De twijfels van pianiste Marie François: ‘Niemand weet echt hoe de muziek van Bach of Beethoven gespeeld moet worden’

‘Over één ding heb ik nooit getwijfeld: ik wilde altijd muziek maken. Als kind speelde ik al overal op. Later wilde mijn vader dat ik de apotheek overnam, maar ik aarzelde niet. Zelfs ’s nachts droomde ik van muziek. Ik keek enorm op naar de Argentijnse pianiste Martha Argerich – nog altijd trouwens’. Mijn ambitie was om te worden zoals zij: je komt op, speelt, zegt niets en verdwijnt weer. Zoals de meeste klassieke pianisten het doen. Mijn pianoleraar zei in die dagen weleens: “Marie, je speelt te graag piano.” Toen snapte ik dat niet’, vertelt Marie François.

‘Tot ik rond mijn zestiende begon deel te nemen aan wedstrijden. Backstage zag ik hoe sommigen overgaven van de stress om te winnen. Niemand zag er gelukkig uit. O nee, dacht ik, ik wil niet dat muziek dat met me doet.

‘Stilaan begon ik te begrijpen wat mijn pianoleraar wilde zeggen: het gaat niet alleen over een instrument perfect kunnen bespelen, maar ook over het plezier van muziek maken.’

Geen Elisabethwedstrijd voor u?

Marie François: Nee. Op televisie ziet dat er allemaal glamoureus uit, maar je moet je jaren voorbereiden om twintig minuten te kunnen spelen. En dan zegt iemand: ‘Ik vind het niet goed.’ Terwijl niemand echt weet hoe de muziek van Bach of Beethoven gespeeld moet worden, want helaas hebben we hen nooit zélf horen spelen. Ik denk dat zij heel teleurgesteld zouden zijn als ze merkten dat hun muziek vandaag altijd op dezelfde manier geïnterpreteerd zou worden.

U speelt nu toch ook soloconcerten.

François: Ja, maar in een heel andere setting dan ik me ooit had kunnen voorstellen. Ik ben op het podium niet alleen de serieuze Marie, die acht uur per dag pianospeelt, maar ook de spontane Marie, die uitgebreid praat over haar passies.

Daarnaast wil ik ook dingen doen die nog niet bestaan, zoals ons nieuwe multimediale project De seizoenen. Het publiek zal daarin elke maand een nieuw muziekstuk, gedicht en illustratie ontdekken. Alles komt samen in een voorstelling waarin de wisselwerking met dat publiek heel belangrijk zal zijn: de mensen geven mij de energie waarmee ik iets probeer te doen. Ze moeten niet naar mij opkijken. Zoals Multatuli schreef: ‘Vanaf de maan gezien zijn we allen even groot.’

Twijfelt u vaak?

François: Ja. En echt over alles – of ik wel goed genoeg ben, en zelfs of ik überhaupt nog muziek moet maken. Tot ik aan het spelen ben: dan verdwijnen in een klap alle twijfels en voelt alles zo ongelooflijk vanzelfsprekend aan.  Ik lees nu Brieven aan een jonge dichter van Rainer Maria Rilke. Daarin schrijft hij: ‘Bestrijd de twijfel niet, maar omarm ze. Leef de vragen, heb geduld, en zie twijfel als een kans om innerlijk te groeien.’ Door mijn perfectionisme vergeet ik dat weleens. Ik balanceer graag op een dun koord waar ik elk moment af kan vallen – en tegelijk wil ik het ook zo.