Een recente peiling van The Economist toont aan dat de wereldopinie de kant van China op beweegt.
China ziet er ‘steeds cooler’ uit, verklaarde Jin Lian, een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken, eerder dit jaar. Om dat te onderbouwen wees hij op populaire consumentenproducten en geavanceerde technologie. China vierde dit jaar immers het succes van de ‘lelijk-schattige’ Labubu-knuffel en de lancering van de chatrobot DeepSeek, en experimenteerde met vliegende auto’s.
‘Buitenlandse vrienden,’ zo spinde Jin, ‘breken uit hun cognitieve cocons’. Overwinningen op het gebied van soft power zijn voor zowel China als zijn president, Xi Jinping, belangrijk in de ambitie van het land om een supermacht te worden. En de Amerikaanse president Donald Trump bezorgt zijn Chinese tegenhanger nog extra successen. Zijn chaotische beleidsvoering zorgt ervoor dat velen China nu als een stabiliserende factor zien. In de ogen van de wereld groeit China uit tot een indrukwekkende rivaal van Amerika.
De chaotische beleidsvoering van Trump zorgt ervoor dat velen China nu als een stabiliserende factor zien.
Om deze stelling te testen vroeg The Economist, in samenwerking met GlobeScan, een consultancy- en opiniepeilingsbureau, tussen juli en september aan 32.000 mensen in 32 landen wat zij vinden van China en Amerika. De resultaten zijn opvallend. Sinds wij de vraag vorig jaar voor het laatst stelden, heeft China flinke vooruitgang geboekt als ’s werelds favoriete ‘leidende macht’. Het aandeel respondenten dat China verkiest, steeg met 11 procentpunten naar gemiddeld 33 procent. Tegelijkertijd zakte de steun voor Amerika wereldwijd tot onder de helft, tot 46 procent.
China wil gezien worden als de gelijke van Amerika. De voorkeur voor China als leidende wereldmacht is gestegen in elk land dat GlobeScan onderzocht. Misschien wel het verrassendst is dat dit ook geldt voor Amerika zelf, waar de steun voor Chinees leiderschap verdubbelde tot (een nog steeds lage) 6 procent. Ondertussen vond twee op de vijf Amerikanen dat China’s invloed in de wereld ‘voornamelijk positief’ is. Tijdens Trumps eerste ambtstermijn was dat nog een op de vier.
De voorkeur voor China hangt sterk samen met leeftijd: hoe jonger de respondent, hoe groter de kans dat die Chinees leiderschap toejuicht. Onder 18- tot 24-jarigen liggen de Verenigde Staten en China bijna gelijk: 41 tegenover 39 procent. Bij 65-plussers heeft Amerika een comfortabele voorsprong van 30 procentpunten. Veel jongeren gebruiken Chinese producten en diensten, zoals het immens populaire TikTok, of volgen influencers op sociale media die China bezocht hebben. (Eerder dit jaar bleek dat staatsmedia zulke influencers gratis reizen naar China aanboden.)
Bij de voorkeur voor China als leidende macht deden de grootste regionale stijgingen zich voor in Latijns-Amerika en Europa. In Brazilië, Canada, Mexico, Zuid-Afrika en Spanje steeg de voorkeur voor China (en daalde de steun voor Amerika) met zo’n 20 procentpunten. De grootste uitschieter was Indonesië, waar de steun voor China met 23 procentpunten omhoogschoot naar 62 procent, waardoor het het op één na meest pro-Chinese land werd, na Egypte. In China’s buurlanden waren slechts minieme stijgingen te zien. Veiligheidszorgen domineren daar de beeldvorming over China: in Japan en Zuid-Korea gaf niet meer dan 5 procent de voorkeur aan China.
Meer dan de helft van de respondenten in Afrika en het Midden-Oosten kozen voor China als leidende wereldmacht.
Voor wellicht het eerst koos meer dan de helft van de respondenten in Afrika en het Midden-Oosten voor China. Deze regio’s waren sowieso al relatief positief over het land, mede dankzij China’s Belt and Road Initiative. In het afgelopen decennium vloeiden tientallen miljarden dollars naar projecten in deze gebieden. Toch zorgt deze laatste stijging van negen punten ervoor dat China nu boven de 50 procent uitkomt. Dat geeft enig gewicht aan China’s aanspraken op leiderschap in het mondiale Zuiden.
De totale voorkeur voor China is slechts een deel van het verhaal. China’s aanhang overlapt opvallend met de lijst van landen die ontevreden zijn over Amerika. Trump heeft ruzie gezocht met Zuid-Afrika vanwege valse beweringen over een ‘blanke genocide’ en met Brazilië vanwege de vervolging van oud-president en MAGA-bondgenoot Jair Bolsonaro. Amerika’s buren, Canada en Mexico, kregen te maken met invoerheffingen en werden zelfs bedreigd met een invasie. Amerika’s aantrekkingskracht neigt te verschuiven: ze verzwakt onder Republikeinse presidenten en schittert onder Democraten. Maar nieuw is dat de afnemende affectie voor Amerika zo duidelijk in het voordeel werkt van zijn grootste rivaal.
