De Italiaanse sociaaldemocraat David Sassoli is woensdag verkozen als de nieuwe voorzitter van het Europees Parlement. In de tweede stemronde haalde hij 345 van de 667 geldig uitgebrachte stemmen, voldoende voor een meerderheid dus. Sassoli volgt als voorzitter zijn landgenoot Antonio Tajani op.

Sassoli versloeg zijn drie tegenkandidaten. De Tsjechische conservatief Jan Zahradil kreeg 160 stemmen, de Duitse groene Ska Keller 119 en de Spaanse extreemlinkse Sira Rego 43. In de eerste stemronde had Sassoli 7 stemmen te weinig gehaald om meteen verkozen te raken. Nadat hij de uitslag van de tweede ronde bekend had gemaakt, maakte uittredend voorzitter Tajani meteen plaats voor Sassoli.

In zijn maidenspeech richtte de oud-journalist en ervaren Europarlementariër - Sassoli raakte eind mei voor de derde keer verkozen voor de Partito Democratico - zich rechtstreeks tot de Europese burgers. Dat hun opkomst bij de recente Europese verkiezingen hoger lag dan vijf jaar geleden, bewijst volgens hem dat ze nog geloven in het Europese project. 'We moeten teruggrijpen naar de geest van onze founding fathers, die de vijandelijkheden van de oorlog en de schadelijke gevolgen van het nationalisme naast zich neerlegden om een project van vrede, democratie, rechtstatelijkheid, ontwikkeling en gelijkheid te starten', zei Sassoli. Het was niet zijn enige uithaal naar het nationalisme, dat volgens hem tot 'verwoestende conflicten' kan leiden.

Volgens Sassoli moet de Europese Unie meer aandacht besteden aan sociaal beleid, maar hij reikte ook de hand naar de jongeren die een strenger klimaatbeleid vragen. 'Help ons samen die uitdaging aan te pakken', zei hij.

De verkiezing van Sassoli past in het politieke akkoord dat de Europese staatshoofden en regeringsleiders dinsdag gesloten hebben over de invulling van de Europese topjobs. Strikt genomen kiest het Europees Parlement in volledige onafhankelijkheid zijn voorzitter, maar de leiders maakten duidelijk dat de politieke evenwichten volgens hen het beste gerespecteerd worden als een sociaaldemocraat tijdens de eerste helft van de nieuwe legislatuur het parlement mag voorzitten. Een christendemocraat zou tijdens de tweede helft de voorzittershamer in handen moeten krijgen. Het feit dat de sociaaldemocratische S&D Sassoli naar voren schoof en de christendemocratische EVP en de liberalen van Renew Europe niemand nomineerden, volgt die logica. De verkiezing van Sassoli geeft op het eerste zicht dan ook de indruk dat de drie grootste fracties zich aan het akkoord willen houden. Het zijn namelijk hun politieke families die beloond werden met een of meerdere topjobs.

Maar de concrete uitslag van de voorzittersverkiezing geeft een genuanceerder beeld. EVP, S&D en Renew Europe beschikken samen over 441 zetels, maar toch haalde Sassoli slechts 345 stemmen. Tijdens de geheime stemming koos een honderdtal MEP's van de driepartijencoalitie er dus voor het politieke akkoord van dinsdag niet te honoreren. Het gaat wellicht overwegend om sociaaldemocraten, want binnen die fractie heerst heel wat weerstand tegen de overeengekomen verdeling van de topjobs.

Vooral de voordracht van de Duitse Ursula von der Leyen als kandidaat-voorzitter van de Europese Commissie kan bij de S&D op weinig begrip rekenen. Om benoemd te worden, moet ze over twee weken de steun krijgen van minstens 376 Europarlementsleden, maar op basis van de uitslag van de verkiezing van Sassoli lijkt dat allesbehalve evident te zullen worden. Er staat von der Leyen met andere woorden nog heel wat masseerwerk te wachten om voldoende MEP's binnen én buiten de coalitie van EVP, S&D en Renew Europe ervan te overtuigen haar voordracht te steunen.