De aanslag op de luchthaven van Kaboel, waarbij 13 Amerikaanse soldaten en zo'n 170 Afghaanse burgers omkwamen, werd opgeëist door terreurgroep de Islamitische Staat. Wat betekent dat voor de nieuwe talibanregering?
...

De aanslag op de luchthaven van Kaboel, waarbij 13 Amerikaanse soldaten en zo'n 170 Afghaanse burgers omkwamen, werd opgeëist door terreurgroep de Islamitische Staat. Wat betekent dat voor de nieuwe talibanregering? Wassim Nasr: De aanslag heeft de taliban in een zeer netelige situatie gebracht. Het was niet in het belang van de taliban om de Amerikanen aan te vallen tijdens de laatste dagen van hun aftocht. Ze hebben de grootste militaire macht ter wereld verslagen. Waarom zouden ze de Amerikanen dan nog aanvallen en alles wat ze hebben bereikt in gevaar brengen? Maar nu moeten de taliban reageren, wat strikt genomen betekent dat zij nu de oorlog tegen het terrorisme moeten voeren, maar dan zonder de steun en technische uitrusting van het Amerikaanse leger. Dat wordt in alle opzichten bijzonder moeilijk. Zijn de taliban daar niet toe in staat? Nasr: De IS keert zich al langer tegen de taliban. Het was tenslotte de IS die niet zo lang geleden zware, dodelijke aanslagen in Kaboel heeft gepleegd. Dat is het echte gevaar, niet Al-Qaeda. De Amerikanen zijn meedogenloos opgetreden tegen IS-strijders in Afghanistan. Maar zullen ze dat blijven doen, met bewapende drones of kruisraketten? Niemand die het op dit moment kan zeggen. Voorlopig staan de taliban er alleen voor, en niemand weet of hun strijders die taak aankunnen. Maar er is ook een ander probleem: als de taliban nu antiterreuracties uitvoeren, kan dat het land in twee kampen verdelen. Iedereen die zich niet meer vertegenwoordigd voelt door de nieuwe regering, zal mogelijk verder radicaliseren en zich aansluiten bij de IS. Wat onderscheidt de huidige taliban van de generatie die van 1996 tot 2001 aan de macht was? Nasr: Niet veel. We moeten ophouden met te doen alsof we met een nieuwe generatie taliban te maken hebben. De nieuwe baas van hun politiek bureau, mollah Abdul Ghani Baradar, heeft acht jaar in de gevangenis gezeten in Pakistan, hij was een goede vriend van de voormalige talibanleider mollah Omar. De nieuwe nummer twee van de groep, Sirajuddin Haqqani, behoort tot het militante Haqqani-netwerk, dat nauwe banden heeft met Al-Qaeda. En de onlangs benoemde gouverneur van Khost, Mohammad Nabi Omari, heeft twaalf jaar in Guantanamo doorgebracht en werd alleen vrijgelaten dankzij een ruil met een Amerikaanse gijzelaar. Het zijn nog steeds dezelfde mensen, de ideologie is dezelfde gebleven. Maar ze gedragen zich nu meer politiek, meer strategisch. Ze hebben bijgeleerd. Het Haqqani-netwerk heeft er na de aanslagen van 11 september voor gezorgd dat de leiding van Al-Qaeda kon onderduiken in het Pakistaanse Waziristan. Bestaat de kans dat Afghanistan opnieuw een toevluchtsoord wordt voor strijders van Al-Qaeda? Nasr: Die zijn daar sowieso al een hele tijd aanwezig. Maar zullen de taliban toestaan dat zij vanuit Afghanistan aanvallen op Europa en de VS plannen? Ik denk het niet. Alleen al om de eenvoudige reden dat de aanslagen van 9/11 alle plannen van de taliban hebben gedwarsboomd. Wat bedoelt u daarmee? Nasr: De talibanregering wilde indertijd politiek erkend worden, ze ontving VN-delegaties en vertegenwoordigers van andere staten. Al-Qaeda heeft al die plannen tenietgedaan. De aanslagen van 11 september 2001 werden trouwens niet gepland en voorbereid in Afghanistan, maar in Hamburg en Amerika, ook al koos Osama Bin Laden Afghanistan als verblijfplaats. Hoe dan ook, Al-Qaeda is logistiek niet langer in staat om een terroristische aanslag te plegen als die van 9/11. De groep is veel te verzwakt. Dat zou kunnen veranderen: Al-Qaeda kan nu optreden zonder controle van de Amerikanen. Nasr: Dat klopt, het bevindt zich niet meer in het vizier van de VS. Zal de organisatie weer groeien? Vast wel. Maar er zullen geen trainingskampen meer zijn voor 'foreign fighters' uit Europa, zoals vóór 2001. Dat is een model uit het verleden. We hebben gezien dat terroristen ook zonder zo'n training in Europa aanslagen kunnen plegen. Ik denk dat de nieuwe talibanregering Al-Qaeda kan bedwingen. Al-Qaeda is niet langer gevaarlijk, maar de IS is dat des te meer? Nasr: Beide terreurgroepen zullen na het vertrek van de Amerikanen hun eigen rangen versterken. Maar het cruciale punt is dat we nog niet weten welke koers de nieuwe talibanregering zal varen. Zullen vrouwen bepaalde posities kunnen behouden, mogen meisjes nog naar school? Zullen de sjiieten vrij hun geloof mogen aanhangen? Niemand weet vooralsnog hoe ze zich zullen gedragen. De wereld zal ernaar staan kijken - het Westen, maar ook de Afghanen zelf. Als zij het met die nieuwe koers niet eens zijn, zal dat vooral nieuwe strijders opleveren voor de IS. Dat zou kunnen leiden tot nieuwe interne conflicten, gevechten en aanslagen.