Hoe ver zal Donald Trump gaan met zijn dreigementen tegen Mexico en Colombia? Vanda Felbab-Brown, autoriteit op het gebied van internationale drugshandel, waarschuwt dat een aanval op Mexico enorme gevolgen kan hebben.
Nee, de spectaculaire Amerikaanse inval in Venezuela, waarbij president Nicolas Maduro en zijn vrouw Cilia Flores gearresteerd werden en naar Amerika werden gebracht, zal de Amerikaanse war on drugs niet beslechten. Meer zelfs: vanuit het standpunt van de Amerikaanse drugsoorlog heeft het weinig zin om tegen Venezuela op te treden, betoogt Vanda Felbab-Brown, onderzoeker aan de gerenommeerde Brookings Institution.
Felbab-Brown is dé Amerikaanse experte wanneer het op internationale drugshandel aankomt. Ze publiceerde boeken over Latijns-Amerikaanse drugskartels, Afghaanse criminele bendes en over de grensmuur tussen Amerika en Mexico. Vorig jaar getuigde ze nog als experte voor de commissie-buitenlandbeleid van de Amerikaanse Senaat.
Vanda Felbab-Brown: Het idee dat Venezolaanse drugs voor enorme dodenaantallen in Amerika zorgen, klopt gewoon niet. Er wordt in Venezuela geen fentanyl geproduceerd of verhandeld. Er wordt enorm veel cocaïne geproduceerd en verhandeld – die overigens vooral bestemd is voor Europa – maar dat zorgt niet voor buitengewoon veel doden.
Het idee dat Nicolas Maduro een kartelleider is, klopt natuurlijk niet. Het is veelzeggend dat het Amerikaanse ministerie van Justitie die aanklacht tegen Maduro ondertussen heeft geschrapt, omdat het weet dat het niet bewezen kan worden. Het Cartel de los Soles, het kartel dat Maduro zogezegd leidt, is geen misdaadkartel zoals het Cartel de Sinaloa of het Cartel del Golfo. Het is de bijnaam voor de corruptie en medeplichtigheid binnen het Venezolaanse regime in de drugshandel.
Acht u het realistisch dat de VS er op deze manier in slagen de drugsstromen onder controle te krijgen?
Felbab-Brown: Nee. Er zijn vele duizenden Venezolanen binnen de elite die medeplichtig zijn aan de drugshandel in Venezuela. Het idee dat Amerika die duizenden mensen vanop afstand weg krijgt, is gewoon niet realistisch. Ja, het is goed mogelijk dat de VS nog enkele andere topfiguren binnen het regime arresteren. Van defensieminister Vladimir Padrino López en binnenlandminister Diosdado Cabello is algemeen bekend dat ze banden hebben met de drugshandel. Maar het zal onmogelijk zijn om al die lagen te ontmantelen.
De voorbije maanden viel het Amerikaanse leger verschillende vermoedelijke drugsboten aan in de Caraïbische Zee. Welk effect heeft dat op de drugstrafiek gehad?
Felbab-Brown: Het is moeilijk te zeggen of dat drugshandelaars heeft afgeschrikt. Het enige mogelijke effect is dat de kartels hun routes verlegd hebben. Sowieso worden de meeste drugs Amerika binnengesmokkeld via vrachtverkeer, en niet per speedboot.
Die aanvallen hebben ook voor de VS gevolgen gehad: verschillende landen, zoals Nederland en het Verenigd Koninkrijk, delen niet langer informatie met Amerika, omdat ze die aanvallen als illegaal beschouwen.
Madurismo zonder Maduro: hoe Delcy Rodríguez de Venezolaanse dictatuur in stand probeert te houden
Hoe kijkt u naar Trumps dreigementen om grondaanvallen op Mexico te lanceren?
Felbab-Brown: (droog) Grondaanvallen op de Mexicaanse drugskartels zijn sinds 2024 min of meer het standpunt van de Republikeinse Partij. Zowel Trump als de meeste Republikeinen pleiten sindsdien vurig voor militaire aanvallen op drugskartels in Mexico. Veel mensen in het Witte Huis en het Pentagon, zoals Trumps topadviseur Stephen Miller, willen dat echt. Van de topadviseurs is alleen buitenlandminister Marco Rubio tegen, omdat het de relaties met Mexico zou verslechteren.
Hoe begrijpt u Rubio’s positie?
Felbab-Brown: Het houdt geen steek om nu militaire aanvallen op Mexico te lanceren. Onder de huidige Mexicaanse president, Claudia Sheinbaum, werken de Amerikaanse en Mexicaanse antidrugsdiensten uitgebreid samen. Ja, de narco’s hebben het in Mexico nog altijd voor het zeggen, maar er gebeurt nu tenminste iets.
‘Het is wel goed dat Amerika eindelijk eens op zijn strepen staat in de relatie met Mexico. Heb beleid van Biden was verschrikkelijk.’
Het is niet in Amerika’s belang om die samenwerking op het spel te zetten. Maar helaas, Trump en zijn adviseurs vinden het een goed idee. Los daarvan is het wel goed dat Amerika eindelijk eens op zijn strepen staat in de relatie met Mexico.
Op welke manier?
Felbab-Brown: (zucht) Het beleid van president Joe Biden tegenover Mexico was verschrikkelijk. Biden heeft het totaal nagelaten om Andres Manuel Lopez Obrador, de vorige Mexicaanse president, onder druk te zetten. Hij heeft zijn totalitaire neigingen door de vingers gezien. Onder Lopez Obrador is de Amerikaans-Mexicaanse politiesamenwerking ingestort. De Mexicaanse politie heeft geen actie meer ondernomen tegen de kartels. En dat allemaal in de hoop dat Mexico Amerika zou helpen om de grens dicht te houden. Dat is nu anders.
Acht u het mogelijk dat er aanvallen komen?
Felbab-Brown: Er is in de Mexicaanse politiek een consensus boven de partijen heen: Amerikaanse militaire aanvallen zijn onaanvaardbaar. Ook het Mexicaanse leger, dat onder Lopez Obrador enorme macht heeft vergaard, is er radicaal tegen.
Als Amerika grondaanvallen op Mexico uitvoert, zijn er twee mogelijkheden. Ofwel beweert Mexico dat het ermee akkoord ging, en dan verliest het alle geloofwaardigheid. Ofwel geeft Mexico toe dat Amerika zonder akkoord handelde, en dan kan het niet anders dan zo veel mogelijk vergeldingsmaatregelen nemen.
Welke zoal?
Felbab-Brown: Dat zou uiteraard geen militaire actie zijn. Maar het zou bijvoorbeeld wel alle Amerikaanse drugsagenten het land uit kunnen zetten. Dat zou voor de VS een catastrofe zijn. De politiesamenwerking tussen Amerika en Mexico brengt meer op dan gelijk welke bom op een kartelleider of een drugslab.
‘Mexico zou alle Amerikaanse drugsagenten het land uit kunnen zetten. Dat zou voor de VS een catastrofe zijn.’
Mexico heeft nóg een troefkaart. Het heeft de voorbije jaren enorm veel asielzoekers opgevangen uit andere Latijns-Amerikaanse landen. Het kan dat allemaal stilleggen.
Zou dat veel uitmaken?
Felbab-Brown: Je zou kunnen zeggen dat het niet uitmaakt. Trumps migratiebeleid bestaat uit afschrikking door brutaliteit: je dumpt migranten in detentiecentra en deporteert ze naar derdewereldlanden. Misschien denkt hij wel dat dat voldoende is.
Hoe kijkt u naar Trumps dreigementen aan het adres van de Colombiaanse president Gustavo Petro?
Felbab-Brown: Het is duidelijk dat die twee elkaar niet mogen. Petro pleit doorheen zijn politieke carrière vóór de legalisering van cocaïne. Hij is altijd kritisch geweest voor het Amerikaanse antidrugsbeleid. Hij is een uitgesproken tegenstander van Trumps migratiebeleid én is pro-Palestijns.
‘Ik sluit niet uit dat Trump eind 2026 probeert om de huidige Colombiaanse president, Gustavo Petro, te laten arresteren.’
Petro maakt zich duidelijk zorgen dat Trump zich tegen hem zou richten. De Amerikaanse regering heeft hem en zijn hele familie als drugshandelaars bestempeld. Dat heeft een enorme impact: ze hebben geen toegang tot banken die in dollars handelen.
Bestaat er enige basis voor die aantijgingen?
Felbab-Brown: Er zijn beschuldigingen dat zijn zoons banden hebben met drugssmokkelaars. In Colombia zelf loopt al twee jaar een onderzoek naar Petro’s campagnefinanciering: daarvoor zou hij drugsgeld gebruikt hebben. Directe beschuldigingen tegen Petro zelf heb ik nog niet gehoord.
Acht u het mogelijk dat Trump ook tegen Colombia actie onderneemt?
Felbab-Brown: Petro en Trump hebben ondertussen een lang telefoon gesprek gehad. Dat heeft de spanningen tijdelijk getemperd. Maar tegelijk is het duidelijk dat die spanningen zullen terugkeren. Als er bij de Colombiaanse presidentsverkiezingen in mei geen conservatieve president komt, zal de retoriek terugkeren. Ik sluit niet uit dat Trump eind 2026 probeert om Petro te laten arresteren.
Hoe evalueert u Trumps buitenlandbeleid in Latijns-Amerika?
Felbab-Brown: Ik denk dat Trumps nieuwe Donroe-doctrine het omgekeerde effect zal hebben. De conclusie die alle landen in de regio nu trekken, is dat ze betere relaties met andere landen moeten uitbouwen. De Europese Unie heeft zonet een akkoord gesloten met de Mercosur-landen (douane-unie tussen Brazilië, Argentinië, Uruguay, Paraguay en Bolivia, nvdr). Ook China is een veel interessantere partner geworden. De brutaliteit waarmee Trump te werk gaat brengt de positie van de VS in het westelijk halfrond en in de rest van de wereld enorme schade toe.
Hoe fentanyl het centrale thema van Donald Trumps buitenlandbeleid werd
