Nelson Mandela schreef zijn autobiografie op een eigen en onnavolgbare manier.

IN ZUID-AFRIKA gaat het verhaal dat kinderen die spelen ook blanke kinderen , allemaal Nelson Mandela willen zijn. De verering van de oude president en stichter van het ANC neemt er zo’n vormen aan dat het wel lijkt of Mandela alleen het hele land bijeenhoudt. Ook de angst bij alle lagen en kleuren van de bevolking, dat de oude man iets zal overkomen, of dat hij ziek zal worden, is veelzeggend. Mandela is politiek onvervangbaar tot ver buiten de grenzen van de republiek Zuid-Afrika. Het is daarom dat zijn vorig jaar verschenen autobiografie, “Long Walk to Freedom”, in het Nederlands vertaald als “De lange weg naar de vrijheid”, zonder meer een belangrijk boek is.

Mandela is eraan begonnen toen hij gevangen zat op Robbeneiland, in 1974. Via gekonfiskeerde manuskripten die dan toch door medegevangenen gekopieerd waren en geheugensteun van oude kameraden, kon hij na zijn vrijlating in 1990 “de draad weer opnemen”.

Nelson Mandela is een gedegen, konservatieve persoonlijkheid, en zijn autobiografie begint dan ook bij het begin : zijn geboorte in 1918, en zijn kindertijd bij Umtata in Transkei. School- en studiejaren, waarvan het korte relaas meteen een levendig beeld geeft van het Xhosa-leven in Zuid-Afrika in de eerste helft van de eeuw. Daarna het begin van de carrière, en van de politiek. In 1948 de verkiezingsoverwinning van de Nasionale Partij en het programma van dr. Daniël Malan genaamd “Apartheid”, en Mandela die een halve pagina uittrekt om de apartheid uit te leggen.

Daar ligt de grond van wat we zouden kunnen inbrengen tegen dit verslag van een lang en bewogen leven, dat samenviel met de strijd voor emancipatie in Zuid-Afrika en tegen de apartheid : dat het opgevat is als een geschiedenis van gebeurtenissen en ontmoetingen, als een weliswaar buitengewoon boeiende film, maar toch een film. Ongetwijfeld komt de onverwoestbare figuur van Nelson Mandela daaruit naar voren met zijn kracht en zijn overtuigingen (die hem trouwens belet hebben zijn politieke vergissingen doorheen die lange geschiedenis te verdonkeremanen), toch hebben we een beetje heimwee naar wat had kunnen zijn, naar de gestruktureerde uitleg die deze man had kunnen geven over het systeem van de apartheid, en de interne samenhang van de Zuidafrikaanse republiek. Maar het is zoals het is : ook wie al lang met Zuid-Afrika bezig is, kan hier nog iets opsteken, en voor anderen is het een schitterende inleiding.

Nelson Mandela, “De lange weg naar de vrijheid”, Contact, Amsterdam, 582 blz., 995 fr.

S.V.E.

Nelson Mandela : na de lange tocht.

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.

Partner Content