‘De wapenstilstand in Syrië was één grote poppenkast’

Aleppo in puin © BelgaImage
Joanie De Rijke
Joanie De Rijke Medewerkster Knack

De Verenigde Staten hebben wellicht een blunder begaan in Syrië, zegt de Nederlandse hoogleraar internationale betrekkingen Ko Colijn. ‘Ze gaven de Russen en president Bashar Assad het perfecte excuus om Aleppo opnieuw aan te vallen.’

Zo moeizaam het laatste staakt-het-vuren in Syrië tot stand was gekomen, zo snel kwam er vorige week weer een einde aan. Sindsdien gaan de beschuldigingen over en weer. Volgens de Syrische president Bashar Assad hebben de Amerikanen de wapenstilstand geschonden door een doelbewuste luchtaanval op Syrische troepen. Daarbij zouden tot 90 militairen omgekomen zijn. Volgens de Amerikanen ging het om een fout: de aanval was voor de IS bedoeld, zeggen zij.

KO COLIJN: Waarschijnlijk hebben de Verenigde Staten inderdaad een blunder begaan. Ze zouden de Russen wel over de aanval hebben ingelicht, maar die zouden pas na een uur hebben gereageerd. Misschien hebben de Russen bewust wat langer gewacht, zodat ze de Amerikanen achteraf konden beschuldigen. Hoe het ook zij: de Amerikaanse blunder had politieke gevolgen. Hij was voor Assad en Rusland het perfecte excuus om opnieuw de aanval in te zetten op Aleppo. Twee dagen later bombardeerden de Russen ook nog eens het hulpkonvooi dat op weg was naar Aleppo. Daarmee is de ‘stand’ – als ik dat woord mag gebruiken – weer gelijk.

Mijn conclusie is dat de wapenstilstand één grote poppenkast was. Rusland lijkt erop te speculeren dat er dit najaar niets meer zal gebeuren. Het offensief van John Kerry, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, heeft tot niets geleid. Vóór de komende presidentsverkiezingen in Amerika zal daarin geen verandering komen. En dus kunnen de Russen hun offensief in Aleppo voortzetten.

Assad zegt dat hij Aleppo volledig wil heroveren. Is het hem dit keer menens?

COLIJN: Ik denk het wel. De Amerikanen zullen zich ten vroegste na de inauguratie van hun nieuwe president, op 20 januari 2017, opnieuw over het conflict in Syrië buigen. Ik verwacht niet dat de strijd in Aleppo dan gestreden zal zijn, maar Assad zal daar wel sterk op inzetten: de rebellen zullen het zwaar te verduren krijgen. Uiteindelijk zal niemand als winnaar uit de bus komen. Noch de rebellen, noch Assad. Meer nog: mochten de rebellen zich terugtrekken, dan zal de IS volgens mij hun plaats innemen. De geschiedenis leert dat zulke groeperingen altijd oprukken op momenten dat Assad lijkt te winnen.

De Russen blijven Assad voorlopig steunen. Maar tot welke prijs?

COLIJN: Ze zullen hem laten vallen zodra zich een geschikte opvolger voor hem aandient. Wie het land leidt, maakt hen eigenlijk niets uit. Ze zijn maar geïnteresseerd in twee dingen: de toegang tot het noordwesten van Syrië, inclusief hun basis aan de kust van het land, en de controle vanuit Damascus. Als Assad wil doorvechten tot hij Syrië helemaal terug heeft, zullen de Russen hem daarin niet steunen. Ze nemen alleen deel aan de herovering van Aleppo, verder gaan ze niet. Dat zou weleens tot een botsing tussen de Russiche president Poetin en de bijzonder eigenwijze en stijfkoppige Assad kunnen leiden.

Als Hillary Clinton de Amerikaanse presidentsverkiezingen wint, zal zij – zo wordt verwacht – straks meer actie ondernemen in Syrië dan Barack Obama heeft gedaan. Maar wat als haar rivaal Donald Trump aan de macht komt?

COLIJN: Donald Trump zegt wel dat hij de IS de pan in wil hakken, maar alleen als de jihadisten aanslagen in Amerika zelf opeisen. In Syrië wil hij zich niet met hen bemoeien. Hij heeft daar gewoonweg geen verstand van, en hij laat zich door de verkeerde mensen adviseren. Nee, met hem aan het roer zal er in Syrië weinig veranderen.

Joanie de Rijke

‘De Russen zullen Assad laten vallen zodra zich een geschikte opvolger voor hem aandient.’

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.

Partner Content