Het kernkabinet van de minderheidsregering van MR, CD&V en Open Vld vergadert maandag in de Lambermont over de voorwaarden die N-VA op tafel heeft gelegd om steun te bieden vanuit de oppositie. De partij heeft daarvoor afgelopen weekend de krijtlijnen duidelijk getekend. Volgens de eerste minister laat N-VA zijn goedkeuring afhangen van ofwel vervroegde verkiezingen, ofwel de confederale vlucht vooruit. 'In beide gevallen zijn die voorwaarden onaanvaardbaar', aldus premier Michel.

Het gaat dan meer bepaald om een reeks artikelen uit de grondwet die voor herziening vatbaar verklaard moeten worden: dat zou gebeuren aan het einde van de regeerperiode, zodat de volgende regering eventueel werk kon maken van een staatshervorming. Bij de start van de regering-Michel liet toenmalig vicepremier Jambon zich al ontvallen dat over die grondwetsartikelen afspraken waren vastgelegd in de 'atoma's', maar wat precies op papier werd gezet bleef een goed bewaard geheim. Nu N-VA uit de regering gestapt is, hoopt de partij in ruil voor steun aan de minderheidsregering toch nog haar communautaire eisen te kunnen verzilveren in aanloop naar de verkiezingen.

CD&V-vicepremier Kris Peeters toonde zich erg misnoegd over de eisen die intussen via de media werden verspreid. Indien N-VA vervroegde verkiezingen wil, dan moet die partij dat maar duidelijk zeggen, maar dan heeft ze daarvoor wel de steun van de PS nodig, liet Peeters noteren.

Maar ook premier Michel spreekt duidelijke taal. 'Ik laat me niet intimideren door de chantage van de N-VA in verband met de stemming van de begroting. De begroting is goedgekeurd door de commissie en gesteund door de minister van Financiën (Johan Van Overtveldt, N-VA, nvdr.). Er is geen euro veranderd in deze ontwerpbegroting,' zegt de premier. 'De regering werkt voort om de belangen van de burger te verzekeren, meer in het bijzonder op het vlak van koopkracht, veiligheid en de klimaatuitdagingen.'

N-VA:'Voorwaarden liggen in lijn van Zweedse erfenis'

Indien de regering de voorwaarden van N-VA als chantage omschrijft, dan is het duidelijk dat ze het Zweedse pad verlaat. Zo reageert N-VA-Kamerfractieleider Peter De Roover op de uitspraken van premier Charles Michel. Volgens hem liggen die voorwaarden volledig in lijn van de 'Zweedse erfenis', ook het voor herziening vatbaar verklaren van artikel 195 van de Grondwet.

'De Zweedse regering is stopgezet, maar wij hebben steeds gezegd dat we de Zweedse erfenis willen bewaken', reageert De Roover. 'Als ik hoor dat men het nu plots over chantage heeft, dan stel ik vast dat de Zweedse erfenis wordt stopgezet en dat de regering wel degelijk een andere richting wil uitgaan'.

'Moest N-VA nu buitensporige eisen hebben gesteld, dan zou ik hier nog begrip voor hebben', aldus de fractieleider. Maar volgens hem zijn die voorwaarden dat niet. Hij verwijst naar de begroting en de afspraken uit het Zomerakkoord, met de degressiviteit van de werkloosheidsuitkering. Maar ook de vraag tot openstelling van artikel 195 van de Grondwet - dat de procedure bepaalt om de Grondwet te wijzigen - is 'uitvoering van de afspraken'.

Hoe moet het nu verder volgens De Roover? 'Een regering met de steun van amper een derde van het parlement, is - mag ik hopen - geen optie, en de Zweedse hand wordt weggeduwd. Dan komt er ofwel een regering Michel III met de steun van links en de PS, ofwel gooit men de handdoek in de ring

CD&V en Open Vld wijzen bijkomende voorwaarden af

CD&V noch Open Vld willen dat er bijkomende voorwaarden worden gekoppeld aan de goedkeuring van de begroting in het parlement. Dat bleek maandag uit verklaringen van vicepremiers Kris Peeters (CD&V) en Alexander De Croo (Open Vld) na afloop van het kernkabinet in de Lambermont.

Om de begroting voor volgend jaar goedgekeurd te krijgen, heeft de minderheidsregering van MR, Open Vld en CD&V de steun nodig van N-VA, die anderhalve week geleden is opgestapt. N-VA legt echter bijkomende voorwaarden op tafel. Die slaan op de degressiviteit van de werkloosheidsuitkeringen, de artikelen uit de Grondwet die voor herziening vatbaar worden verklaard, het behoud van het begrotingstraject zonder nieuwe belastingen en over het VN-migratiepact, dat woensdag in New York groen licht krijgt.

In een verklaring aan Belga maakte premier Charles Michel maandag duidelijk dat hij zich niet laat "intimideren" door "de chantage van N-VA". De bijkomende voorwaarden noemde de eerste minister "onaanvaardbaar".

En ook vicepremier Peeters kon de houding van N-VA niet anders omschrijven dan "chanteren". Zowel hijzelf als zijn liberale collega De Croo benadrukten dat diezelfde begroting met hand en tand is verdedigd door toenmalig minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA), dat N-VA de begroting heeft goedgekeurd in de Kamercommissie en dat er sindsdien geen letter of euro aan is veranderd. "Nu vier voorwaarden aan die goedkeuring koppelen, zo werkt het niet", aldus Peeters. De Croo riep op "te stoppen met steeds maar nieuwe spitsvondigheden te zoeken" of "tijd te verliezen met politiek theater".

Volgens N-VA liggen de bijkomende voorwaarden in lijn met de "Zweedse erfenis", zeg maar: de afspraken die in wijlen de Zweedse ploeg waren gemaakt. Dat klopt volgens Peeters alvast niet, bijvoorbeeld wat een nota bij het VN-migratiepact betreft. "Bovendien", vraagt De Croo zich af, "zijn we bezig met een discussie over de begroting en moeten we ons niet laten afleiden door een discussie over confederalisme".

"Dat heeft niks met elkaar te maken", aldus de Open Vld-vicepremier.

Morgen/dinsdag wordt premier Michel in de plenaire Kamer verwacht. Daar staan interpellaties geprogrammeerd over de politieke toestand. Het ziet er niet naar uit dat de premier het vertrouwen in zijn regering zal vragen - wat ook lastig is als je maar 52 van de 150 Kamerzetels in handen hebt - dus is het uitkijken of SP.A de daad bij het woord voegt en effectief een motie van wantrouwen indient. De stemming daarover vindt ten vroegste 48 uur later plaats. Donderdag dus, wanneer ook de bespreking en stemming over de begroting op de agenda staat.

'Reëel risico op immobilisme'

De goedkeuring van de begroting is een van de vele horden die de premier deze week opwachten in de Wetstraat. Dinsdag verwacht de Kamer eerst meer duidelijkheid over de plannen van de premier voor de komende weken en maanden. Donderdag staat de stemming over de begroting geprogrammeerd in het parlement, en zoals het er nu naar uitziet, zal ook een stemming plaatsvinden over een motie van wantrouwen. SP.A dreigde er al tweemaal mee zo'n motie in te dienen indien de premier niet zelf het vertrouwen van het parlement vraagt, maar MR-vicepremier Didier Reynders wees die piste maandag van de hand.

Premier Michel voerde het voorbije weekend gesprekken met de oppositie met het oog op de werkzaamheden tot aan de verkiezingen eind mei. Intussen waarschuwt premier Michel voor de gevolgen van vervroegde verkiezingen. Het zijn immers enkel de federale verkiezingen die dan vroeger dan gepland zouden plaatsvinden. De Europese en regionale verkiezingen blijven einde mei geprogrammeerd. 'Er is dus een reëel risico op immobilisme en blokkage tijdens het volledige jaar 2019. Dat zou niet goed zijn voor de burgers', aldus Michel. 'Maar mocht het parlement dat willen, bijvoorbeeld door een motie van vertrouwen weg te stemmen of een motie van wantrouwen te steunen, dan zou dat een signaal zijn van het parlement'.

Intussen reageren de Franstalige socialisten misnoegd op de gesprekken die de premier voert. Ahmed Laaouej, Kamerfractieleider van de PS, stelt vast dat de premier 'sinds vrijdagnamiddag enkel contact had met de N-VA'. Volgens hem is de premier 'niet op zoek naar steun in het parlement om de koopkracht te verhogen of de klimaatambities op te trekken'.

Premier Charles Michel 'is enkel op zoek naar een nieuw verbond met de N-VA om zijn rechts beleid van afbraak en sociale scheuring voort te kunnen zetten,' klinkt het.