De op- en neergang van een godenkind

STEVEN VANACKERE vond nooit echt zijn draai in het subtiele maar harde samenspeltussen media en politiek. © BELGAIMAGE

De lijstvorming zorgt in elke partij voor pijnlijke keuzes. Bij CD&V is voormalig vicepremier Steven Vanackere de opvallendste naam die moet inbinden. ‘Dat is hard, ja. Maar dat is eigen aan de politiek van vandaag.’

Al is Steven Vanackere nog altijd maar 49, toch dreigt hij straks een politieke has been te zijn. Nochtans heeft deze ‘West-Vlaamse Brusselaar’ al meer dan twintig jaar politiek leven achter de rug, voor en achter de schermen. Als medewerker van de studiedienst Cepess wordt hij al op zijn 26e adviseur van CVP-voorzitter Herman Van Rompuy. De promoties volgen elkaar op: kabinetschef van Jos Chabert, voorzitter van de Brusselse haven en adjunct-secretaris-generaal van de Brusselse vervoersmaatschappij MIVB. Dat parcours geldt bij CVP als de klassieke training voor veelbelovende ’technici’. De vraag is niet of zo’n man ooit de stap naar de actieve politiek zal zetten, maar wanneer.

Vanackere doet dat in 2004. Op zijn veertigste kiest Yves Leterme hem uit als een van de ’tien veelbelovende jongeren’ die de CD&V-vernieuwingsoperatie gestalte moeten geven. Het is een uitstekend moment om gelanceerd te worden: CD&V zat eindelijk weer in een winningmood en Yves Leterme zal ook de paarse meerderheid breken, althans in Vlaanderen. En na de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 slaagt Vanackere erin om Brussels schepen van Economie te worden: ‘Niet vanzelfsprekend voor een Vlaming’, schrijft De Standaard.Hij is een topper in wording.

En toch. Naar aanleiding van Gedichtendag 2006 rijmt Vanackere een vers genaamd ‘Tango’ aaneen: ‘Spindoctors scanderen de mantra van de leuke politieke boodschappen / kwaliteitskranten zoeken experts in het tellen van de klappen / Maar als ik het nu eens zei zoals het was, denkt de stille muurbloem / Zijn beschermheer schudt het hoofd, en zegt: ‘Zo bereik je geen roem.” In volle ‘opgang’ erkent Vanackere al dat hij worstelt met het ‘publieke’ karakter van het vak.

Al lijkt hij daar aanvankelijk weinig last mee te hebben. In 2007 wordt hij welzijnsminister in de Vlaamse regering-Peeters I, in 2008 is hij federaal minister van Ambtenarenzaken en Overheidsbedrijven in Van Rompuy I. Ook volgt hij Jo Vandeurzen op als vicepremier: voortaan is hij de eerste politieke vertrouwensman van de christelijke arbeidersbeweging. In 2009 combineert Vanackere in Leterme II de functie van vicepremier met het aantrekkelijke departement Buitenlandse Zaken. ‘Het is hem allemaal in de schoot geworpen’, sneert een CD&V-topper.

Promotie te veel

En het nieuwe godenkind zelf? Die twijfelt… of hij wel politicus wil blijven. Na de electorale dreun van 2010 claimt hij het gouverneurschap van West-Vlaanderen, een ambt dat in 1979 ook al bekleed werd door wijlen zijn vader Leo. Maar zowel CD&V als ACW oefenen zware druk uit op hun sterkhouder om toch toe te treden tot Di Rupo I. Als blijkt dat de socialisten niet wensen dat Didier Reynders zichzelf andermaal opvolgt op Financiën, eist de MR-topman op zijn beurt Buitenlandse Zaken op, als smartengeld. En moet of kan Vanackere naar Financiën. Volgens sommigen ‘ferm tegen zijn zin’, volgens een toponderhandelaar net niet: ‘Men had Steven gezegd: ‘Wie Financiën beheert, zit aan de knoppen.’ En dan zijn ACW’ers natuurlijk niet meer te houden.’

Het blijkt de promotie te veel. Hetis al snel een publiek geheim dat Vanackere er dit keer niet in slaagt een goed vicepremier te zijn, en ook als minister van Financiën houdt hij moeilijk stand. Op de koop toe gaat Vanackere als federaal vicepremieraf en toe in de clinch met de Vlaamse minister-president Kris Peeters, dé CD&V-vedette.

Dat onbehagen sijpelt door in de pers. Vanackere zegt: ‘Ik wil liever geen Di Rupo II.’ Hij bekent ook: ‘Ik ben moe.’ Coalitiepartners als staatssecretaris John Crombez (SP.A) en Open VLD-voorzitter Gwendolyn Rutten hebben op hun beurt kritiek op de ondermaatse prestatie van zijn kabinet en administratie.

Al in het najaar 2012 is het probleem-Vanackere een feit. La Libre Belgique schrijft dat zijn ontslagbrief klaar ligt. ‘De positie van Vanackere binnen CD&V is toen echt beginnen af te takelen’, meent ook professor Carl Devos (Universiteit Gent). ‘Zijn partij was niet tevreden met zijn werk in de regering.’ Bij CD&V luidt het zo: ‘Typisch voor sommige ex-kabinetschefs is dat ze ook als minister alle werk van hun kabinet zelf nog eens willen overdoen en controleren.’ Ook de andere ministers van Di Rupo I ervaren de samenwerking met Vanackere niet als een pluspunt. ‘Hij staat voortdurend op de rem.’

De ACW-affaire, begin 2013, is de druppel te veel voor een man die nooit echt zijn draai vond in het subtiele maar harde samenspel tussen media en politiek. Steven Vanackere neemt ontslag: ‘De onterechte insinuaties gaan mijn persoonlijk incasseringsvermogen te boven.’

Het stelt CD&V-voorzitter Wouter Beke in staat een van zijn beste wissels door te voeren: Koen Geens wordt de nieuwe minister van Financiën. Net als Vanackere is Geens een zogenaamde ’technicus’, maar hij blijkt ook nog eens een raspoliticus. Een regeringsbron: ‘Vanaf de aanstelling van Koen Geens begon de regering vooruit te gaan. Vanackere was weg, en ineens had Di Rupo I geen lood meer in de vleugels.’

En Steven Vanackere zelf? De ex-minister schrijft een boek, De eerste steen, waarin hij uitwerkt en systematiseert wat hij als parlementaire rookie al op rijm had gezet: het moeizame leven van een politicus. ‘In zijn boek geeft hij de indruk dat hij niet getrouwd is met de politiek. Hoe meer je zoiets zegt, hoe meer je kansen zakken’, aldus een top-CD&V’er.

Dubbele fout

Zeker omdat zijn naam opduikt in de shortlist van kandidaten om Mieke Van Hecke op te volgen als nummer één van het katholiek onderwijs, lijkt hijde politiek vaarwel te hebben gezegd. Het blijkt een dubbele inschattingsfout. In de Guimardstraat vindt men niet dat het katholiek onderwijs dient om een verloren politieke carrière weer op gang te brengen. Bovendien blijken de kandidaten die er écht toe doen de steun te genieten van ‘the powers that be‘ in het katholiek onderwijs. En vervolgens liggen Vanackeres kaarten ook niet meer zo goed bij de CD&V als hij toch een belangrijk politiek mandaat ambieert. ‘Steven is een grote twijfelaar’, luidt het. ‘Hij heeft te lang gewacht om zijn ambities bekendte maken.’

Die ambitie was: de tweede plaats op de Europese lijst, na Marianne Thyssen maar voor Ivo Belet. Maar Wouter Beke stelt Vanackere de derde plaats voor. Die neemt dat niet, en gaat via Facebook ineens wel de dans aan met de media: ‘Zo komt er in mei 2014 allicht een einde aan mijn politiek werk. Dat laat me niet onberoerd. Maar wat er ook van weze, ik ben en blijf een overtuigd christendemocraat.’

‘Hij heeft de pech dat hij op Ivo Belet botst’, aldus de top-CD&V’er. ‘Ivo ligt goed in de partij. En als die had moeten verhuizen naar een Limburgse lijst, dan zou dat pas een stoelendans met zich brengen. De Limburgse plaatsen zijn duur.’ Wouter Beke, zelf een Limburger, geeft geen krimp. En op 6 januari post Vanackere een nieuwe Facebook-boodschap: ‘Voilà, de teerlingen zijn geworpen.’ Dat wil ditmaal zeggen: hij bindt inen aanvaardt de derde plaats.

Een toekomstige CD&V-lijsttrekker beaamt: ‘Dat is hard, ja. Maar dat is eigen aan de politiek van vandaag. Dat is in alle partijen zo.’ Maar tegelijk, zegt hij, is het een slimme keuze van Vanackere om toch op te komen. ‘Had hij die derde plaats geweigerd, dan was hij politiek out. Nu niet. Stel dat hij niet verkozen wordt maar wel goed scoort, dan komt hij in beeld voor een ministerpost, of wie weet zelfs een mooie functie in Europa.’ Mogelijk dat er voor Steven Vanackere een leven buiten de politiek bestaat. Maar in de politiek is het ook niet zo slecht, zo te zien.

Paul Cobbaert en Walter Pauli

‘Het is hem allemaal in de schoot geworpen’, sneert een CD&V-topper.

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.

Partner Content