Kunstwerken, gezien op een tentoonstelling, blijven vaak nog een poos doorwerken. Ze zijn in staat om de herinnering op te wekken aan andere werken, die soms al jaren op de bodem van ons geheugen lagen te slapen. En wanneer het gaat om grote aantallen ineens, die elk de schaduw van een ander werk oproepen, voltrekt zich een klein wonder. Mij overkwam het tijdens het bezoek aan Exit, de overzichtsexpo (2004-2020) van Kris Martin (°1972).
...

Kunstwerken, gezien op een tentoonstelling, blijven vaak nog een poos doorwerken. Ze zijn in staat om de herinnering op te wekken aan andere werken, die soms al jaren op de bodem van ons geheugen lagen te slapen. En wanneer het gaat om grote aantallen ineens, die elk de schaduw van een ander werk oproepen, voltrekt zich een klein wonder. Mij overkwam het tijdens het bezoek aan Exit, de overzichtsexpo (2004-2020) van Kris Martin (°1972). Martin citeert graag letterlijk uit het werk van enkele universele iconen. Zo trok hij Altar op, een stalen kopie van het frame van het Lam Gods. De lege lijst zou een akte van ootmoed kunnen zijn: de volheid van het vrome middeleeuwse wereldbeeld bestaat alleen nog in het collectieve geheugen, niet meer in werkelijkheid. Martin maakte ook fotoreproducties van de gezichten van Adam en Eva uit de beroemde polyptiek. Hij hing ze ver uiteen en van elkaar afgekeerd op een witte muur in het SMAK ( Eve & Adam). Het licht in Eva's ogen is gedoofd. Alsof de schuld voor de zondeval van het eerste mensenpaar nog moet worden afgelost door zijn afstammelingen. Van de marmeren Laocoön-beeldengroep uit de laathellenistische tijd liet Martin een gipsen kopie op ware grootte maken, maar zonder de slangen die Laocoön en zijn zonen doodsangst bezorgden. Ze blijven een gruwelijke dood vrezen, hoewel het gevaar nu niet te zien is. Een klimaatcatastrofe? Een pandemie? Geen opwekkend beeld op een tentoonstelling die ons van meet af aan over zowat alles in het ongewisse laat. De kleppen van het elektronische informatiebord Trinity I (2009) klepperen aldoor maar geven geen enkele bestemming aan. Ik zag de schaduw opdoemen van een ander werk dat op dezelfde manier voor verwarring zorgde, en vond ten slotte de kleine elektronische flapborden terug waarop Shilpa Gupta ( Untitled) (2008) cryptische uitspraken als WHY DO I REMEMBER had laten verschijnen. De schimmen, opgeroepen door de werken van Martin, kwamen nu in versneld tempo op me af. Over zijn tapijt van bronzen confettisnippers ( Festum), schoven de fosforescerende blauwe glitters van Ann Veronica Janssens, een melkwegstelsel op de begane grond. Een grote zaal, bezet door zwarte slagbomen die op onvoorspelbare tijdstippen neerkomen ( Mandi XLIV), maakte in de verbeelding plaats voor de opgebroken tramhalte ( Strassenbahnhaltestelle) van Joseph Beuys: het eerste een noodlotsteken, het tweede een vredesmonument. Dan kwamen de kapotte laarzen van Vincent van Gogh, de luchtballon van Panamarenko, het doodshoofd van Damien Hirst, de gebroken Ming-vaas van Ai Wei Wei en de potjes van Song Dong: familieleden van Kris Martin die er elk met een beeld toe bijdroegen om in gedachten de kracht van het verwante werk van hun jonge neef te verdubbelen. Zelfs een schrijver en een componist maakten hun opwachting. Dostojevski, door een exemplaar van De Idioot, met de hand overgeschreven door zielsverwant Martin. Gregorio Allegri met zijn Miserere, zacht weerklinkend uit een besmeurde werfradio: 'Heer, wees ons genadig.' Buiten werd ik verplaatst naar Herning in Denemarken, waar Piero Manzoni in 1971 zijn Socle du Monde in de grond plantte, en me zo het gevoel gaf dat de wereld op zijn kop stond. De corresponderende sculptuur van Martin in het gras voor het SMAK is een stuk somberder. Unter der Erde scheint die Sonne staat er gegraveerd op de blok uit witte marmer. Wat betekent dat de wereld zelf in diepe duisternis is gehuld en wij langzaam maar zeker naar de Exit worden gedreven.