Gooit de Europese Commissie een reddingsboei naar de auto-industrie met haar versoepelingen voor de koolstofuitstoot van auto’s? Experts zijn niet overtuigd. ‘Ik heb me ook al afgevraagd wie die hybride wagens nog gaat kopen.’
Dinsdag kondigde de Europese Commissie officieel aan dat ze haar eigen klimaatwetgeving voor de auto-industrie wil afzwakken. Als onderdeel van de Green Deal was eerder besloten dat vanaf 2035 geen enkele auto meer mocht worden verkocht die koolstof uitstoot, of dus met een verbrandingsmotor rijdt. Dat zou een vermindering van de uitstoot met honderd procent betekenen. Daar wordt nu door de Commissie, geleid door de Duitse Ursula von der Leyen, negentig procent van gemaakt. Dat is een grote overwinning voor Duitsland, én voor de auto-industrie die al enkele jaren om zo’n versoepeling vraagt.
Een reductie die met tien procent wordt teruggeschroefd: betekent dat wel heel veel? Joannes Laveyne, onderzoeker aan het Energy & Systems Lab van de UGent, is vooral bang dat deze eerste versoepeling de deur openzet voor verdere verlagingen. ‘Autofabrikanten zullen minder moeite doen om helemaal over te schakelen naar elektrische wagens’, is zijn redenering. ‘Daardoor wordt de deadline van 2035 weer iets minder haalbaar, waardoor ze tegen dan misschien opnieuw beginnen te klagen dat de doelstellingen niet realistisch zijn. We hebben in het verleden al vaker gezien dat het zo gaat.’
Niet alleen wordt de ambitie voor de totale uitstoot verlaagd, er komen ook uitzonderingen bij voor automakers die met groen, Europees staal werken. Ook de verkoop van kleine, elektrische wagens kan extra uitstootrechten opleveren. Joeri Van Mierlo, professor aan de VUB en gespecialiseerd in elektrische wagens, schat grofweg dat er in totaal zo’n 25 procent minder elektrische wagens zullen worden verkocht tegen 2035. ‘De Europese autofabrikanten hebben honderd jaar lang geld verdiend met benzine- en dieselwagens. De aandeelhouders willen dat dat verdienmodel zo lang mogelijk blijft werken, en op korte termijn helpt de Europese Commissie hen daar nu bij. Op lange termijn zal hun achterstand alleen maar worden vergroot.’
China
Zowel Laveyne als Van Mierlo is ervan overtuigd dat deze maatregel de auto-industrie niet vooruit zal helpen. ‘Dit zal de ondergang van Europese automakers alleen maar versnellen’, denkt Laveyne zelfs. De fabrikanten kwamen de laatste jaren in een hevige concurrentiestrijd terecht met Chinese autobouwers. Zij leveren goedkopere modellen, maar dan vooral in het segment van elektrische wagens. Het is onduidelijk hoe deze faveur de auto-industrie in die strijd gaat helpen. ‘De verbeteringen die we aan elektrische wagens zelfs maar de laatste vijf jaar hebben gezien, zijn ongelooflijk’, zegt Van Mierlo. ‘Die shift naar elektrische auto’s is niet meer tegen te houden.’
In plaats daarvan zullen Europeanen nog wat langer kunnen rondrijden in hybride modellen, die zowel een elektrische als een verbrandingsmotor hebben, en in wagens die op waterstof of synthetische brandstoffen werken.
‘Hybride modellen stoten veel meer uit dan de Europese Commissie op basis van theoretische modellen denkt. Dat is een technologie van het verleden.’
‘Die alternatieven slaan echt nergens meer op’, vindt Laveyne. ‘Waterstof en synthetische brandstoffen hebben veel meer elektriciteit nodig om geproduceerd te worden dan elektrische wagens nodig hebben om rond te rijden. Voor de consument wordt rondrijden met die wagen dus duurder, ook fors duurder dan met benzine. Hybride modellen noem ik weleens de motoren van de duivel, omdat ze zowel de nadelen van een elektrische als van een verbrandingsmotor hebben. Ze stoten in realiteit ook veel meer uit dan de Europese Commissie op basis van theoretische modellen denkt. Dat is een technologie van het verleden.’
Opnieuw rotjaar voor Europese auto-industrie: ‘We zien de auto nog altijd als de opvolger van paard en koets’
Maar voor wie?
Naarmate er steeds meer elektrische auto’s rondrijden, worden wagens op benzine en diesel ook alleen maar minder aantrekkelijk. Laveyne schetst een toekomst waarbij daardoor ook tankstations minder winstgevend worden: een aantal zal moeten sluiten, of duurder worden. Terwijl zulke angsten de consument vandaag nog weghoudt bij elektrische wagens, zijn het de andere modellen die straks minder comfortabel worden. ‘Ik heb mij ook al afgevraagd wie die hybride wagens eigenlijk nog gaat kopen’, vult Joeri Van Mierlo aan. ‘In het regeerakkoord van de federale regering staat ook wetgeving om plug-in hybrides te blijven ondersteunen: dat is zogezegd voor mensen die een elektrische wagen niet kunnen betalen en voor steden waar nog onvoldoende laadinfrastructuur is. Maar zo’n plug-in hybrides zijn vandaag al duurder dan elektrische wagens, en zonder laadinfrastructuur werken ook zulke auto’s natuurlijk niet goed.’
De wagens waar Europa vandaag uitzonderingen voor toestaat, zullen in ieder geval duurder zijn dan de elektrische auto’s die uit Chinese fabrieken komen gerold. ‘Brandstofwagens zullen alleen maar duurder en duurder worden’, voorspelt Laveyne daarom ook. ‘De Europese automakers zullen enkel nog luxewagens produceren, terwijl de consument over tien jaar met betaalbare, elektrische wagens rondrijdt die helaas uit China komen.’
Klimaatoptimist Diederik Samsom: ‘Dertig mislukte klimaattoppen zijn bij elkaar opgeteld een succes’