Een zege bij de tussentijdse verkiezingen heeft de Argentijnse president Javier Milei vleugels gegeven. Toch is zijn strijd tegen de inflatie nog niet afgelopen. ‘De prijzen stijgen minder snel, maar de peso is niets meer waard.’
Het is aanschuiven bij de slager in Lomas de Zamora, een buitenwijk van Buenos Aires. De bife de chorizo, een lendenstuk, kost op zondagen slechts 11 euro per kilo of 18.000 peso. Buiten staat in grote letters op het reclamebord: ‘Waar iedereen kan kopen.’
Al decennialang worden de Argentijnen geplaagd door reusachtige prijsstijgingen. ‘Vroeger kochten de mensen een kilo rundvlees, nu nog de helft’, zegt slager Luis Fernández. ‘Sinds de komst van El loco (’de gek’, de bijnaam van Javier Milei, nvdr) blijft de consumptie dalen.’
Toen Milei twee jaar geleden president werd, erfde hij een hyperinflatie van zijn voorgangers, de peronisten. Het peronisme is een volksbeweging gestoeld op de ideeën van oud-president Juan Perón. Economen noemen de aanhangers weleens financiële flat earthers: zoals flat earthers geloven dat de aarde plat is, geloven peronisten dat je ongelimiteerd geld kunt drukken.
Doordat de vorige regering excessief peso’s printte, steeg de hoeveelheid geld in omloop en daalde de waarde ervan. Milei daarentegen maakte van inflatie staatsvijand nummer één. De drukpersen gingen achter slot en grendel.
Terwijl Fernández en zijn collega Daniel Sanchez de messen slijpen, ontspint zich onder de slagers een discussie. Fernández is peronist, zijn collega wil er niets van weten. ‘De verkoop ging al achteruit vóór Milei’, meent Sanchez. ‘Een biefstuk maakt deel uit van onze cultuur, maar voor veel mensen is het gewoon te duur.’
Lucas Silva, de eigenaar van het grillhuis aan de overkant, zegt dat Milei de inflatie goed in toom houdt. ‘De prijzen stijgen nu een pak minder dan onder de peronisten’, zegt hij. Volgens hem zorgden de oude prijscontroles net indirect voor inflatie, omdat de productie werd teruggeschroefd (als het aanbod daalt, stijgt de prijs) en er een zwarte markt optrad. ‘Een biefstuk is voor mijn klanten het laatste waarop ze besparen.’
Overmoed
Bij de start van de regering-Milei eind 2023 stond de jaarlijkse inflatie op meer dan 200 procent. Na een piek van bijna 300 procent in april vorig jaar begon ze te dalen tot iets meer dan 30 procent in september 2025, het laagste peil in zeven jaar. Critici wijzen er wel op dat het winkelmandje dat de inflatie berekent, dateert van 2004.
Om een opflakkering van de prijzen te voorkomen, houdt Milei de peso overgewaardeerd. Vandaag is één Amerikaanse dollar officieel gelijk aan 1408 peso. Op basis van koopkracht moet dat volgens de markten eigenlijk meer zijn, pakweg 1600 peso. Voor Milei is die overwaardering cruciaal omdat ze de import van goederen en diensten, aangekocht in dollars, goedkoop houdt. Daardoor zakken het algemene prijsniveau en de inflatie. Een zwakkere peso en een sterkere dollar daarentegen, wat eerder de realiteit zou weerspiegelen, dreigen de inflatie aan te wakkeren.
‘De overheid loopt nu een groot risico’, zegt Marcelo García, econoom bij kennisplatform Horizon Engage. ‘De onverwachte en indrukwekkende overwinning bij de tussentijdse parlementsverkiezingen maakt Milei overmoedig. Hij zal zijn tactiek willen aanhouden. Maar de consensus is dat een devaluatie dringend nodig is om de slabakkende economie een duw te geven.’ Als de peso minder waard zou worden ten opzichte van de dollar, krijgen de export én de lokale productie een boost.
‘De consensus is dat een devaluatie dringend nodig is om de slabakkende economie een duw te geven.’
De dollar mag tussen de 900 en de 1475 peso schommelen. Als de peso in vrije val gaat, wat al meermaals is gebeurd, intervenieert de Nationale Bank. Zij koopt dan met haar dollarreserves miljarden peso’s op de valutamarkt. Zo wordt de waarde van de peso kunstmatig gestut.
Mileis wisselkoersbeleid wordt met argusogen gevolgd door de financiële markten, de Verenigde Staten en het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Het is niet de eerste keer dat een Argentijnse president een dergelijk beleid voert, en het is zeker niet zonder gevaar.
Goedkope caipirinha’s
Op 26 oktober behaalde het ultraliberale La Libertad Avanza, de partij van Milei, 40 procent van de stemmen bij de tussentijdse verkiezingen. De peronistische oppositie bleef steken op amper 31 procent. ‘Het was de laagste opkomst sinds 1983’, zegt ex-volksvertegenwoordiger Luis Zamora. ‘Het trauma van de inflatie haalde de bovenhand in het stemhokje.’
Ondertussen neemt de druk op de president toe om de peso vrijer te laten schommelen, ook boven de 1475 per dollar dus. Maar hoe langer Milei de peso artificieel sterk houdt, hoe groter de inflatoire shock zodra de peso buiten de toegelaten vork gaat.
Minister van Economie Luis Caputo maakt zich echter sterk dat er niks zal veranderen aan de wisselkoerspolitiek. De regering-Milei is als de dood voor een devaluatie of een vrijere wisselkoers, omdat het spook van de inflatie zo weer opdoemt.
‘Investeerders vragen zich nu vooral af of Argentinië de komende maanden wel genoeg reserves kan opbouwen’, zegt econoom Marcelo García. ‘We moeten binnenkort heel wat schulden aflossen en in staat zijn om de peso te verdedigen zónder hulp van buitenaf.’
Ook Gabriel Solano, partijleider van de linkse Partido Obrero, voorspelt een devaluatie. ‘De prijzen stijgen minder snel dan vroeger, maar de peso is niets meer waard tegenover de dollar’, zegt hij. ‘De economie is kapot door de besparingen op de overheidsuitgaven. Het is makkelijk om je huis fiscaal op orde te krijgen als je de inwoners op straat zet.’
‘De economie is kapot door de besparingen op de overheidsuitgaven. Het is makkelijk om je huis fiscaal op orde te krijgen als je de inwoners op straat zet.’
Solano wijst op de leningen die Argentinië dit jaar aanging bij het IMF en de VS. ‘Voor meer dan 40 miljard dollar in totaal! De VS gaven Mileis libertaire project een doorstart – een bail-out. Als ze dat niet hadden gedaan, was de peso ingestort en kwam de inflatie door de grote poort terug.’
Een devaluatie, bijvoorbeeld naar 1600 peso, is daarom onvermijdelijk, zo maakt Solano zich sterk. ‘Dat zou Mileis goede inflatiecijfers teniet kunnen doen. Hij bespaart op de lonen en de pensioenen, waardoor mensen hun boodschappenmandje niet meer kunnen vullen. Als je in de economie de vraag doet dalen, dalen de prijzen natuurlijk ook.’
Mileis strijd tegen de hoge prijzen in de supermarkt is wel degelijk een succes, stelt García. ‘Maar wat is het effect? Een overgewaardeerde peso is funest voor de industrie, voor de concurrentie van onze export en voor de werkgelegenheid. Onder Milei verdwenen 200.000 banen. Welgestelde Argentijnen kunnen door de “sterke” peso goedkoop caipirinha’s drinken in Rio, maar onze schuld wordt onhoudbaar.’
Leegloop in het ziekenhuis
De hakken van verpleegster Romina Rueda echoën door de gangen van het kinderziekenhuis Gharrahan. Er hangt een akelige sfeer. In de wachtkamers zitten ouders en hun kinderen voor zich uit te staren. Foto’s en voetbaltruitjes in stoffige vitrinekasten tonen een glimp van betere tijden. Het ziekenhuis ligt bij Parque Patricios, een louche buurt van Buenos Aires, verscholen tussen een lap groen en een viaduct. Vroeger werkten hier bijna 4000 mensen, maar omdat de lonen niet langer mee konden stijgen met de inflatie namen al bijna 300 personeelsleden ontslag.
Rueda windt zich op. ‘De regering noemt ons lui’, zegt ze. ‘Maar ons loon blijft dalen, terwijl de inflatie nog altijd hoog is. Er is al twee jaar geen geld om personeel aan te nemen of te vervangen. Zelf ben ik de helft van mijn salaris kwijt. Ik zit nu onder de armoedegrens.’
De werkdruk valt hier van de gezichten af te lezen. ‘En kijk naar het gebouw’, zucht de verpleegster. ‘De airco is kapot, het dak lekt en in sommige gangen zitten ratten en kakkerlakken. Voor nieuw materiaal is er geen budget. De subsidies die het ziekenhuis kreeg voor water en energie worden niet meer overgeschreven.’
De reële lonen en pensioenen, gecorrigeerd voor inflatie, liggen in Argentinië vandaag lager dan twee jaar geleden. Ook zo worden de prijsstijgingen onder controle gehouden, een onderdeel van Milei’s shocktherapie. De mensen kopen met hun salaris minder dan vroeger, ook al stijgt de inflatie minder snel.
Schandalen
Uit de achtertuintjes van Buenos Aires stijgen her en der rookpluimen op: grillen is hier een nationale sport. Vlak bij het legendarische voetbalstadion van Boca Juniors heeft Ivan Villarroel een groothandel in vlees. Zijn koelkasten hangen vol runderkarkassen, al verkoopt hij vooral goedkope alternatieven, zoals kip.
‘Inflatie is… een gevoel’, vertelt Villarroel. Veel van zijn klanten zijn door de bezuinigingen hun job kwijt en zitten niet goed in hun vel. ‘Mensen hebben liever een baan dan een iets lagere inflatie. Velen willen nooit meer terug naar het peronisme, en de anderen zijn zélf peronisten. Wat ons bindt, is dat iedereen betaalt in peso maar denkt in dollars.’
Volgens Villarroel heeft Milei wel degelijk een kans om van Argentinië eindelijk een normaal land te maken. ‘Maar hij is erg agressief. En dan zijn er nog de schandalen.’ Zo bleek dat de zus van de president, Karina Milei, steekpenningen heeft aangenomen. Ze werd nooit verkozen, maar wordt beschouwd als de spin in het web van de Argentijnse politiek.
‘Rechtse overheden werken zich in de schulden, linkse regeringen printen peso’s: dat is de slinger die al 40 jaar het leven in Argentinië bepaalt.’
Schandalen en polemiek ondermijnen het vertrouwen. Als mensen vrezen dat de prijzen zullen stijgen, verhogen de winkels hun prijzen, eisen werknemers hogere lonen en passen de banken hun rente aan. ‘Als het vertrouwen weg is, komt de inflatie terug’, besluit econoom García. ‘Rechtse overheden werken zich in de schulden, linkse regeringen printen peso’s: dat is de slinger die al veertig jaar het leven in Argentinië bepaalt. Milei moet dat corrigeren, anders crashen we opnieuw. Maar dan moet hij wel pragmatischer worden. De vraag is of dat in zijn aard ligt.’
‘Tegen de vooruitgang’
Zowel rond het Casa Rosada als aan het Plaza Del Congreso staan permanent dranghekken opgesteld. In de gebouwen huizen respectievelijk de Argentijnse regering en het parlement. Elke woensdag is er protest, vooral gedragen door de middenklasse: leerkrachten, gepensioneerden, ambtenaren. De regering noemt de betogers ‘tegenstanders van de vooruitgang’. Straten blokkeren werd onder Milei bij wet verboden.
‘De ordediensten treden steeds hardhandiger op’, zegt politiek analist Facundo Falduto. ‘Het dieptepunt was er in maart: toen belandde fotojournalist Pablo Grillo op intensieve zorg.’
Argentinië blijft wereldwijd een van de koplopers qua kerninflatie (voedsel en energie niet meegerekend). ‘De mensen hebben niet vóór iets gestemd, ze stemmen tégen iets: tegen een terugkeer naar de hyperinflatie’, aldus Falduto. ‘De peronisten hebben het land geruïneerd. En intussen blijft de hele wereld ons geld lenen, maar dat kunnen we eigenlijk nooit terugbetalen.’
Dit artikel kwam tot stand met de steun van het Fonds Pascal Decroos.
