De kogel is door de kerk. Bart De Wever kwam vorige maandag eindelijk op de proppen met lang verwacht nieuws over de Vlaamse regeringsonderhandelingen. Meer dan vier maanden na de verkiezingen zijn de kaarten op Vlaams niveau geschud: wij weten ondertussen dat het de bedoeling is om op Vlaams niveau de 'Zweedse coalitie' verder te zetten.

De informateur rondde zijn opdracht af met de verspreiding van een startnota. Een nieuwigheidje waarvan het statuut enigszins onduidelijk blijft, maar alvast, begrijpen wij, iets om de regeringsonderhandelingen mee verder te zetten.

Eerste vraag is in hoeverre de twee regeringspartners mee zullen gaan in het verhaal dat in de startnota wordt ontsponnen. Bij de zaken waar de nadruk ligt op, bijvoorbeeld, Vlaamse identiteit, verstrenging van de toekenningsregels voor sociale woningen en uitkeringen aan nieuwkomers, valt dat alvast moeilijkt te voorspellen.

Ambitie voor Brussel

Bart De Wever zelf omschrijft zijn startnota als ambitieus en daarin kan de Vlaamse Volksbeweging hem tot op zekere hoogte volgen. De zwaartepunten liggen overduidelijk op het gebied van werkgelegenheid, inburgering, fiscaliteit en onderwijs.

Uit de nota blijkt de ondubbelzinnige ambitie om de band tussen Vlaanderen en Brussel te versterken en te blijven investeren in de gemeenschapsbevoegdheden in Brussel. Dat zijn zaken die de VVB graag leest. Wij rekenen er dan ook op dat de Brusselaar van dienst in de Vlaamse regering die bevoegd zal worden voor de hoofdstedelijke portefeuille voldoende sterke schouders zal hebben. Want hij/zij zal zowel de confrontatie met een nieuwbakken Brusselse minister van Meertaligheid dienen aan te gaan als de plannen waar 'verbindingsofficier' Maingain op broedt - bij wijze van militaire woordkeuze voor deze functie een bekentenis op zich - moeten doorzien. Om het aangekondigde Vlaamse Brusselverhaal écht waar te maken lijkt ons dit een conditio sine qua non.

Maar wat met de Vlaamse Rand?

De VVB blijft op haar honger zitten waar het de Vlaamse Rand betreft. Dat de hoger geciteerde 'officier de liaison' daar geen vredespijp met de Vlamingen zal komen roken is nu al duidelijk. De Rand staat meer dan ooit onder druk. NVA-onderhandelaar Ben Weyts trok zelf, voor de tweede campagne op rij, naar de kiezer met de belofte van meer geld voor de Rand 'want een euro is er minder waard dan elders in Vlaanderen' (sic). In de startnota lezen wij hierover...helemaal niets.

Een Vlaamse regering die van 'meer Vlaanderen' haar credo wil maken moet in de Rand dringend volop de Vlaamse kaart trekken. Indien érgens de nood aan sociale woningen voor mensen met een aantoonbare band met de streek zich stelt is het wel hier. Door migratie vanuit Brussel staat het Nederlands in heel Vlaams-Brabant steeds meer onder druk, investeringen in onderwijs, mobiliteit, woningen en welzijn zijn daar absoluut onontbeerlijk. De regio vraagt dan ook terecht, over de partijpolitieke grenzen heen, naar het statuut van centrumstad. Maar de Rand heeft ook nood aan- en recht op een volwaardige eigen rechtbank. En aan een dringend herstel van de taalwetgeving in gerechtszaken, maar dat is federale materie.

Taalstrijd anno 2019

De strijd voor de eigen taal verbuigt zich in de Rand, zoals blijkt uit de tweede taalbarometer van professor Rudi Janssens van de VUB en Brussels onderzoekscentrum BRIO, niet enkel meer naar verzet tegen verfransing. Ook andere talen, waaronder voornamelijk het Engels, zijn er aan een nooit eerder geziene opmars bezig en vormen voor het Nederlands een regelrechte bedreiging.

Dezelfde bedreiging geldt voor het Nederlands als onderwijstaal overal te lande. Recht op onderwijs in eigen taal is en blijft een fundamentele eis van de Vlaamse beweging. Ook dat vinden wij niet terug in de nota terwijl het ook daar later dan 5 voor 12 is.

Assertiviteit en ontgrendeling

De Vlaamse Regering beweert assertief te zullen zijn en de bestaande bevoegdheden maximaal te benutten. De VVB verwijst daarbij graag naar de handleiding ad hoc die werd opgesteld door Hendrik Vuye en Veerle Wouters. Voor minder dan de daarin beschreven ontgrendeling kan Vlaanderen niet gaan. Dit is het minimum minimorum want het ligt binnen handbereik, vereist geen wetgeving en vraagt enkel om eindelijk toegepast te worden.

Vlaanderen moet de eigen bevoegdheden maximalistisch invullen en alle juridische mogelijkheden die bestaan niet enkel toepassen maar er ook grensverleggend mee aan de slag gaan. Geen belangenconflict mag een Vlaamse regering die naam waardig links laten liggen, geen bevoegdheidsusurpatie onaangevochten. Elk bedreiging van de Vlaamse territoriale (taal)integriteit dient systematisch aangevochten te worden. De chantage van het Brussels Hoofdstedelijke gewest met betrekking tot de luchthaven van Zaventem moet aldus daadwerkelijk stoppen en het 'gouvernement des juges' daar en in de faciliteitengemeenten moet dringend aan banden gelegd worden. Overigens is en blijft ons credo 'faciliteiten zijn stommiteiten': dus ook weg daar mee!

En het kostenplaatje?

Er blijven ook een aantal financiële vragen. Is het voor deze regering echt de bedoeling dat Vlamingen besparen en inspanningen leveren terwijl de jaarlijkse transfers naar het zuiden onverminderd en ondoorzichtig blijven doorgaan? De zelfverklaarde investeringsregering koestert mooie ambities op gebied van welzijn en sociale woningen, maar waar komt het geld vandaan? Een nietszeggend 'besparen en keuzes maken' zou voor de nodige budgettaire ruimte zorgen. Voor de VVB zijn die keuzes voor de hand liggend: enkel een efficiënter Vlaanderen met daaraan gekoppeld minder België zal meer budgettaire ruimte creëren.

Het mag voor de VVB wat meer zijn

De nota is inderdaad ambitieus, maar wij missen de echte ambitie om een eigen Vlaamse sociale zekerheid, een eigen Vlaamse justitie en een échte Vlaamse diplomatie te vormen. Er worden bescheiden stapjes in die richting gezet, maar het mag voor wat ons betreft wat meer zijn.

Hoeveel water zal de N-VA uiteindelijk bij de wijn doen blijft dan ook de hamvraag.

De resultaten van de verkiezingen tonen aan, willen de Zweedse coalitiepartners-in-spe niet helemaal ten onder gaan, dat vanuit een sterk Vlaams front de laatste, definitieve staatshervorming dringend moet worden voorbereid. Op naar een Vlaamse grondwet, ook dat hoofdstuk mag in een Vlaams regeerprogramma, onder geen beding, ontbreken.

Confederalisme?

De toon op Vlaams niveau is gezet, het is nu ook afwachten op de onderhandelingen op federaal niveau. Die worden er zeker niet eenvoudiger op.

De N-VA zal enkele strategische keuzes moeten maken wil ze zelf geloofwaardig blijven. De vrieskou van vijf jaar koelkast, zo veel is duidelijk, heeft bij de partij schade aangericht. Dat Bart De Wever lijkt aan te geven dat het Vlaamse noorden weer te hebben gevonden stemt ons hoopvol. Maar voor de VVB is er geen confederalisme zonder onafhankelijkheid. Zo veel is en blijft duidelijk.