Waarom u wél zou moeten weten wat glyfosaat is

02/04/16 om 12:07 - Bijgewerkt op 18/05/16 om 14:08

Er zijn drie goede redenen om te weten wat glyfosaat is. Ten eerste: het staat op de WHO-lijst van "waarschijnlijk kankerverwekkende producten". Ten tweede: het is niet zeker of er daadwerkelijk een Europees verbod komt. Ten derde: u krijgt het vermoedelijk elke dag binnen.

Waarom u wél zou moeten weten wat glyfosaat is

© iStock

Er zijn grote belangen gemoeid met glyfosaat. De stof is een actief bestanddeel in verschillende herbiciden, waaronder het gekende Roundup van Monsanto. Ook in de conventionele landbouw wordt de stof frequent gebruikt om akkers voor te bereiden op het zaaien, maar dat is niet de enige plek waar ze opduikt.

Uit steekproeven die afgenomen zijn in heel Europa, bleek de stof ook in urine en moedermelk terug te vinden. Zo toonde een Duitse studie bijvoorbeeld aan dat maar liefst 99,6 procent van 's lands bevolking glyfosaat in zijn lichaam heeft zitten. Vooral bij vleeseters en kinderen waren de aangetroffen dosissen erg hoog.

Delen

Behalve dat de stof potentieel kankerverwekkend is, zijn er ook aanwijzingen dat glyfosaat misvormingen bij embryo's kan veroorzaken en hormoonverstorend kan werken.

Na 30 juni wordt het gebruiken van glyfosaat - mits de licentie niet verlengd wordt - onwettig. Verschillende actoren pleiten vanuit economische redenen echter net wel voor een verlenging, zodat de stof nog zeker 15 jaar toegelaten blijft. Enkele weken geleden, op 8 maart, zou daarover in het Europese Standing Committee on Plants, Animals, Food and Feed (PAFF) gestemd worden. Niet alle lidstaten van de Europese Unie hadden echter al een standpunt ingenomen over de kwestie, dus is de uiteindelijke beslissing uitgesteld tot ten laatste 30 juni. De gewonnen tijd wordt nu ten volle benut door alle lobbygroepen.

"Waarschijnlijk kankerverwekkend"

Het grote probleem voor heel wat burgers is dat er amper iets gekend is over glyfosaat. Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bestempelde de stof als "waarschijnlijk kankerverwekkend", terwijl de Europese Voedselauthoriteit (EFSA) er geen grote gezondheidsrisico's in ziet.

Het onderzoek van de EFSA verdient echter een kanttekening: de studie kreeg toen hij verscheen in 2015 veel kritiek omdat hij gebaseerd was op eerdere onderzoeken, waarvan geen enkele eerder was verschenen en die allemaal gefinancierd werden door de industrie.

Ook het Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) in Duitsland stelde in 2015 dat glyfosaat onschadelijk zou zijn, maar bij die beoordeling hield de organisatie wel rekening met de mening van de 'Glyphosate Task Force' - een lobbygroep met als doel een verlenging van de licentie voor glyfosaat te bekomen. Onder andere Syngenta en Monsanto, die veel geld verdienen aan de stof, bezitten daar een lidkaart van.

Het Europees Chemicaliënagentschap (ECHA) heeft de stof nog niet geclassificeerd. Dat zal pas eind 2017 gebeuren.

Glyfosaat

Glyfosaat © iStock

Momenteel wordt glyfosaat wel al als giftig voor de mens beschouwd. Daarom zijn er Europese bovengrenzen vastgelegd, waardoor u er telkens slechts kleine dosissen van binnen krijgt. Zelfs deze kleine hoeveelheden zijn volgens de WHO echter al genoeg om grote schade aan het DNA te veroorzaken. Behalve dat het potentieel kankerverwekkend is, zijn er ook aanwijzingen dat glyfosaat misvormingen bij embryo's kan veroorzaken en hormoonverstorend kan werken. Bovendien vallen er nu misschien ook al doden door de stof, zij het geen menselijke: sommige studies linken de bijensterfte aan glyfosaat. Ook hier heeft de wetenschap echter nog geen consensus bereikt.

België

Verschillende landen hadden bij de stemming vorige maand dus nog geen besluit genomen, maar het standpunt van België over deze kwestie is wel al duidelijk. Ons land vraagt strengere voorwaarden om producten die glyfosaat bevatten te kunnen verkopen, maar wil wel dat de stof an sich toegelaten blijft. Die boodschap kwam uit het kabinet van minister van Landbouw Willy Borsus (MR).

Enkele dagen nadat dit bericht kwam, verkondigden enkele stemmen uit de Brusselse regering opmerkelijk genoeg een lokaal verbod uit te zullen roepen. De bevoegde ministers bestempelen het Belgische standpunt als "lafheid ten aanzien van het milieu".

Druk uit verschillende hoeken

Roundup is een bekend product dat glyfosaat bevat.

Roundup is een bekend product dat glyfosaat bevat. © .

Niet alleen de stad Brussel protesteert tegen glyfosaat, ook heel wat milieu- en voedselorganisaties oefenen druk uit om een verbod op glyfosaat erdoor te krijgen. Dat doen ze omdat niet is aangetoond dat de stof met absolute zekerheid veilig is. De deadline voor de industrie om wetenschappelijk aan te tonen dat de actieve stof het menselijk hormonaal systeem niet verstoort, ligt op 1 augustus. De deadline om te beslissen of de stof de komende 15 jaar nog gebruikt zal mogen worden, op 30 juni.

Zo is er de milieuorganisatie Greenpeace, die winkelketens vraagt om producten die glyfosaat bevatten, uit de rekken te halen. Ook de Nederlandse voedselwaakhond Foodwatch toont zich een felle strijder voor een verbod, want zij heeft met haar e-mailactie gericht aan Eurocommissaris Andriukaitis al meer dan 130.000 handtekeningen bij elkaar gesprokkeld, en dat getal groeit nog elke dag. De organisatie vraagt Europa het zekere voor het onzekere te nemen en een verbod te handhaven totdat bewezen is dat glyfosaat niet kankerverwekkend is.

Delen

"Van zonlicht is geweten dat het kankerverwekkend is voor de mens. Is het dan de bedoeling dat mensen alleen nog buiten komen na zonsondergang? Nee, maar we moeten wel voorzichtig zijn en zonnecrème smeren wanneer de zomerzon op onze huid brandt."

Ook de industrie neemt haar stellingen in. Verschillende bedrijven samen willen enerzijds aantonen dat glyfosaat niet kankerverwekkend is, maar anderzijds dat het verstandig gebruiken van de stof aangewezen is. Het Vlaams Infocentrum voor Land- en Tuinbouw (VILT) verduidelijkt dat laatste met het volgend voorbeeld: "Van zonlicht is geweten dat het kankerverwekkend is voor de mens. Is het dan de bedoeling dat mensen alleen nog buiten komen na zonsondergang? Nee, maar we moeten wel voorzichtig zijn en zonnecrème smeren wanneer de zomerzon op onze huid brandt."

De Europese beslissing moet in elk geval vallen voor 30 juni, want dan vervalt de licentie om glyfosaat te gebruiken. Wat de stemming zal opleveren, is nog helemaal niet duidelijk. Wel zeker is dat het een moeilijke knoop zal worden om door te hakken.

Lees meer over:

Onze partners