zijn de gegevens gewoon openbaar. Want het gebeurt dat een regering de betaling van een commissie van 20 procent op een buitenlandse transactie moet garanderen. De gegrondheid van een commissie van 20 procent roept toch vragen op. Voor mij lijdt het geen twijfel : corruptie ! Ook al is de betaling van het smeergeld in het land van oorsprong volkomen wettelijk. Let wel, een commissie kan in de internationale handel perfect gewettigd en wettelijk en etisch verantwoord zijn. Maar ik neem een geval dat zich in Singapore heeft voorgedaan. Een consultant kreeg daar een bedrag van vele miljoenen dollar waarvoor hij geen klap uitvoerde. Hier klopte iets niet de man is trouwens veroordeeld. Een bonafide consultant daarentegen, die maanden en zelfs jaren in een bepaalde onderneming, heeft geïnvesteerd heeft uiteraard recht op een commissie. Het is niet zozeer het betaalde bedrag, dan wel de omstandigheden waarin sommige betalingen tot stand komen die doorslaggevend zijn in de beoordeling. Op legitieme commissies, die bovendien worden getaxeerd in het land waar de betaling gebeurt, daarop valt niets aan te merken.? In de TI-lijst heeft België wat van zijn pluimen verloren. De voorbije Agusta- en Dassault-affaires hebben zo te zien het buitenlandse vertrouwen geschokt. Maar niet alleen deze schandalen, ook transacties zoals de verkoop enkele jaren geleden van verouderde Mirage-jachtbommenwerpers van de Belgische luchtmacht aan Chili worden mee in rekening gebracht. ?Waarom moeten commissies worden betaald bij een wapentransactie van staat tot staat,? vraagt Clodong zich af. ?Uiteraard mag ik niemand beschuldigen het gerecht moet zich hierover uitspreken maar mijns inziens is hier toch sprake van corruptie.? Transparency International staat op zijn financiële en politieke onafhankelijkheid. De vereniging heeft een aantal prestigieuse sponsors gevonden onder wie sommige internationale overheidsinstellingen, zoals de Europese Unie en agentschapen van de Verenigde Naties, maar ook privé-bedrijven zoals Arthur Andersen, Deutsche Telekom, IBM, Nestlé en Rio Tinto. ?We proberen uit de buurt van politieke formaties te blijven. In Frankrijk heeft het Front National al eens gepoogd TI voor haar kar te spannen. Daar is snel een einde aan gesteld,? zegt Clodong. ?Ons budget blijft vrij beperkt. De belangrijkste kost zit in het publiceren van het jaarverslag en van de lijst. Alle medewerkers/informanten zijn vrijwilligers.? De TI-lijst van meest corrupte landen ter wereld moet met een stevige korrel zout moet worden, want veeleer het resultaat van een waarneming dan van een vaststelling. Toch was de impact van de eerste lijst ontzettend. ?Hoewel we niemand met de vinger wilden wijzen, vonden sommige Aziatische landen het alles behalve prettig bij de meest corrupte landen te worden gerekend,? aldus Clodong. ?Ons eerste doel is daarmee alvast bereikt : de publieke opinie laten weten dat corruptie een verwoestend effect heeft.? Rik Van Cauwelaert Nigeria is het meest corrupte land van de wereld : economische noodzaak.Gewezen Agusta-baas Raffaello Teti in België : commissies van vijf procent worden schaars.