In een artikel in Goed Gevoel met als titel 'Lifestyle als medicijn' geeft emeritus professor Reginald Deschepper (VUB) tips om gezonder te worden dankzij je levensstijl. Een daarvan luidt als volgt: 'Uit onderzoek blijkt dat mensen die lezen zich niet alleen beter voelen, maar ook langer leven.' Als we contact opnemen met professor Deschepper, verwijst hij naar een wetenschappelijke studie uit 2016, die verscheen in het vooraanstaande wetenschappelijke tijdschrift Social Science & Medicine.

De onderzoekers werkten met data uit de Amerikaanse 'Health and Retirement Study', waarbij deelnemers om de twee jaar werden bevraagd tussen 1992 en 2012 (of tot hun overlijden). In 2001 werden ook vragen over leesgedrag opgenomen. Op basis daarvan selecteerden de onderzoekers 3635 deelnemers. 59 procent van hen werd gecatalogiseerd als 'boekenlezers': ze lazen minimaal 3,5 uur per week. Omdat er bij die groep opvallend meer vrouwen en hoogopgeleiden waren, werden de resultaten gecorrigeerd voor die (en enkele andere) factoren. De resultaten waren opmerkelijk: bij de deelnemers die tussen 2001 en 2012 overleden, waren relatief minder boekenlezers - zij hadden 20 procent minder kans om te sterven. We hebben het hier opzettelijk over 'boekenlezers' en niet over 'lezers', want kranten en magazines lezen had een veel kleiner effect.

Niets bewijst dat je ook een gunstig effect zult zien als je verstokte tv-kijkers verplicht om te lezen.

Het klopt dat mensen die lezen, langer leven, zegt professor psychologie Tom Beckers (KU Leuven). 'Maar dat wil niet zeggen dat ze ook langer leven omdát ze lezen. Een oorzakelijk verband kun je op basis van dat onderzoek niet hardmaken. Ik kan me voorstellen dat mensen die veel tijd en minder stress hebben meer lezen, maar misschien ook langer leven. Leven ze dan langer omdat ze meer lezen, of omdat ze meer tijd hebben? Daarnaast beweren de onderzoekers dat het verband beïnvloed wordt door het cognitieve vermogen: lezen heeft een positief effect op ons geheugen, en dat heeft dan weer een impact op hoelang we leven. Ik stel me vragen bij dat oorzakelijke verband: misschien zullen mensen die hun cognitieve vermogen door de jaren zien afnemen ook minder gaan lezen?'

De onderzoekers stippen aan dat 65-plussers gemiddeld ettelijke uren per dag tv-kijken en ze suggereren dat we hen moeten stimuleren om wat meer te lezen. Ook dat roept bij Beckers vragen op. 'In deze studie gaat het om mensen die uit zichzelf graag lezen. Niets bewijst dat je ook een gunstig effect zult zien als je verstokte tv-kijkers verplicht om te lezen. Al wil ik wel benadrukken dat lezen zeker andere positieve effecten heeft, dus kwaad kan het zeker niet.'

Simon Bequoye, kennismedewerker bij Iedereen Leest, de referentieorganisatie rond lezen en leesbevordering, bevestigt dat de conclusies van het onderzoek genuanceerd moeten worden. 'Het is heel complex om directe oorzakelijke verbanden aan te tonen tussen lezen, welzijn en gezondheid. Maar de Wereldgezondheidsorganisatie bracht in 2019 wel een reviewstudie uit waaruit bleek dat zowel actieve als passieve kunst- en cultuurparticipatie - waaronder lezen - een positief effect heeft op welzijn en gezondheid. Ze kan zelfs preventief werken voor bepaalde mentale en fysieke klachten, bij jong en oud.'

CONCLUSIE

Het klopt dat mensen die lezen langer leven. Maar dat betekent niet dat er een oorzakelijk verband is tussen de twee. We beoordelen de stelling daarom als waar.

BRONNEN

Alle bronnen werden laatst geraadpleegd op 26 oktober 2021.

* Bijgewerkt op 03/11/2021 om 15:43, om bronvermeldingen en hyperlinks toe te voegen aan het artikel.

Krasse uitspraak, straf cijfer of dito feit in de actualiteit gezien? Stuur uw vraag met exacte bronvermelding van het citaat naar factcheck@knack.be

RMG
© RMG

Knack maakt onderdeel uit van Roularta Media Group.

In een artikel in Goed Gevoel met als titel 'Lifestyle als medicijn' geeft emeritus professor Reginald Deschepper (VUB) tips om gezonder te worden dankzij je levensstijl. Een daarvan luidt als volgt: 'Uit onderzoek blijkt dat mensen die lezen zich niet alleen beter voelen, maar ook langer leven.' Als we contact opnemen met professor Deschepper, verwijst hij naar een wetenschappelijke studie uit 2016, die verscheen in het vooraanstaande wetenschappelijke tijdschrift Social Science & Medicine.De onderzoekers werkten met data uit de Amerikaanse 'Health and Retirement Study', waarbij deelnemers om de twee jaar werden bevraagd tussen 1992 en 2012 (of tot hun overlijden). In 2001 werden ook vragen over leesgedrag opgenomen. Op basis daarvan selecteerden de onderzoekers 3635 deelnemers. 59 procent van hen werd gecatalogiseerd als 'boekenlezers': ze lazen minimaal 3,5 uur per week. Omdat er bij die groep opvallend meer vrouwen en hoogopgeleiden waren, werden de resultaten gecorrigeerd voor die (en enkele andere) factoren. De resultaten waren opmerkelijk: bij de deelnemers die tussen 2001 en 2012 overleden, waren relatief minder boekenlezers - zij hadden 20 procent minder kans om te sterven. We hebben het hier opzettelijk over 'boekenlezers' en niet over 'lezers', want kranten en magazines lezen had een veel kleiner effect.Het klopt dat mensen die lezen, langer leven, zegt professor psychologie Tom Beckers (KU Leuven). 'Maar dat wil niet zeggen dat ze ook langer leven omdát ze lezen. Een oorzakelijk verband kun je op basis van dat onderzoek niet hardmaken. Ik kan me voorstellen dat mensen die veel tijd en minder stress hebben meer lezen, maar misschien ook langer leven. Leven ze dan langer omdat ze meer lezen, of omdat ze meer tijd hebben? Daarnaast beweren de onderzoekers dat het verband beïnvloed wordt door het cognitieve vermogen: lezen heeft een positief effect op ons geheugen, en dat heeft dan weer een impact op hoelang we leven. Ik stel me vragen bij dat oorzakelijke verband: misschien zullen mensen die hun cognitieve vermogen door de jaren zien afnemen ook minder gaan lezen?'De onderzoekers stippen aan dat 65-plussers gemiddeld ettelijke uren per dag tv-kijken en ze suggereren dat we hen moeten stimuleren om wat meer te lezen. Ook dat roept bij Beckers vragen op. 'In deze studie gaat het om mensen die uit zichzelf graag lezen. Niets bewijst dat je ook een gunstig effect zult zien als je verstokte tv-kijkers verplicht om te lezen. Al wil ik wel benadrukken dat lezen zeker andere positieve effecten heeft, dus kwaad kan het zeker niet.'Simon Bequoye, kennismedewerker bij Iedereen Leest, de referentieorganisatie rond lezen en leesbevordering, bevestigt dat de conclusies van het onderzoek genuanceerd moeten worden. 'Het is heel complex om directe oorzakelijke verbanden aan te tonen tussen lezen, welzijn en gezondheid. Maar de Wereldgezondheidsorganisatie bracht in 2019 wel een reviewstudie uit waaruit bleek dat zowel actieve als passieve kunst- en cultuurparticipatie - waaronder lezen - een positief effect heeft op welzijn en gezondheid. Ze kan zelfs preventief werken voor bepaalde mentale en fysieke klachten, bij jong en oud.'Knack maakt onderdeel uit van Roularta Media Group.