De drie partijen stelden het ontwerpakkoord vrijdagmiddag voor in het museum Plantin-Moretus. Het kreeg de titel 'De Grote Verbinding' en N-VA, SP.A en Open VLD willen op basis van dat document van Antwerpen de 'meest leefbare stad van Vlaanderen' maken.

Bart De Wever: 'Opportuniteit om tot een andere conversatie te komen met alle inwoners van Antwerpen'

Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA), die zichzelf zal opvolgen als de partijcongressen van N-VA, SP.A en Open VLD zaterdag groen licht geven voor het bestuursakkoord, stelt dat de onderhandelingen zwaar waren, maar er toch voldoende gemeenschappelijke grond gevonden is om tot een goed akkoord te komen.

'We bleken een gemeenschappelijk doel te hebben, namelijk inclusie, en er waren alleen meningsverschillen over hoe dat doel te bereiken.'

Bart De Wever

'We bleken een gemeenschappelijk doel te hebben, namelijk inclusie, en er waren alleen meningsverschillen over hoe dat doel te bereiken', zegt hij.

De Wever ziet in de nieuwe coalitie ook een 'opportuniteit om tot een andere conversatie te komen met alle inwoners van Antwerpen'.

De Wever, die trouwens vrijdag jarig is, bedankte bij de presentatie van het ontwerp-bestuursakkoord het afscheidnemend schepencollege van N-VA, Open VLD en CD&V en benadrukte dat daarmee 'heel mooie zaken gerealiseerd werden', zoals het Toekomstverbond, een ander veiligheidsbeleid en meer onderwijs- en kinderopvangcapaciteit. 'Alles kan natuurlijk altijd beter', ging hij over naar de coalitie die nu in het verschiet ligt. 'We gaan voor een coherent en stabiel bestuur en zullen loyaal uitvoeren wat in het akkoord staat. Ik heb de onderhandelaars ook op persoonlijk vlak leren waarderen en er is wederzijds respect en vertrouwen gegroeid.'

Op die manier lijkt De Wever definitief een streep te trekken onder de vetes die hij uitvocht met Jinnih Beels en Tom Meeuws (SP.A) en in mindere mate Philippe De Backer (Open VLD).

De Wever blijft naast burgemeester gewoon N-VA-voorzitter, ondanks de kritiek op die dubbele rol. 'We weten dat het geen makkelijke maanden worden tot de verkiezingen in mei en mogelijk ook al vroeger, maar gaan hier focussen op het besturen van deze stad', zegt hij. 'Daar zijn goede afspraken over gemaakt en ik zal daar ook mijn best voor doen.'

Jinnih Beels: 'Je moet iets doen om iets te kunnen veranderen'

Antwerps SP.A-lijsttrekster Jinnih Beels zegt 'gerust' naar het partijcongres van zaterdag te stappen met het ontwerp-bestuursakkoord onder de arm. De uitkomst ervan valt af te wachten, stelt ze, maar Beels is er wel van overtuigd dat het akkoord verdedigbaar is. 'Ik hoop dat onze leden inzien dat we onze stempel hebben gedrukt op het akkoord', aldus Beels. 'Het waren lange en zware onderhandelingen maar we hebben een gemeenschappelijke grond gevonden om de stad rechtvaardiger, socialer en duurzamer te maken.'

'Ik hoop dat onze leden inzien dat we onze stempel hebben gedrukt op het akkoord'

Jinnih Beels

Volgens Beels moet SP.A verantwoordelijkheid opnemen om voor een ander beleid in de stad te kunnen zorgen. 'Je moet iets doen om iets te kunnen veranderen', zegt ze.

Beels ziet in het bestuursakkoord voldoende elementen om te kunnen spreken van een trendbreuk, zoals de praktijktesten op de huurmarkt en de extra sociale woningen. Het neutraliteitsprincipe voor loketpersoneel blijft wel behouden. 'We voeren een actief antiracisme- en antidiscriminatiebeleid, we voeren de strijd tegen huisjesmelkers en tegen dakloosheid op en we lanceren het principe van huurzorgbeheer en een Antwerps woonmodel waarbij je eigenaar van het huis kan worden maar niet van de grond, zodat de prijzen tot 30 procent kunnen zakken', zegt Beels. 'Bovendien komt er een verplicht conformiteitsattest voor huurwoningen om de woonkwaliteit daarvan te garanderen."

Philippe De Backer: 'Dit is een liberaal bestuursakkoord'

Open VLD-lijsttrekker Philippe De Backer vindt niet dat zijn partij te weinig gewicht in de schaal heeft kunnen leggen tijdens de onderhandelingen. 'Dit is een liberaal bestuursakkoord', zegt De Backer. 'Het staat vol optimisme, is bijzonder ambitieus en vormt een uitgestoken hand naar alle inwoners."

De Backer stelt dat er in het ontwerp-bestuursakkoord rekening is gehouden met iedereen. 'We hebben bijvoorbeeld goed begrepen dat je een stadscentrum best zoveel mogelijk autoluw maakt', zegt hij. 'Maar bereikbaarheid blijft wel essentieel, onder andere voor handelaars. We hebben daar een goed compromis in gevonden.' De Backer legde vrijdag ook onder meer de nadruk op het aanpakken van de ongekwalificeerde uitstroom uit het onderwijs door werk en opleiding nog dichter bij elkaar te brengen en op de uitbreiding van het Area 2020-project van huidig Open VLD-schepen Claude Marinower, dat door middel van samenwerkingsverbanden op wijkniveau elk kind voldoende kansen wil bieden.

Wie schepen wordt in het nieuwe stadsbestuur, wordt volgens burgemeester Bart De Wever (N-VA) pas beslist en bekendgemaakt nadat de partijcongressen zaterdag groen licht hebben gegeven voor het akkoord. De Backer bevestigde dat zijn partij anderhalf schepenmandaat krijgt - één volledig nu en een tweede halverwege de legislatuur. SP.A a zou 2,5 schepenambten krijgen, N-VA vijf.

Wat staat er in het ontwerpakkoord?

Het was vooral uitkijken naar wat SP.A zou kunnen binnenhalen om onder meer ten opzichte van de eigen leden te kunnen spreken van een koerswijziging in het huidige beleid. Op dat vlak kunnen de socialisten onder meer pronken met praktijktesten tegen discriminatie, de bouw of grondige renovatie van 5.000 sociale woningen en een verplicht conformiteitsattest bij nieuwe huurcontracten, te beginnen in de wijken waar de nood daaraan het grootst is.

De Antwerpse binnenstad wordt ook 'maximaal autoluw', onder meer door parkeergeleiding voor bezoekers en door parkeren op straat voor te behouden voor bewoners en bijvoorbeeld hulpdiensten en functionele bezoekers zoals werklui.

Voor minderjarige veelplegers, zij het niet de zwaarste gevallen, zou er een instelling op het grondgebied van Antwerpen komen gericht op het curatieve.

Minder verrassende nieuwe maatregelen zijn de bouw van een fietsbrug over de Schelde, de intrede van stadsmariniers met uitgebreide bevoegdheden in wijken, een uitbreiding van het cameranetwerk - ook met drones - en maatregelen voor meer verkeersveiligheid op het vlak van infrastructuur en bijvoorbeeld venstertijden voor vrachtwagens.

Verschillende monumenten zoals het Vleeshuis en Brouwershuis worden gerenoveerd, de normen van de lage-emissiezone worden strenger en een mogelijke 'groene taxshift' voor de haven wordt onderzocht.

Kritiek

De presentatie van het ontwerpakkoord betekent nog niet dat de 'Bourgondische coalitie' volledig uit de startblokken is. De leden van de deelnemende partijen moeten dus nog groen licht geven en vooral bij SP.A zou dat nog spannend kunnen worden.

Er kwam de voorbije weken heel wat interne kritiek op een eventuele samenwerking met N-VA en die kritiek nam alleen nog toe na de regeringscrisis en het migratiedebat. De beweging 'Wij Zijn Socialisten' riep al op om tegen het akkoord te stemmen, wat de inhoud ook zou zijn.

Lees verder onder de foto's

SP.A-lijsttrekker in Antwerpen Jinnih Beels © Belga
Open VLD-lijsttrekker in Antwerpen Philippe De Backer © .

Kris Peeters: 'Zeer vaag'

'Er staan goede dingen in het Antwerps bestuursakkoord, maar het is zeer vaag.' Zo omschreef CD&V-vicepremier en Antwerps lijsttrekker bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen Kris Peeters in De Afspraak op Vrijdag (Canvas) het bestuursakkoord.

Peeters merkte op dat de stad Antwerpen op zoek moet naar 400 miljoen euro om de pensioenlast op te vangen, maar dat daar in het akkoord niets over terug te vinden is. Hij mist ook maatregelen voor betaalbaar wonen en vraagt zich af hoe men een einde kan maken aan de polarisering. Wat de praktijktests betreft, zegt het bestuursakkoord dat dat op sectoraal niveau bekeken zal worden. 'Dat is geen stap dichter dan wat op federaal niveau al gebeurt', aldus Peeters, die ook federaal minister van Werk is. Tot slot wees hij erop dat volgens hem de functie van burgemeester van een grote stad zoals Antwerpen en het voorzitterschap van een partij 'geen ideale combinatie' is.

Groen: 'Geen ommekeer'

Ook Groen toont zich niet onder de indruk. 'Dit nieuwe stadsbestuur blijft op belangrijke domeinen ver onder de lat', vindt Groen-lijsttrekker Wouter Van Besien. 'De 'grote verbinding' die wij zien, is die tussen De Wever I en De Wever II.'

Volgens Groen toont het akkoord 'veel te weinig ambitie' op het vlak van mobiliteit en milieu, ontbreekt er een echt circulatieplan en wordt kinderarmoede niet ten gronde bestreden. Het geplande sociaal beleid, waarop SP.A tijdens de onderhandelingen vooral probeerde te wegen, noemt de partij 'teleurstellend'. Het invoeren van richthuurprijzen en conformiteitsattesten voor huurwoningen vindt Groen weliswaar 'een lichtpunt', maar de extra sociale woningen zullen het aandeel van sociale woningen in het totaal aantal woningen in de stad niet doen stijgen, klinkt het. Het idee van praktijktesten op de huurmarkt steunt Groen wel, maar dan alleen als die 'meer zijn dan een meetinstrument'. Ook het gehandhaafde verbod op levensbeschouwlijke tekenen aan loketten getuigt voor Groen niet van 'een verbindende houding naar alle gemeenschappen die de stad rijk is'. Groen ziet in het ontwerp-bestuursakkoord 'in de eerste plaats een verderzetting van het voorgaande beleid' en noemt dat 'niet wat Antwerpen nodig heeft'.

Ook de behouden dubbele rol van Bart De Wever als N-VA-voorzitter en burgemeester ziet de partij niet zitten. 'Als het stadsbestuur niet voor een trendbreuk wil zorgen, doen we het zélf wel', werpt Van Besien op. 'Onze kiezers en alle Antwerpenaars kunnen op ons rekenen om de komende jaren in samenwerking met het Antwerpse middenveld en alle bewoners met ambitie het heft in eigen handen te nemen en de stad mee in de juiste richting te duwen.'

Vlaams Belang: 'De Wever laat zich inschakelen in het failliete multicul-discours'

'De Wever laat zich met de socialisten opnieuw inschakelen in het oude, failliete multicul-discours van antidiscriminatie, inclusie en diversiteit', klinkt het dan weer bij Vlaams Belang. 'Men zou dit ook kunnen bestempelen als een halve Marrakesh-coalitie.'

N-VA is volgens VB-lijsttrekker Filip Dewinter 'verworden tot een machtspartij'.

Vlaams Belang pluisde vrijdagmiddag al meteen uit dat woorden als racisme, discriminatie, inclusie en diversiteit meermaals in de tekst van het akkoord voorkomen, maar termen als islam(isering), moskee, hoofddoek, allochtonen of asielzoekers helemaal niet. 'Dit brengt ons reeds tot de conclusie dat dit bestuursakkoord een ongezonde, compleet onevenwichtige focus legt op de vreemdeling of allochtoon als hulpbehoevend slachtoffer', klinkt het. 'Het zwijgt over de talloze problemen die de aanhoudende instroom van vreemdelingen, zeker wanneer ze een islamitische achtergrond hebben, met zich meebrengt.'

Het invoeren van de praktijktesten op de huurmarkt is volgens Vlaams Belang 'een heksenjacht' en de geplande mobiliteits- en sociale maatregelen zullen Antwerpen laten 'afglijden naar een slecht bereikbare, immobiele stad met groeiende etnisch-culturele en sociale getto's', klinkt het.

VB-lijsttrekker Filip Dewinter noemt de coalitie tussen N-VA,SP.A en Open VLD 'kiezersbedrog'. 'De kiezers hebben in 2012 de socialisten niet langs de voordeur buitengedragen om ze vandaag langs de achterdeur weer binnen te laten', herhaalt hij. 'De N-VA-kiezer heeft gekozen voor minder immigratie, minder vervreemding en minder islam. Wij maken ons op voor radicaal en inhoudelijk oppositiewerk tegen dit centrumlinkse bestuur.'

PVDA: 'De grote verblinding'

'Bij mij heerst plaatsvervangende schaamte te zien hoe weinig de socialisten hebben binnengehaald'

Peter Mertens, PVDA

Ook de uiterst linkse PVDA heeft felle kritiek. De partij spreekt van 'de grote verblinding' in plaats van 'de grote verbinding' en vindt het 'voor 95 procent een verderzetting van De Wever I'. 'Bij mij heerst plaatsvervangende schaamte te zien hoe weinig de socialisten hebben binnengehaald', zegt Antwerps lijsttrekker en partijvoorzitter Peter Mertens. 'Er is geen trendbreuk rond armoedebestrijding, paaitaksen van projectontwikkelaars, commercialisering van het Zorgbedrijf, de afbouw van het stadspersoneel en de dienstverlening.' Mertens vindt verder dat de federale campagne van N-VA over het Marrakeshpact een invloed had moeten hebben op de onderhandelingen in Antwerpen. 'Dezelfde partij die federaal een ongeziene haatcampagne opzet, beweert in Antwerpen een 'verbindende' partij te zijn', zegt hij. 'Hoe schizofreen is dat? Dat uitgerekend deSP.A meewerkt aan de normalisering van het N-VA-discours is voor heel velen hard slikken. Echte socialisten zijn welkom bij de PVDA, om samen een stem te geven aan wie het nodig heeft, en een vuist te vormen tegen het rechtse beleid.'

Te krap

De gesprekken tussen N-VA, SP.A en Open VLD startten ongeveer een maand geleden.

De Wever en zijn N-VA, die met 23 zetels de grootste partij bleef in de Antwerpse gemeenteraad, hadden vóór de verkiezingen van 14 oktober aangegeven voorstander te zijn van een herhaling van de Zweedse coalitie van de voorbije zes jaar, maar die meerderheid was door het stagneren van Open VLD op twee zetels en het verlies van CD&V van vijf naar drie zetels volgens hem te krap geworden met 28 van de 55 zetels.

Daarom ging De Wever op zoek naar een alternatieve coalitie. Met SP.A erbij (6 zetels) in plaats van CD&V heeft de coalitie 31 zetels op 55. Dat hij Open VLD boven CD&V verkoos, heeft allicht te maken met de grote inhoudelijke overeenkomsten. CD&V was onder leiding van Kris Peeters dan weer een linksere koers gaan varen en ook op persoonlijk vlak boterde het tijdens de campagne duidelijk niet tussen De Wever en Peeters.

Groen (11 zetels) toonde volgens De Wever 'geen enkele ambitie tot bestuursverantwoordelijkheid'. PVDA en Vlaams Belang vielen af omdat De Wever sowieso niet met hen wil samenwerken.