Het is verdacht stil rond Vlaams minister van Omgeving, Natuur en Landbouw Joke Schauvliege (CD&V). Toch houden haar bevoegdheden de mensen bezig. 'Ze komt niet meer in de media omdat ze bang is voor nieuwe uitschuivers die haar imago van onbekwame minister versterken', klinkt het bij tegenstanders van haar beleid. In het Wetstraat-kwartet van Knack scoorde Schauvliege een magere 10 procent op dossierkennis, maar wel 80 procent op amusementswaarde. Dus toch maar een interview aangevraagd, en kijk, de minister hapte toe en is zelfverzekerder dan ooit. 'Die zogenaamde opposanten schreeuwen moord en brand in de media, maar zwijgen in het parlement', schampert ze.
...

Het is verdacht stil rond Vlaams minister van Omgeving, Natuur en Landbouw Joke Schauvliege (CD&V). Toch houden haar bevoegdheden de mensen bezig. 'Ze komt niet meer in de media omdat ze bang is voor nieuwe uitschuivers die haar imago van onbekwame minister versterken', klinkt het bij tegenstanders van haar beleid. In het Wetstraat-kwartet van Knack scoorde Schauvliege een magere 10 procent op dossierkennis, maar wel 80 procent op amusementswaarde. Dus toch maar een interview aangevraagd, en kijk, de minister hapte toe en is zelfverzekerder dan ooit. 'Die zogenaamde opposanten schreeuwen moord en brand in de media, maar zwijgen in het parlement', schampert ze. De laatste weken moest ze knopen doorhakken in verschillende dossiers. Zoals over de al dan niet kankerverwekkende stof glyfosaat, die onder meer in een onkruidverdelger van de Amerikaanse gigant Monsanto verwerkt zit. Na een mediarel over mogelijk vervalste studies verbood Schauvliege voorlopig het gebruik van het product door particulieren. De verkoop kan ze niet verbieden, want dat is een federale bevoegdheid. JOKE SCHAUVLIEGE: Het is typisch in dit soort dossiers dat wetenschappers elkaar tegenspreken. Als beleidsmaker neem je dan principieel je voorzorgen tot er meer duidelijkheid is. De discussie over de betrouwbaarheid van glyfosaat wordt op Europees niveau gevoerd. Maar het gebeurde eerder al dat een Europese beslissing niet goed onderbouwd bleek, bijvoorbeeld toen uitkwam dat dieselwagens sjoemelsoftware gebruikten. Dat is een pijnlijke vaststelling. SCHAUVLIEGE: Europa zet in dit soort dossiers een heleboel wetenschappers rond de tafel, die samen tot een besluit moeten komen. Je moet er dan op kunnen rekenen dat hun conclusie correct is. We zetten sowieso in op campagnes om het pesticidegebruik door particulieren en lokale besturen te ontmoedigen. Dat is beter voor de volksgezondheid en de biodiversiteit. SCHAUVLIEGE: Daar ben ik geen voorstander van. Particulieren kunnen andere dingen doen om plagen te bestrijden. SCHAUVLIEGE: Dan verbieden we het gebruik ook voor de landbouw, maar dan wel in een Europese context. De boeren moeten dan alternatieven zoeken. We zullen hen daarbij begeleiden. SCHAUVLIEGE: We hebben bijen hard nodig, maar ook hier zijn er tegenstrijdige wetenschappelijke visies. Wetenschap is zelden eenduidig, maar als politicus moet je wel beslissingen nemen. SCHAUVLIEGE: Uiteraard is er een effect van grote landbouwbedrijven op de omgeving. We proberen bij het afleveren van vergunningen altijd een goede afweging te maken, en eventueel maatregelen, zoals luchtfilters tegen fijn stof, te verplichten. Maar paniekreacties zijn nooit goed. SCHAUVLIEGE: Ik heb deze week nog een kippenkwekerij laten sluiten omdat ze te veel stikstof uitstootte. Dat brengt de natuur veel schade toe. Zo zijn er een vijftigtal landbouwbedrijven die hun huidige activiteiten moeten stoppen of verplaatsen. SCHAUVLIEGE: Het is een moeilijk probleem. Sommigen pleiten voor een 'warme' sanering waarbij we de mensen geld geven om ermee te stoppen. Maar dan neemt iemand anders die bedrijven gewoon over, desnoods vanuit het buitenland. Wij stimuleren liever goed management: landbouwers moeten goede bedrijfsleiders zijn, die hun cijfers in de gaten houden. SCHAUVLIEGE: Je kunt niet beletten dat mensen zich in de schulden steken, maar je kunt ze wel begeleiden. De landbouwopleiding zou ook meer aandacht mogen hebben voor management. SCHAUVLIEGE: Dat is de keerzijde van de medaille. Sommigen willen dat we teruggaan naar een moderne versie van het 'keuterboerke' dat ons van voedsel voorziet. SCHAUVLIEGE: (onverstoord) Die moet fors ondersteund worden, anders is ze niet winstgevend. Tenzij we zoals vroeger 60 procent van ons gezinsbudget aan voeding spenderen, in plaats van 20 procent zoals nu. Pleiten voor kleine boeren is sympathiek, maar die mensen moeten er ook van kunnen leven. SCHAUVLIEGE: Landbouwers krijgen vooral steun voor de extra's die de maatschappij van hen vraagt, zoals de strenge voorwaarden rond dierenrechten en milieu. In het buitenland speelt dat minder waardoor onze landbouwers concurrentiekracht verliezen. SCHAUVLIEGE: Ik heb het daar ook moeilijk mee, maar ik kan er niet veel aan doen behalve campagnes steunen om mensen aan te manen lokale producten te kopen. Een gesloten markt werkt niet in een Europese of een wereldcontext. SCHAUVLIEGE: Ik vind het triest dat de tegenstellingen tussen landbouw en natuur verscherpen. De landbouw heeft de natuur nodig om te groeien en bloeien, maar aan de andere kant zijn ook veel mooie landschappen in Vlaanderen bewaard omwille van hun landbouwfunctie. SCHAUVLIEGE: De landbouw is nu veel efficiënter. Dat leidt tot verschraling: vroeger bleven er na de oogst wat graan en andere resten van gewassen achter op de akkers, wat nuttig was voor vogels. Dat is nu steeds minder het geval. Daarom geven wij subsidies om akkervogels toch een biotoop te bezorgen. Ik zie dat steeds meer landbouwers meegaan in dat proces. SCHAUVLIEGE: Die jacht is erg beperkt. De jachtsector heeft er ook geen belang bij dat de patrijs verdwijnt. Vandaar dat ze ook maatregelen neemt om de populatie in stand te houden. SCHAUVLIEGE: Nee, er mogen geen fazanten meer worden uitgezet. Dat moeten ze mij nooit meer komen vragen. SCHAUVLIEGE: We hebben al heel wat maatregelen genomen om de open ruimte te beschermen. De lokale besturen zijn bezig met het screenen van de woonuitbreidingsgebieden. Als ze in the middle of nowhere liggen, zullen ze niet ontwikkeld worden. We ondersteunen bijvoorbeeld ook kangoeroewonen en passen de verkavelingsvoorschriften aan zodat ze geen rem meer zijn op de verdichting van de bebouwing. De Vlaamse regering heeft dat al gestemd. Als het parlement het steunt, wordt het wet. SCHAUVLIEGE: (aarzelend) De beleidslui die te laat beseften dat ruimtelijke ordening belangrijk is? SCHAUVLIEGE: (luide lach) Dan is alles in de geschiedenis de schuld van de CVP-staat. Toch heeft ze de mensen ook veel welvaart gebracht. SCHAUVLIEGE: Ik ontken dat met klem, die geleidelijkheid was er al vanaf het begin. Er is wel een tussentijdse doelstelling in 2025 bijgekomen. Wat veel mensen niet weten, is dat we in het plan ook streven naar een vermindering van de verharding van het buitengebied met 20 procent. We gaan dus op grote schaal beton weghalen. SCHAUVLIEGE: Mijn God toch, waar halen ze het? Als ze dat beweren, zegt dat veel over de manier waarop de N-VA in deze meerderheid aan politiek doet. Wij hadden door dat wat Marghem zei niet evident was, maar als een partij rond de tafel zo'n voorstel lanceert kunnen wij dat toch niet weigeren? Marghem is door andere federale ministers teruggefloten en zo is het dossier gedeblokkeerd geraakt. SCHAUVLIEGE: Waar blijven ze het halen? Er zijn in de Vlaamse administratie twintig mensen voltijds bezig met het klimaatdossier en nog vele anderen in de context van andere bevoegdheden. SCHAUVLIEGE: We zijn een regio met een dichte bevolking, een druk wegennet en een intensieve landbouw en industrie. Het is dus een moeilijke klus. Maar we mogen niet fatalistisch zijn. We organiseren conferenties om nieuwe maatregelen te nemen, we monitoren de situatie en grijpen in als maatregelen niet uitgevoerd worden. Het is geen vrijblijvend engagement. SCHAUVLIEGE: Daardoor wordt het inderdaad moeilijk om onze doelstellingen rond hernieuwbare energie te halen. We moeten daarom nóg meer inzetten op energie uit zon en wind. SCHAUVLIEGE: Ik ben een jurist, dus ik geloof in onze rechtspraak. Maar alles is zo complex en technisch geworden. Het leidt tot een enorme juridisering van onze beslissingen. SCHAUVLIEGE: Maar je kunt een ondernemer of particulier toch niet beletten iets te doen? Ik ben in dit dossier ook administratief rechter, want ik moet oordelen in een beroepsprocedure over vergunningen. Ik kan niet zeggen om ermee te stoppen. Een initiatiefnemer is meester over zijn dossier: alleen hij kan die beslissing nemen. Als wij systematisch gunstige adviezen van de administraties krijgen, kan ik niet zomaar een andere beleidsoptie nemen. SCHAUVLIEGE: Dat zijn verschillende diensten van verschillende strekkingen die alles vanuit hun eigen expertise bekijken. Als we dat in vraag stellen, kunnen we geen beleid meer voeren. Inzake bouw- en milieuvergunningen ben ik met handen en voeten aan procedures gebonden. Als ik die niet volg, kan de overheid juridisch aansprakelijk worden gesteld. SCHAUVLIEGE: Ik voel mij niet aangesproken. Ik ben redelijk ongevoelig voor lobby's. SCHAUVLIEGE: Ik kan met de hand op het hart zeggen dat ik integer en niet beïnvloedbaar ben. Neem nu de bewering van Bruno Tobback (SP.A) dat ik uit de lijst met te beschermen zonevreemde bossen met een rode stylo alle bossen zou hebben geschrapt waar grote projectontwikkelaars op azen. Dat was plat links populisme: er is geen enkel individueel bos geschrapt! Ik kan niet afwijken van de criteria die in het parlement gestemd zijn. SCHAUVLIEGE: We hebben onze invulling van nieuwe natuur afgetoetst bij de Europese Commissie. Die had er geen probleem mee. En nu kan het ineens niet meer. Dat is pure Kafka. SCHAUVLIEGE: Er is meer nieuw bos voorzien dan dat er voor het project zal gekapt worden. Ik kreeg in dit dossier het ene tegenstrijdige advies na het andere, ook van wetenschappers, waarna er een passende beoordeling kwam. De beslissing in het dossier-Essers is trouwens door de vorige regering genomen, maar nu ben ik het ineens die tegen het bos is. SCHAUVLIEGE: Wij hebben met de Vlaamse regering beslist om de toplaag van de zonevreemde bossen te beschermen. Ik ben de eerste die dat ooit heeft klaargespeeld. Helaas staan er ook waardevolle bossen op de kaart waar wél iets mee zal gebeuren. SCHAUVLIEGE: Dat is zever. Als Natuurpunt kritiek heeft op mijn plannen, dat het dan zélf stopt met bossen kappen. Natuurpunt is de grootste netto-ontbosser in Vlaanderen en verantwoordelijk voor een kwart van de gemiddelde jaarlijkse ontbossing. SCHAUVLIEGE: Is dat zo? Wij moeten dat maar tolereren. We doen er alles aan om de ontbossing te stoppen. We gebruiken het geld uit het boscompensatiefonds om nieuwe bossen te planten. We hebben ook het bedrag opgetrokken dat je moet betalen om een bos te mogen kappen. Toen Vera Dua van Groen minister was, verlaagde ze het en stimuleerde ze zo de ontbossing. Ik denk dus niet dat ik zo slecht bezig ben. SCHAUVLIEGE: Dat zal inderdaad moeilijk zijn, maar alle Europese lidstaten worstelen met dat probleem omdat de doelstellingen zo scherp zijn. Je hebt al een probleem als maar één van de vele parameters in een waterloop iets minder scoort. We gaan dus nog meer investeren in waterzuivering en het mestactieplan aanscherpen. SCHAUVLIEGE: Dat lijkt me wat overroepen. Ik heb de gemeenten verplicht het geld dat ze krijgen voor waterzuivering en riolering integraal aan die kerntaken te besteden, zelfs als ze in intercommunales georganiseerd zijn. SCHAUVLIEGE: We zijn ons daarvan bewust. We sturen dat bij via aangepaste heffingstarieven. Zo betalen mensen die veel water nodig hebben in waterarme regio's meer dan elders. We stimuleren ook de zogenaamde grijswatercircuits, waarbij water hergebruikt wordt, zoals in de tuinbouwsector. Maar dat gaat bijvoorbeeld niet voor de voedingsindustrie die veel proper water nodig heeft. SCHAUVLIEGE: Die cijfers dateren van 2015, vóór mijn afspraak met de industrie. Maar er is een misverstand in het spel. Ik heb sowieso twee jaar nodig om het plan voor statiegeld op blikjes en petflessen in de steigers te zetten. Ik heb de industrie de kans gegeven om in die twee jaar te bewijzen dat ze zwerfvuil kan terugdringen zonder statiegeld, met een vorm van extra handhaving door bijvoorbeeld camera's te plaatsen op plekken die gevoelig zijn voor zwerfvuil. Als dat niet werkt, lanceren wij ons statiegeldproject. Ik ben ook hier dus niet gezwicht voor een lobby. SCHAUVLIEGE: We hebben enkele proefprojecten lopen om het harde plastic dat niet in de blauwe PMD-zak kan, zoals botervlootjes, speelgoed en folies, in een aparte roze zak te verzamelen. In Aalter proberen we het met een paarse zak, waarin alles voor de blauwe en de nieuwe roze zak samenkomt. We zullen evalueren wat het beste is voor recyclage. SCHAUVLIEGE: Dat klopt, maar de sorteercentra en de intercommunales zijn er nog niet klaar voor. Dat is een puur technisch aspect - dat lossen we wel op. SCHAUVLIEGE: Is dat zo? Ik heb me er in ieder geval nooit door uit mijn lood laten slaan. Ik voel me comfortabel bij mijn beslissingen. Sfeerschepping om mijn persoon te beschadigen raakt me niet. Ik hoor dat soms ook vanuit bepaalde kabinetten binnen de meerderheid. Dan denk ik: waar zijn ze mee bezig? SCHAUVLIEGE: Ik ben er trots op dat wij genuanceerd blijven. Mijn bevoegdheden laten het ook niet toe om radicaal te zijn. Ik moet zaken kunnen verzoenen. Als mijn partij van dat pad zou afwijken, zal het zonder mij zijn. SCHAUVLIEGE: Ja, de tijdgeest werkt voor of tegen een bepaalde aanpak. Maar wij blijven de partij die mensen wil verbinden in plaats van ze tegen elkaar op te zetten. Als we dan grijze muizen zijn, is het maar zo. U zult als bioloog zeker beamen dat grijze muizen nuttige beesten zijn. SCHAUVLIEGE: We komen daar uit een moeilijke periode, net als de partijen die er de meerderheid vormen. Maar ik denk dat er met Mieke Van Hecke een uitstekende keuze is gemaakt om rust te brengen in de partij. Zij straalt dat uit. SCHAUVLIEGE: Rustige vastheid, bedoel ik. En stabiliteit.