Sinds 30 mei 2019 zijn er reeds zeven mannen op pad gestuurd om een nieuwe federale regering in gang te krijgen. Maar in feite zitten we al sinds december 2018 met een regering in lopende zaken en met voorlopige kredieten. Welke partij heeft nu al het langst de informatie opdracht in handen gehad? De volgende lijst leert het ons:

  • 1. MR met 180 dagen (Didier Reynders tussen 30 mei en 7 oktober, en Georges-Louis Bouchez sinds 10 december.)
  • 2. SP.A met 131 dagen (Johan Vande Lanotte, samen met Didier Reynders.)
  • 3. PS met 64 dagen (Paul Magnette in de periode 5 november tot 10 december, en Rudy Demotte tussen 8 oktober en 5 november.)
  • 4. CD&V met 49 dagen ( Joachim Coens tussen 10 december en 28 januari, samen met Georges-Louis Bouchez.)
  • N-VA met 29 dagen (Geert Bourgeois, samen met Rudy Demotte.)

Tot eind januari zijn er al vijf partijen aangesproken, drie Nederlandstalig en twee Franstalige, om de formatie vlot te trekken. Maar in dagen hebben de twee ingezette Franstalige partijen 264 dagen de formatie in handen gehad, de Vlaamse 209 dagen.

Wat enorm opvalt, is de zeer hoge inzet van de op één na grootste Franstalige partij: de MR. De socialistische familie gaat er in dagen over, vooral omdat de SP.A is ingezet als vijfde grootste Vlaamse partij. De grootste Vlaamse partij, N-VA, is nog geen maand op pad gestuurd, en dat gebeurde dan nog in een duo. De tweede Vlaamse partij, Vlaams Belang, is helemaal niet ingezet. Nummer drie, CD&V, komt in duo aan zowat 50 dagen. En de Vlaamse nummer vier, Open VLD, is ook helemaal niet opgeroepen. Die vaststelling geldt ook voor de groenen/ecologisten en de communisten.

Ook opvallend is dat het paleis het heeft voor taalgemengde duo's. Alleen PS-leider Paul Magnette was hierop de uitzondering. Bovendien is de samenstelling van deze duo's ook steeds verspreid over twee aparte politieke families.

Er is een duidelijke conclusie te trekken uit al deze opdrachten: weinig beweging. Maar dat wisten we al op de avond van 26 mei 2019, toen Vlaanderen centrumrechts stemde en de twee andere Gewesten voor links opteerden.

Ligt de sleutel van deze federale formatie bij CD&V?

Op maandag 13 januari trok het duo Coens-Bouchez naar het staatshoofd voor het verslag van de werkzaamheden. Zeer opvallend daarbij was dat beide heren liefst twee uur in het paleis zijn gebleven. We moeten ervan uitgaan dat dit niet was om van een rondleiding te genieten, maar dat er - onder zes ogen - serieus is gepraat over de gestolde formatie. Tegenover de discretere en rijpere Coens staat de jonge Bouchez, die veel minder discreet is en openlijk reclame maakt voor de Vivaldi-coalitie, een combinatie van socialisten, liberalen, groen en christendemocraten. Het is meer dan duidelijk dat de beide partijvoorzitters een andere coalitie voor de ogen hebben en dat is ook logisch gezien de compleet tegengestelde uitslag tussen Noord en Zuid.

Mogelijkheden

Het probleem is dat vele combinaties liefst zeven of meer partijen eisen om aan een meerderheid te geraken in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Bovendien zijn er maar weinig coalities die ook aan een meerderheid geraken in de taalgroepen. Een overzicht:

  • Paars-geel: de combinatie van de liberalen, de socialisten en de N-VA (80 zetels op 150) en ook een meerderheid in alle taalgroepen. Ondanks het vele werk van de eerste informateurs een no pasaran vanwege de PS.
  • Paars-groen: de liberalen, de socialisten en de groenen met 76 zetels, en geen Vlaamse meerderheid. Is een erg nipte meerderheid. Bovendien staat een dergelijke coalitie erg links ten aanzien van de Vlaamse uitslag van 26 mei jongstleden.
  • Vivaldi: is paars-groen met een zevende en eventueel een achtste partij. Met acht partijen komen ze uit op 93 zetels op 150 in de Kamer. De vraag is: hoe gaat men besturen met acht partijen? Maar ook deze combinatie heeft geen Vlaamse meerderheid. Als enkel de CD&V mee zou doen, geeft dat 88 zetels. Dan zijn er liefst vier Vlaamse partijen en nog altijd geen meerderheid in de Nederlandstalige taalgroep. Het aanvullen van paars-groen met enkel het CDH is goed voor 81 zetels en plaatst de Open VLD in een zeer moeilijke situatie, namelijk besturen tegen de drie grootste Vlaamse partijen. Met andere woorden, dit is een race naar de kiesdrempel. Trouwens de Open VLD zou in Vivaldi met het CDH direct uit de Vlaamse regering vliegen. In Vivaldi verkrijgt de PS met zijn 20 Kamerzetels zeer veel macht.
  • Een traditionele tripartite geeft maar 72 zetels en een aanvulling met Ecolo of Groen komt op een meerderheid in de Kamer. Maar een dergelijke coalitie heeft nooit een Vlaamse meerderheid. Bovendien stelt zich de vraag of Ecolo/groen op te splitsen zijn? Het antwoord hierop is neen.
  • Een traditionele tripartite , aangevuld met de N-VA behaalt liefst 97 zetels en ei zo na een tweederdemeerderheid. Die heeft een grote Vlaamse meerderheid. Maar buiten de N-VA (25 zetels) zijn de andere zes elk mathematisch niet nodig. Deze combinatie is er ook een met een Vlaamse traditionele partij teveel. Bovendien is dit een 'red light'-coalitie voor de N-VA.
  • Dan maar een afspiegelingscoalitie of met andere woorden dezelfde partijen als in het bestuur van de gewestregeringen. Dat wordt dan een combinatie van zes (PS, MR, ECOLO, CD&V , Open VLD en N-VA) met liefst 96 zetels op 150 en in elke taalgroep een meerderheid. Maar gaat Ecolo besturen zonder Groen? En de Franstalige groenen willen niet besturen met de N-VA. Desalniettemin, in het Brussels Gewest zijn de regeringspartijen niet dezelfde in elke taalgroep (PS, Ecolo met Défi versus Groen, Open VLD en SP.A ).
  • Een Zweedse regering met de PS geeft een coalitie met vijf partijen en 83 zetels en ook een meerderheid in elke taalgroep. Alleen, de PS zegt vanaf de eerste dag 'non', zij wil de Zweedse regering niet repareren.
  • En dan de coalitie van afgelopen weekend: de N-VA, socialisten, het CD&V en de MR. Dat geeft 80 Kamerzetels en overal een meerderheid. Maar gaat de MR de Open VLD laten vallen? En wat doet de PS met Ecolo?

Het voorgaande toont aan dat de kaarten van het politiek formatiespel zeer moeilijk liggen. De PS zit er overal bij, maar een coalitie zonder de N-VA eindigt zonder een Vlaamse meerderheid.

Trouwens, men moet de N-VA niet de schuld geven van deze lange formatie. Het is perfect mathematisch mogelijk om zonder de grootste partij te besturen. Toch gebeurt dat niet. Met andere woorden, de samenhang tussen de Vivaldi-partijen is niet groot. De eensgezindheid is beperkt tot hun boosheid op de N-VA.

De sleutel van de formatie bij CD&V. Als de Vlaamse christendemocraten bij hun standpunt blijven dat de federale regering een Vlaamse meerderheid moet hebben, dan is dat enkel mogelijk met de N-VA. Nu de N-VA de opening maakt over hogere minimapensioenen, wordt het ook moeilijk om de grootste Vlaamse partij zomaar direct te dumpen. Het kartel 'après la lettre' CD&V/N-VA geeft de christendemocraten ook de sleutels van de Wetstraat 16.

In een Vivaldi-coalitie staat CD&V zowat alleen rechts, bij de Zweedse regering stond de partij alleen links. Het ideale voor CD&V is een akkoord met de SP.A en de N-VA, dan staat de partij in het midden. De enige mogelijkheid voor de anderen om CD&V te dumpen is dan om paars-groen toch te starten en aan te vullen met CDH en/of Défi! Maar dat is de opening naar een communautaire oorlog.

Ondanks alle budgettaire problemen worden er zeer veel dure beloften gemaakt. Alleen stelt zich de elementaire vraag: hoe zal dat allemaal betaald worden? Want een akkoord over besparingen en nieuwe belastingen ligt ook niet voor het rapen, en die opmerking geldt voor alle combinaties van partijen.

Conclusie

De vraag is of de huidige twee informateurs nog iets klaar krijgen tegen eind januari. Blijft CD&V bij haar eis om de N-VA mee te nemen? Hoe diep is de band PS en Ecolo? Wat gaat de invloed zijn van de Open VLD-voorzitter verkiezingen? Hoe lang gaat de regering in lopende zaken met 38 zetels zonder incidenten kunnen overleven? Bovendien staan de federale regeringspartijen voor een budgettaire/fiscale opdracht die in koerstermen minstens doet denken aan col hors catégorie. Maar als men er niet uit geraakt, dan moet men zich wenden tot de kiezers. Maar over het thema van nieuwe verkiezingen is men het ook niet eens...

Sinds 30 mei 2019 zijn er reeds zeven mannen op pad gestuurd om een nieuwe federale regering in gang te krijgen. Maar in feite zitten we al sinds december 2018 met een regering in lopende zaken en met voorlopige kredieten. Welke partij heeft nu al het langst de informatie opdracht in handen gehad? De volgende lijst leert het ons:Tot eind januari zijn er al vijf partijen aangesproken, drie Nederlandstalig en twee Franstalige, om de formatie vlot te trekken. Maar in dagen hebben de twee ingezette Franstalige partijen 264 dagen de formatie in handen gehad, de Vlaamse 209 dagen.Wat enorm opvalt, is de zeer hoge inzet van de op één na grootste Franstalige partij: de MR. De socialistische familie gaat er in dagen over, vooral omdat de SP.A is ingezet als vijfde grootste Vlaamse partij. De grootste Vlaamse partij, N-VA, is nog geen maand op pad gestuurd, en dat gebeurde dan nog in een duo. De tweede Vlaamse partij, Vlaams Belang, is helemaal niet ingezet. Nummer drie, CD&V, komt in duo aan zowat 50 dagen. En de Vlaamse nummer vier, Open VLD, is ook helemaal niet opgeroepen. Die vaststelling geldt ook voor de groenen/ecologisten en de communisten.Ook opvallend is dat het paleis het heeft voor taalgemengde duo's. Alleen PS-leider Paul Magnette was hierop de uitzondering. Bovendien is de samenstelling van deze duo's ook steeds verspreid over twee aparte politieke families.Er is een duidelijke conclusie te trekken uit al deze opdrachten: weinig beweging. Maar dat wisten we al op de avond van 26 mei 2019, toen Vlaanderen centrumrechts stemde en de twee andere Gewesten voor links opteerden. Op maandag 13 januari trok het duo Coens-Bouchez naar het staatshoofd voor het verslag van de werkzaamheden. Zeer opvallend daarbij was dat beide heren liefst twee uur in het paleis zijn gebleven. We moeten ervan uitgaan dat dit niet was om van een rondleiding te genieten, maar dat er - onder zes ogen - serieus is gepraat over de gestolde formatie. Tegenover de discretere en rijpere Coens staat de jonge Bouchez, die veel minder discreet is en openlijk reclame maakt voor de Vivaldi-coalitie, een combinatie van socialisten, liberalen, groen en christendemocraten. Het is meer dan duidelijk dat de beide partijvoorzitters een andere coalitie voor de ogen hebben en dat is ook logisch gezien de compleet tegengestelde uitslag tussen Noord en Zuid. Het probleem is dat vele combinaties liefst zeven of meer partijen eisen om aan een meerderheid te geraken in de Kamer van Volksvertegenwoordigers. Bovendien zijn er maar weinig coalities die ook aan een meerderheid geraken in de taalgroepen. Een overzicht: Het voorgaande toont aan dat de kaarten van het politiek formatiespel zeer moeilijk liggen. De PS zit er overal bij, maar een coalitie zonder de N-VA eindigt zonder een Vlaamse meerderheid. Trouwens, men moet de N-VA niet de schuld geven van deze lange formatie. Het is perfect mathematisch mogelijk om zonder de grootste partij te besturen. Toch gebeurt dat niet. Met andere woorden, de samenhang tussen de Vivaldi-partijen is niet groot. De eensgezindheid is beperkt tot hun boosheid op de N-VA. De sleutel van de formatie bij CD&V. Als de Vlaamse christendemocraten bij hun standpunt blijven dat de federale regering een Vlaamse meerderheid moet hebben, dan is dat enkel mogelijk met de N-VA. Nu de N-VA de opening maakt over hogere minimapensioenen, wordt het ook moeilijk om de grootste Vlaamse partij zomaar direct te dumpen. Het kartel 'après la lettre' CD&V/N-VA geeft de christendemocraten ook de sleutels van de Wetstraat 16.In een Vivaldi-coalitie staat CD&V zowat alleen rechts, bij de Zweedse regering stond de partij alleen links. Het ideale voor CD&V is een akkoord met de SP.A en de N-VA, dan staat de partij in het midden. De enige mogelijkheid voor de anderen om CD&V te dumpen is dan om paars-groen toch te starten en aan te vullen met CDH en/of Défi! Maar dat is de opening naar een communautaire oorlog.Ondanks alle budgettaire problemen worden er zeer veel dure beloften gemaakt. Alleen stelt zich de elementaire vraag: hoe zal dat allemaal betaald worden? Want een akkoord over besparingen en nieuwe belastingen ligt ook niet voor het rapen, en die opmerking geldt voor alle combinaties van partijen. De vraag is of de huidige twee informateurs nog iets klaar krijgen tegen eind januari. Blijft CD&V bij haar eis om de N-VA mee te nemen? Hoe diep is de band PS en Ecolo? Wat gaat de invloed zijn van de Open VLD-voorzitter verkiezingen? Hoe lang gaat de regering in lopende zaken met 38 zetels zonder incidenten kunnen overleven? Bovendien staan de federale regeringspartijen voor een budgettaire/fiscale opdracht die in koerstermen minstens doet denken aan col hors catégorie. Maar als men er niet uit geraakt, dan moet men zich wenden tot de kiezers. Maar over het thema van nieuwe verkiezingen is men het ook niet eens...