Rik Van Cauwelaert
Rik Van Cauwelaert Rik Van Cauwelaert is directeur van Knack.

De zo beloofde nieuwe politieke kultuur gelijkt verdacht veel op de oude. Een vaststelling na een woelige week in de Wetstraat.

HET lijkt nu officieel : de meerderheid van de kamer van volksvertegenwoordigers, de hoogste instantie in het land, heeft haar vertrouwen in het Belgische gerecht opgezegd. Het staat met zoveel woorden in de tekst die de vergadering stemde in verband met de opheffing van de parlementaire onschendbaarheid van gewezen SP-voorzitter en ex-vice-premier Frank Vandenbroucke. Want de rooms-rode meerderheid meende aan de tekst te moeten toevoegen dat wordt uitgegaan van het vermoeden van onschuld van Vandenbroucke, bij wie het gerecht ook geen huiszoekingen meer mag uitvoeren. De socialistische voorman mag in verband met zijn vermeende aandeel in de mistige SP-boekhouding ook niet worden aangehouden, noch worden vervolgd.

Vooraleer tot de stemming over te gaan, liet de meerderheid ook toe dat zeer tegen de geplogenheden van de kamer in de betrokken volksvertegenwoordiger vanop het spreekgestoelte het gerecht van manipulatie beschuldigde. Een beschuldiging die, afkomstig van een gewezen vice-premier, kan tellen en waarvoor Vandenbroucke, zij het dan alleen vanop socialistische banken, fors applaus kreeg.

Volgens de SP-vertegenwoordiger in de vervolgingskommissie Renaat Landuyt heeft die kommissie en dus nu ook het parlement hiermee, tegen de drijverijen van het Luikse gerecht in, de onschuld van de gewezen SP-voorzitter bekrachtigd. En om deze stelling te demonstreren, kozen de SP’ers prompt Vandenbroucke tot nieuwe fraktievoorzitter.

De Vlaamse socialisten lijken vastbesloten de konfrontatie met het gerecht aan te gaan. Daarbij werd niet alleen Vandenbroucke in bescherming genomen. Ook Louis Vanvelthoven en zijn zoon Peter Vanvelthoven, beiden onlangs door een Hasseltse rechtbank tot drie maanden voorwaardelijk veroordeeld wegens belangenvermenging, mogen van de SP-top ongestoord hun mandaat in de kamer en in de Vlaamse raad opnemen. “De nieuwe politieke kultuur die ons door deze regering werd beloofd, begint verdacht veel op de oude te lijken, ” mopperde een pas verkozen CVP-senator die ook vreest dat deze meerderheid geen lang leven is beschoren.

De tekst die vorige week donderdag in de kamer in verband met de opheffing van de onschendbaarheid van Vandenbroucke werd gestemd, was niet deze opgesteld door de vervolgingskommissie, wel een variant van de PS’er Claude Eerdekens. Een nieuwe tekst dus, die ook het fiat kreeg van premier Jean-Luc Dehaene en van de CVP-top, die daarmee haar Gentse kopman en voorzitter van de vervolgingskommissie, Tony Van Parys, volkomen voor schut zette tot grote ergernis van enkele van diens kollega’s op de kamerbanken.

In de kommissie had Van Parys een bijna gelijkvormig kompromis uitgewerkt. Kompromis dat toen door de socialisten werd verworpen. De socialisten stuurden blijkbaar aan op een publieke knieval van Van Parys, en werden door de CVP-top op hun wenken bediend.

Daags na de stemming in de kamer echter trok Van Parys in een mededeling fel van leer tegen de interpretatie die Landuyt aan de nieuwe tekst gaf. Zei een verbolgen Van Parys : “De kommissie spreekt zich nooit uit over schuld of onschuld. Dat is de taak van het gerecht. Dergelijke uitspraken tasten de geloofwaardigheid van het gerecht aan en werken normvervaging in de hand. “

STOCK OPTIONS.

Met het kompromis rond de opheffing van de parlementaire onschendbaarheid van Vandenbroucke heeft premier Dehaene een eerste barst in zijn koalitie gedicht. Of dit maneuver zal volstaan om de koalitie tot september/oktober, laat staan de volle vier jaar, op één lijn te houden, blijft de vraag. Maar blijkbaar is de eerste-minister bereid zeer ver te gaan om zijn regering overeind te houden. Nu al wordt in CVP-kringen gefluisterd dat de premier koste wat het kost met deze ploeg het einde van de legislatuur wil halen, om dan een nieuwe gooi te doen naar het voorzitterschap van de Europese Kommissie.

Na de vakantie echter wacht de hechtheid van deze regering een aantal nieuwe beproevingen. In september/oktober, in volle diskussie rond de werkgelegenheidsplannen van de regering en de begroting ’96, worden in het parlement de Agusta-dossiers van gewezen minister van Ekonomische Zaken, nu Navo-sekretaris-generaal, Willy Claes (SP) en ex-minister Guy Coëme (PS) van Defensie binnengerold.

Ook het verhaal rond het droomkontrakt van gewezen SP-penningmeester Etienne Mangé bij de Brussels Airport Terminal Company (BATC) is nog lang niet van de baan. Nu bekend is dat Mangé bij BATC zogeheten stock options of konverteerbare obligaties kocht, koestert ook het Luikse gerecht daarvoor belangstelling en belandt ook BATC voortaan in het Agusta/Dassault-dossier. BATC-baas Pierre Klees wordt trouwens al in de affaire genoemd, in verband met een deel van een fax-boodschap die hij destijds naar de Luikse vakbondsman Karol Gluza stuurde en die betrekking had op een ontmoeting van Gluza en André Cools, begin december ’88 met Willy Claes. Volgens Klees handelde de inhoud van zijn fax aan Gluza in geen geval over Agusta en mogelijke kompensaties, maar over Acec en Doel. De volledige fax-boodschap werd evenwel nooit teruggevonden.

Over het kontrakt van Mangé blijven zelfs na de uiteenzetting door premier Dehaene in de kamer nogal wat onduidelijkheden bestaan. Hoeveel kontrakten werden er nu eigenlijk aan Mangé voorgelegd ? Eén, twee of zelfs drie ? De krant Het Laatste Nieuws alleen al publiceerde twee versies. Los daarvan bestaat er blijkbaar nog een andere tekst, waarin wel degelijk sprake is van morele schadevergoeding voor Mangé ten belope van acht miljoen frank.

Over de huidige waarde van Mangé’s BATC-stock options, nagenoeg zeven miljoen frank, bestaat weinig twijfel. Minder duidelijkheid bestaat er over het bedrag dat Mangé daarvoor betaalde. Twee en een half miljoen frank volgens de ene, vier miljoen volgens een andere bron. Sommige waarnemers sluiten zelfs niet uit dat Mangé geen centiem betaalde.

Ook al zijn die obligaties pas in 1998 konverteerbaar, toch wil het Luikse gerecht vernemen hoe en met welk geld Mangé zijn stock options kocht. Want de speurders kijken in hun dossier nog altijd aan tegen een aantal opmerkelijke en onopgehelderde verschillen in de getuigenissen van Mangé en die van de gewezen adjunkt nationaal-sekretaris van de SP, Luc Wallyn. Zo zegt Mangé dat hij Wallyn en advokaat Fons Puelinckx alles samen zo’n tien miljoen frank heeft toegestopt om hun Zwitserse advokaten te honoreren voor het verzet tegen het openbreken van de Kasma- en ABN-AMRO-rekeningen rekeningen langswaar de 51 miljoen frank van Agusta en de 60 miljoen van Dassault passeerden. Wallyn van zijn kant noemt een bedrag dat ettelijke miljoenen lager ligt.

NASMAAK.

Volgens premier Dehaene, die daarmee de zaak definitief wilde toedekken, is het voor iedereen, ook voor de politiek, wenselijk dat een einde wordt gemaakt aan het consultancy-kontrakt van Mangé bij BATC. Voor de VTM-kamera’s bevestigde de premier dat de regering, via voogdij-minister Michel Daerden, een brief zal sturen waarin de overheid bij BATC aandringt op de verbreking van de overeenkomst met Mangé. Wellicht zullen ze bij BATC de vraag van de regering inwilligen, want nu al wordt door de SP-top bij bevriende organizaties uitgekeken naar een nieuwe, zij het minder vorstelijk betaalde baan voor Mangé.

Het BATC-verhaal heeft binnen de meerderheid, zowel bij socialisten als bij kristen-demokraten, een wrange nasmaak gelaten. Vooral de toegeving van de premier dat hij “informeel” op de hoogte was dat met Mangé “werd gepraat”, is sommige CVP’ers in het verkeerde keelgat geschoten.

Het entoesiasme dat voor een aantal weken nog bestond voor de snelle en rimpelloze manier waarop de nieuwe rooms-rode koalitie werd gevormd, lijkt nu kompleet omgeslagen. Bovendien heeft de Vandenbroucke-episode het oude wantrouwen tussen SP en CVP opnieuw aangewakkerd. Ook de brutale manier waarop de koalitiepartners van de Parti Socialiste opnieuw beslag leggen op het overheidspatrimonium is ze bij de CVP niet ontgaan.

Een opvallend, zij het minder geruchtmakend geschil werd de jongste weken bij Inbel uitgevochten, de informatiedienst van de Belgische overheid. Daar werd anderhalve week geleden Monique Discalsius (PS) tot adjunkt-direkteur-generaal gebombardeerd. Op zich niks opzienbarends, ware het niet dat Discalsius tot dan woordvoerder was bij vice-premier Elio Di Rupo (PS). Nu is Inbel sinds jaar en dag het OCMW voor gewezen ministeriële woordvoerders, maar dit keer werd de zaak door de PS wel biezonder brutaal gespeeld.

De PS had namelijk een volwaardige kandidaat, Pierre Caroyez, die al jaren bij Inbel in dienst is en die volgens het boekje in aanmerking kwam voor de vakante funktie. Maar Caroyez moest wijken voor Discalsius. Vandaar het verzet van de direkteur-generaal van Inbel, Mieke Vandenberghe, zelf gewezen woordvoerder van Jean-Luc Dehaene. Vandenberghes verzet steunde ook op bugettaire bekommernissen. Het salaris van een adjunkt-direkteur-generaal bij Inbel is niet gering : zo’n slordige vier miljoen frank bruto per jaar. De benoeming van Caroyez zou Inbel, dat al krap bij kas zit, merkelijk minder hebben gekost.

MAFIA-STIJL.

Binnen de meerderheid groeide wrevel rond de benoeming van Discalsius, temeer omdat zowel de regeringskommissaris bij Inbel als begrotingminister Herman Van Rompuy (CVP) de houding van Vandenberghe om budgettaire redenen steunden. Tot grote ergernis van Elio Di Rupo, die pronto Vandenberghe bij zich konvokeerde en haar in pure mafia-stijl liet verstaan dat, als zij zich tegen de benoeming van Discalsius bleef verzetten, hij haar het leven wel eens biezonder zuur kon maken. Resultaat van deze tête-à-tête : Discalsius werd definitief benoemd. Vervolgens werd ook de teleurstelling van Caroyez met rangverhoging, en dus met een vorstelijke salarisverhoging, doorgespoeld. Kostprijs van de hele operatie : om en bij de vijf miljoen frank. Dit alles om Discalsius onder de pannen te krijgen die, naar verluidt, bij Di Rupo weg moest omdat zij volgens de vice-premier niet voldeed. Die miljoenenkost moet Inbel uit de eigen middelen halen. Met als gevolg dat de informatiedienst het rijk de komende jaren merkelijk minder zal voorlichten.

Dit alles, de Vandenbroucke-rel, de interpellatie rond het Mangé-kontrakt en het Discalsius-incident, zorgden de voorbije weken voor konstante spanningen binnen de meerderheid. Na de Mangé-interpellatie gaf een CVP-kamerlid toe : “De koalitie start onder een slecht gesternte. We zijn nog geen maand ver en de worm zit al in de appel. Dat belooft weinig goeds voor het najaar. “

Met de dossiers van Claes en Coëme die na de vakantie door het hof van kassatie bij het parlement worden ingediend, ziet het er niet naar uit dat die spanningen zullen wegebben. In verband met de twee gewezen ministers spitst het gerecht momenteel alle aandacht op de Italiaanse en Zwitserse pistes. Vandaar dat het hof van kassatie tot het najaar wil wachten met het indienen van haar verzoekschriften. Volgens sommige waarnemers is niet uitgesloten dat niet alleen voor Coëme maar ook in het geval van Claes, het verzoekschrift vergezeld wordt van een vraag tot inbeschuldigingstelling.

Als de Vlaamse socialisten zich de precaire situatie van hun gewezen voorman Claes minder gelegen laten dan die van Vandenbroucke, zal die inbeschuldigingstelling onvermijdelijk zijn ontslag als sekretaris-generaal van de Navo tot gevolg hebben. Met alle internationale gêne vandien voor de regering.

Rik Van Cauwelaert

Premier Jean-Luc Dehaene probeert de eerste barsten in zijn koalitie te dichten.

Etienne Mangé : binnenkort aan de slag bij een bevriende organizatie van de SP ?

Frank Vandenbroucke : het vermoeden van onschuld.

Reageren op dit artikel kan u door een e-mail te sturen naar lezersbrieven@knack.be. Uw reactie wordt dan mogelijk meegenomen in het volgende nummer.

Partner Content