Waarom vinden wij droevige muziek zo fijn?

19/04/17 om 07:17 - Bijgewerkt op 18/04/17 om 13:23

Ook als je zelf niet droevig of verdrietig bent, is het vaak toch heel fijn om naar droevige muziek te luisteren. Hoe komt dat toch? Nederlands bekendste neuopsycholoog Erik Scherder dook voor zijn nieuwe boek onder in de muzikale hersenen.

Waarom vinden wij droevige muziek zo fijn?

© iStock

In Singing in the brain, een boek over de unieke samenwerking tussen muziek en hersenen, toont Nederlands bekendste neuopsycholoog Erik Scherder, van de Vrije Universiteit van Amsterdam, aan de hand van boeiende wetenschap en unieke case study's welk effect muziek op onze hersenen heeft. Want muziek doet iets met ons brein en het belang ervan mogen we allerminst onderschatten, zo blijkt uit onderstaande bevlogen uiteenzetting van de professor.

****

Een van de vragen waar in het boek een antwoord wordt op gegeven is: waarom vinden wij droevige muziek zo fijn? Een voorpublicatie:

In het algemeen noemen wij muziek 'droevig' als er veel lage tonen zijn die qua klank niet erg veel van elkaar verschillen, en als die in een langzaam tempo, in mineur, met een donker timbre, zacht en met weinig energie gespeeld worden.

Ook als je zelf niet droevig of verdrietig bent, is het vaak toch heel fijn om naar droevige muziek te luisteren. Hoe komt dat toch? Taruffi en Koelsch (2014) laten hun licht hierover schijnen. Zij ge­ven meer dan één verklaring voor dit fenomeen. Voorop staat dat mensen die verdrietig zijn ook graag naar droevige muziek luiste­ren. Een voor de hand liggende verklaring is dat het luisteren naar droevige muziek je in staat stelt je eigen verdriet beter te verwer­ken. De muziek past dan bij jouw stemming, en het synchroon lo­pen van muziek en stemming kan heel heilzaam werken. Dat valt onder 'emotieregulatie', een bekende en sterke 'kracht' van mu­ziek. Dit is op zich wel heel belangrijk, maar niet zo spannend.

Veel spannender is de vraag waarom mensen die helemaal niet verdrietig zijn toch graag naar droevige muziek luisteren. Voor dit fenomeen geven zij de volgende verklaringen. De eerste is em­pathie: je luistert naar de droevige muziek en verplaatst je in de stemming van de componist. Wat heeft hij gevoeld toen hij dit stuk componeerde? Een andere verklaring is dat het luisteren naar droevige muziek je er bewust van maakt dat je in staat bent om in­tense emoties te voelen. Je realiseert je weer hoe fijn het is dat je emotioneel kunt reageren, juist als je zelf niet verdrietig bent, dat je dan tóch het droeve in de muziek kunt 'voelen'. Dat kan je zelfs, hoe gek het misschien ook klinkt, heel blij maken!

Taruffi en Koelsch stellen: het luisteren naar droevige muziek lokt veel meer uit dan alleen een droevige emotie, bijvoorbeeld nostalgie, dat wil zeggen het terugdenken aan vroegere tijden waarin je gelukkig was of hele mooie dingen beleefde. Nostal­gie heeft dus ook met geheugen te maken, met reminisceren, met het ophalen van die speciale herinneringen, met fantaseren en in­trospectie. Maar ook tederheid en verwondering zijn emoties die door droevige muziek opgeroepen kunnen worden.

Delen

Het is opvallend dat het kijken naar een droevig gezicht niet deze posi­tieve, blije reactie teweegbrengt.

Al deze ver­klaringen wijzen erop dat wij 'beloond' worden door het luisteren naar droevige muziek. Ons beloningscircuit wordt geactiveerd en dus verlangen we naar méér. Dat 'verlangen naar' wordt ook wel craving genoemd. De nucleus accumbens is een van de gebieden die een cruciaal onder­deel vormen van het beloningscircuit. Dat droevige muziek leidt tot een plezierige ervaring kan worden verroorzaakt door prolac­tine. Dat hormoon wordt vrijgemaakt door de hypothalamus als reactie op tranen, verdriet, droefheid en stress. Sachs en medewer­kers (2015) beschrijven studies waaruit blijkt dat prolactine bij­draagt aan 'bonding'. Op deze manier doet prolactine de geeste­lijke pijn die geleden wordt door het verdriet afnemen. Toch is het opvallend dat het kijken naar een droevig gezicht niet deze posi­tieve, blije reactie teweegbrengt. Het is dus typisch iets voor mu­ziek, zo stellen de auteurs.

Hersengebieden die betrokken zijn bij droevige muziek

Waarom vinden wij droevige muziek zo fijn?

De hersengebieden die betrokken zijn bij het verwerken van emo­ties zijn ook de gebieden die een rol spelen bij het verwerken van muziek. U moet hierbij denken aan onder andere de thalamus, de hippocampus en de amygdala. De hippocampus en amygdala spelen een belangrijke rol bij de emoties die muziek oproept omdat zij belangrijk zijn voor het opslaan ervan in het ge­heugen.

Sommige auteurs stellen dat droevige muziek niet dezelfde droefheid teweegbrengt die men in het gewone leven ervaart. Daarom zouden mensen ook niet echt droevig worden van droe­vige muziek.

Uit Singing in the brain van Erik Scherder, uitgegeven bij Athenaeum. ISBN: 9789025307035, 24,50 euro.

Onze partners