Op jonge leeftijd kan de dood van een partner aanvoelen als het einde, ook van je eigen leven. 'Gezamenlijke verhuis- of bouwplannen, reisplannen, een kinderwens: plots lijkt alles verloren', vertelt Johan Maes, psychotherapeut, auteur en rouwexpert. 'Na zo'n tragische gebeurtenis worstelen jonge mensen vaak met hun identiteit en zelfbeeld. Vragen als "Wie ben ik?" of "Wat is mijn plaats in de samenleving?' zijn ineens niet meer eenvoudig te beantwoorden. Je moet jezelf als het ware heruitvinden. Dat geldt zeker voor mensen die helemaal samenvielen met hun partner of relatie.'
...

Op jonge leeftijd kan de dood van een partner aanvoelen als het einde, ook van je eigen leven. 'Gezamenlijke verhuis- of bouwplannen, reisplannen, een kinderwens: plots lijkt alles verloren', vertelt Johan Maes, psychotherapeut, auteur en rouwexpert. 'Na zo'n tragische gebeurtenis worstelen jonge mensen vaak met hun identiteit en zelfbeeld. Vragen als "Wie ben ik?" of "Wat is mijn plaats in de samenleving?' zijn ineens niet meer eenvoudig te beantwoorden. Je moet jezelf als het ware heruitvinden. Dat geldt zeker voor mensen die helemaal samenvielen met hun partner of relatie.'Je eigen hobby's, vrienden of job verwaarlozen, vindt Maes daarom geen goed idee. 'Want áls de ander wegvalt, heb je niets meer om op terug te vallen.' Samen met de omstandigheden, de oorzaak en de plaats van overlijden, is leeftijd een component die de rouwkleur van de achterblijvende partner bepaalt. 'Sterven aan een hartstilstand na decennia van hard werken, heeft een andere impact dan jong sterven in een fataal verkeersongeval. Schuldgevoelens, kwaadheid, onmacht, spijt: afhankelijk van de specifieke omstandigheden kan verdriet veel vormen aannemen.' Breed gedefinieerd is rouw een antwoord op het verlies van iemand met wie een betekenisvolle relatie bestaat. Maes zegt bewust bestaat, niet bestond, en situeert de relatie daarmee in de tegenwoordige tijd. 'Het is niet omdat je partner dood is, dat je relatie dat plotseling ook is', verduidelijkt hij. 'Rouw verdwijnt nooit helemaal. Het is geen kwestie van 'over' iemand raken of de relatie permanent afsluiten. Veel gezonder is de overleden persoon op een positieve manier 'mee te nemen' in het verdere leven. Hij of zij kan nog aanwezig zijn in gezamenlijke doelen die je voortaan alleen nastreeft, in waarden die je je kinderen meegeeft, in zijn of haar verjaardag die je nog elk jaar viert, enzovoort. Er bestaat geen vaste vorm of manier, iedereen vult het persoonlijk in.''Uiteraard mag die blijvende aanwezigheid je niet verhinderen je leven opnieuw richting te geven. Op termijn moet je in staat zijn nieuwe dingen te doen, een nieuwe relatie aan te gaan. Je verleden mag nooit je heden of toekomst worden. Dat is geen makkelijke oefening', beseft Maes. Temeer omdat een rouwproces zo intens en verwarrend kan zijn. 'Een rouwende vrouw vertelde me dat ze haar rijbewijs gehaald had. Dat maakte haar zielsgelukkig. Vroeger reed haar man altijd met de wagen. De auto was zijn terrein. Door haar rijbewijs te halen, heroverde ze een stukje onafhankelijkheid. Toch barstte ze in tranen uit telkens als ze achter het stuur van haar wagen kroop. In de auto rook ze haar man, voelde ze hem bijna.''Enerzijds voelen rouwenden het gemis, de verlieservaring, de emotionele impact. Anderzijds gaat het leven gewoon door en moet je op verschillende terreinen constant beslissingen nemen. Het ene moment huil je om een geur of foto, het volgende moet je de kinderen naar school brengen of de vuilniszakken buitenzetten. Mensen worden constant heen en weer geslingerd tussen die twee realiteiten. Dat creëert stress en voelt aan als een rollercoaster', legt Maes uit. Die rollercoaster op het spoor houden, vergt veel begrip en moed van de directe omgeving. Vaak voelen familie, vrienden en collega's zich onmachtig en verloopt de communicatie met de rouwende stroef. Maes: 'Naasten durven niet te bellen, uit angst om de verkeerde vragen te stellen. Of ze geven goedbedoelde maar contraproductieve raad als "Er zit nog vis in de zee", of "Nu moet je sterk zijn". Dat kan mensen hard kwetsen of bevestigen in hun eenzaamheid. Nochtans verwacht de rouwende geen kant-en-klare oplossingen. Er gewoon fysiek zijn is al de helft van het werk. Daarbij mag je als vriend of familielid gerust je eigen onmacht benoemen. Het belangrijkste is dat je een veilige ruimte creëert voor zijn of haar verdriet. Probeer een plek te bieden waar de rouwende zich écht gehoord voelt en onbezorgd kan crashen. Uiteraard met respect voor je eigen grenzen.'Maes wenst rouwenden een geduldiger samenleving toe. 'Tegenwoordig moet alles snel gaan en winst opleveren. Eventjes rouwen mag, maar na zes maanden is het wel tijd om te stoppen met treuren. Bijzonder nefast.' Hij pleit voor maatschappelijke mildheid. 'Het is niet erg als je 10 jaar na het overlijden van je partner nog af en toe in tranen uitbarst. Dat is geen falen van de rouwende. Respect voor het rouwproces is cruciaal. We moeten als samenleving ook leren om te gaan met dingen die niet leuk zijn en soms lang duren.'