Absolute wereldtop was het Vlaams onderwijs nog in 2003. Voor begrijpend lezen stond Vlaanderen in de PISA-studie van de OESO, een internationaal vergelijkend onderzoek naar het onderwijsniveau, op plaats drie. Voor wiskunde zelfs helemaal bovenaan.

Maar sindsdien ging het fors bergaf, blijkt uit de analyse van professor emeritus Jan Van Damme, Kim Bellens en Wim Van den Noortgate (KU Leuven), die is verschenen in vaktijdschrift TORB. De studie combineert de resultaten van PISA en twee andere internationale onderzoeken: PIRLS, dat zich richt op taal- en leesvaardigheid, en TIMSS, dat focust op wiskunde en wetenschappen.

Zo is de grote voorsprong voor leesvaardigheid die Vlaanderen begin deze eeuw had op Franstalig België intussen gehalveerd. Dat is bijna volledig te wijten aan de achteruitgang van Vlaanderen zelf. Opvallend zijn de grote verschillen bij de onderwijsnetten, klinkt het ook. Het katholiek onderwijs krijgt de zwaarste klappen.

'Dit bewijst dat er meer aan de hand is dan enkele knipperlichten die branden', zegt OESO-onderwijstopman Dirk Van Damme.

Topman van Katholiek Onderwijs Vlaanderen, Lieven Boeve, wijst op de hypothese van de onderzoekers rond de 'te unieke focus op de eindtermen'. 'We richten ons te veel op die eindtermen als enige criterium voor kwaliteit. Dat werkt niet kwaliteitsbevorderend, zeker voor de cognitief sterkere leerlingen die meer uitdaging verdienen. Daarom is bijkomend onderzoek nodig.'

Boeve laat ook weten dat het katholiek onderwijs geschrokken is van de cijfers en intussen een actieplan heeft uitgewerkt. Zo is er in het basisonderwijs een nieuw leerplan waarin meer ingezet wordt op lezen. Ook in de nieuwe leerplannen van het secundair onderwijs gaat nog meer aandacht naar het talenbeleid op school.