Slechts weinigen hadden het zien aankomen, en al zeker Joseph Crowley niet: de vooraanstaande Democraat, die er reeds tien ambtstermijnen in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden heeft opzitten, stuurde recent zijn kat naar een debat met Alexandria Ocasio-Cortez, zijn tegenkandidate in de Democratische voorverkiezingen. Het sprak boekdelen over de zelfgenoegzame gemakzucht van een establishmentkandidaat.
...

Slechts weinigen hadden het zien aankomen, en al zeker Joseph Crowley niet: de vooraanstaande Democraat, die er reeds tien ambtstermijnen in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden heeft opzitten, stuurde recent zijn kat naar een debat met Alexandria Ocasio-Cortez, zijn tegenkandidate in de Democratische voorverkiezingen. Het sprak boekdelen over de zelfgenoegzame gemakzucht van een establishmentkandidaat. Afgelopen dinsdag volgde dan wat één van de grootste politieke verrassingen in jaren heet (na de verkiezing van Donald Trump, dat spreekt): de 28-jarige activiste Ocasio-Cortez won het veertiende kiesdistrict met meer dan vijftien procentpunten voorsprong, zette daarmee (voorlopig) een punt achter de politieke loopbaan van Crowley en trekt hoogstwaarschijnlijk als jongste vrouw ooit naar het Congres in november, na de tussentijdse verkiezingen die de kaarten in Washington mogelijk grondig zullen herschudden. De 58-jarige Crowley is nochtans een hoge ome in Democratische middens, een zogenaamde power broker: hij zou naar verluidt partijgenote Nancy Pelosi opvolgen als voorzitter van het Huis, als de Democraten de kamer tenminste van de Republikeinen kunnen afsnoepen in november. Volgens nieuwszender NBC spendeerde Crowley's campagne zestien keer zoveel als de ploeg van Ocasio-Cortez, die er prat op gaat geen geld te aanvaarden van lobbyisten.Het veertiende kiesdistrict behelst voornamelijk de New Yorkse stadswijken Queens en de Bronx, waar Ocasio geboren is (haar moeder is Puerto Ricaans). Een jaar geleden werkte de 28-jarige activiste nog halftijds als barmeid en dienster - ze omschrijft zichzelf dan ook als working class. In 2016 voerde ze campagne voor senator Bernie Sanders, die zich al even onverwachts ontpopte als luis in de pels van Hillary Clinton. Sanders en Ocasio-Cortez zijn beiden lid van de Democratic Socialists of America, Amerikaanse sociaal-democraten. Ocasio-Cortez is vurig links en steekt dat niet onder stoelen of banken. Ze wil een zorgverzekering en een gegarandeerde overheidsbaan voor iedereen die het nodig heeft. Hogere studies moeten kosteloos worden. En bovendien ijvert ze ervoor de Immigration and Customs Enforcement (ICE) op te doeken, de immigratiepolitie die instaat voor het uitwijzen van immigranten zonder papieren. Dat voorstel krijgt steeds meer bijval in de (uiterst) linkse vleugel van de Democratische partij, zeker sinds de regering-Trump op korte tijd meer dan 2.300 kinderen van hun ouders scheidde nadat ze illegaal de grens overkwamen. De Republikeinen grijpen het intussen gretig aan om de tegenpartij af te schilderen als open border-activisten. Zowat zeventig procent van het veertiende district bestaat uit immigranten, onder wie vijftig procent Latino's. Die stemmen onveranderlijk blauw: verwacht wordt dat Ocasio het straks op kousenvoeten haalt van haar Republikeinse tegenstander en daarmee de jongste vrouwelijke volksvertegenwoordiger ooit wordt. Crowley werd in geen veertien jaar uitgedaagd. Bovendien, zo zeggen zijn medewerkers tegen New York Magazine, won Clinton het district met ruim twintig procentpunten voorsprong op Sanders in 2016. Het leek een gedane zaak. Maar in het Instagram-tijdperk vergeten traditionele politici wel eens dat kiezers, vooral millennials, online overtuigd worden. Ocasio-Cortez voerde een sterke socialemediacampagne. Een stijlvolle, korte introductievideo ging meteen viraal en werd meer dan 300.000 keer bekeken, op de eerste dag. De overwinning van Ocasio-Cortez heeft mogelijk verstrekkende gevolgen voor de toekomst van de Democratische partij: 'Het is voor iedereen een wake-up call', zegt de vicevoorzitter van het Democratische partijbestuur tegen de New York Times. Het ziet ernaar uit dat heel wat kiezers stilaan genoeg hebben van gevestigde kandidaten die volgens hen louter bedrijfsbelangen dienen. Zo mocht Ocasio-Cortez graag onderstrepen dat Crowley campagnebijdragen ontvangt van New Yorkse investeringsmaatschappijen, vastgoedmakelaars en andere bedrijfssponsors (openbare campagnefinancieringsinformatie bevestigt dat: Crowley ontving ruim vier miljoen dollar). De nummer vier van de Democraten in het Congres staat te boek als een van de sterkste fondsenwervers van de partij. Ocasio-Cortez wil komaf maken met die verstrengeling tussen beleidsmakers en bedrijfsleven, een hoeksteen van de Amerikaanse politiek - zeker sinds de belissing in 2010 van het Hooggerechtshof dat belangengroepen onbeperkt mogen spenderen aan politieke campagnes. 'Het gaat 'm volgens mij niet zozeer om rechts tegen links - zowel Democraten als Republikeinen ontvangen geld van dezelfde donoren - dan wel om rijk tegen arm', zegt Ocasio-Cortez in een interview. 'De Democratische partij, en zeker in New York, draait om geld, en kandidaten staan continu in het krijt bij belangengroepen. Dat is ondemocratisch. Het is zonde dat onze vertegenwoordiging bepaald wordt door geld en achterkamerdeals. De enige manier waarop het leven van doorsnee Amerikanen echt kan verbeteren, is door mensen te verkiezen die geen bedrijfsgeld ontvangen.' Kandidaten die zich deze voorverkiezingen links opstellen van Democratische ambtsbekleders wiens zitje ze willen overnemen voelen zich aangemoedigd door de zege van Ocasio-Cortez. Zoals ze onderstreepte in een bevlogen overwinningsspeech, is ze lang niet de enige buitenstaander die het opneemt tegen een Democratische vaste waarde. Ayanna Pressley in Massachusetts, Cori Bush in Missouri, Chardo Richardson in Florida: allen willen ze de partij vanuit de linkerflank radicaal veranderen. Samen met hun wil Ocasio-Cortez een progressief stemblok gaan vormen in het Huis, een zogenaamde caucus.Talloze working class kiesdistricten en zelfs hele staten die doorgaans Democratisch stemmen, gingen in 2016 onverwachts naar Donald Trump. De Democraten gingen er al te makkelijk vanuit dat die kiezers de partij als vanouds wel trouw zouden blijven. Ze onderschatten echter hoe diep de Grote Recessie erin sneed en hoezeer talloze Amerikanen zich verlaten voelen. De aanstormende generatie van Ocasio-Cortez, die opgegroeide in die realiteit, voelt aan dat de Democratische partij die Amerikanen écht moet gaan aanspreken wil ze overleven. Tekende present op het overwinnigsfeestje van Ocasio-Cortez: actrice Cynthia Nixon, bekend van de tv-serie Sex and the City, die de Democratische gouverneur van de staat New York, Andrew Cuomo, straks van zijn troon wil stoten in de voorverkiezingen. Het anti-establishmentsentiment is naar verluidt erg sterk in New York: dat zal Nixon, die zich eveneens als uitgesproken links profileert, allicht geen windeieren leggen. Net als het Democratische partijestablishment waren ook traditionele media verrast door de overwinning van Ocasio-Cortez. De misser wordt vergeleken met het wijdverbreide onvermogen van de stedelijke elitemedia om de verkiezing van Donald Trump te kunnen voorspellen. 'De traditionele media focussen uitsluitend op één factor - geld - maar er zijn ook andere overwegingen: aantal vrijwilligers, populariteit op sociale media, kleine donaties', zei Cenk Uygur, gastheer van het veelbekeken progressieve online nieuwsprogramma Young Turks, aan de Washington Post. 'Dat wijst op geëngageerde kiezers en loyaliteit: haar prestaties op dat vlak zijn torenhoog.' De prestigieuze New York Times kreeg er op Twitter van langs van voormalige hoofdredactrice Jill Abramson, nadat de krant een stuk publiceerde met de titel 'Wie is Ocasio-Cortez?'. 'Ik word er pisnijdig van dat de NYT zich zo'n vraag stelt, terwijl ze haar campagne hadden moeten coveren', tweette Abramson. 'Die misser is zoals het niet zien aakomen van de overwinning van Trump.' Het wordt uitkijken welke verrassingen de Democratische linkervleugel nog in petto heeft.