De donors, die vanaf dinsdag opnieuw in Brussel verzamelen, zijn echter terughoudend om middelen vrij te maken: onder meer de EU is van mening dat zonder een echte transitie geen heropbouw mogelijk is. Oxfam en DRC hameren erop dat hun projecten voor 'vroeg herstel' gericht zijn op mensen, niet op grote infrastructuurprojecten. Daarnaast vragen de ngo's Damascus om een betere toegang tot de vele gebieden waar de nood hoog is.

Vrijdag gaat de oorlog in Syrië zijn negende jaar in, al is de voorbije maanden de dynamiek veranderd: behalve in het noorden is het grote geweld afgenomen en de regering is erin geslaagd om grote delen van het land weer in handen te krijgen. Van de 11,7 miljoen Syriërs die afhangen van humanitaire hulp, leeft 60 procent nu in gebieden onder controle van Damascus. 'Maar een andere vlag betekent niet dat de noden van de mensen veranderd zijn', meent Matthew Hemsley, een Oxfam-medewerker in Syrië die het rapport in Brussel voorstelde. 'De deelnemers aan de conferentie moeten de noden van het Syrische volk centraal stellen', aldus Oxfam. 'De beperkingen die Damascus oplegt voor de toegang tot getroffen regio's en het beleid van de donors leiden ertoe dat ngo's die Syriërs bijstaan geen duurzame toegang krijgen om basisdiensten te verlenen.'

Directeur-Syrië bij Oxfam, Moutaz Adham, voegt eraan toe dat het geld nodig is voor de miljoenen Syriërs die de last van het conflict al acht jaar dragen. 'Zij willen geen aalmoes, maar een helpende hand om hun leven weer op te bouwen en weer op eigen benen te kunnen staan. Zonder deze steun zullen Syriërs nog jaren blijven lijden.'

Donorlanden zijn terughoudend om projecten te steunen die ze beschouwen als wederopbouw, maar Hemsley benadrukt het verschil tussen heropbouw en 'vroeg herstel'. 'We hebben het hier niet over de aanleg van wegen of de bouw van elektriciteitscentrales', aldus de Oxfam-medewerker. 'Het gaat om "early recovery", gericht op steun aan de meest kwetsbaren.' Hemsley noemde het voorbeeld van een bakkerij die zonder elektriciteit zit. 'Met een relatief kleine ingreep kan die elektriciteit hersteld worden, en moet er niet langer van elders brood aangevoerd worden. Dat zou veel kostenefficiënter zijn. Ook bij waterbevoorrading kan met een kleine moeite veel bereikt worden. Meisjes kunnen dan naar school, in plaats van water te moeten gaan halen en daar het risico lopen slachtoffer te worden van seksueel geweld. Zulke initiatieven in regeringsgebied hebben meer steun nodig.'

De grootste uitdaging om deze projecten uitgevoerd te krijgen, zijn de moeilijkheden opgeworpen door de regering met vage en bureaucratische procedures om toegang te krijgen. 'Er is in 2018 op dat vlak vooruitgang geboekt, maar er is nog een lange weg te gaan', zei Hemsley. 'We moeten druk blijven uitoefenen op het regime, en hopelijk kan ons rapport daar ook iets aan veranderen.'

De voorbije jaren stond de donorconferentie in Brussel vooral in het teken van de Syrische vluchtelingen die in de regio worden opgevangen, maar de ngo heeft begrepen dat er dit jaar meer aandacht zal zijn voor stemmen uit Syrië zelf. 'Hen betrekken bij het proces is wat het beste zal helpen om zicht te krijgen op de noden.'