Met de afzetting en berechting van Nicolas Maduro vervult Marco Rubio een van zijn politieke levensdoelen. De strijd tegen het castrocomunismo in Cuba en Venezuela is zowat het enige principe dat de Amerikaanse buitenlandminister de voorbije jaren niet heeft opgegeven. ‘Als dit goed afloopt, is Rubio de volgende Republikeinse presidentskandidaat.’
Laat het maar aan Marco Rubio over om zijn baas in het zonnetje te zetten. Bij de triomfantelijke persconferentie van president Donald Trump waarbij die aankondigde dat Amerika Venezuela in handen zou nemen, spaarde de Amerikaanse buitenlandminister de lovende woorden niet. ‘Dit is een president van de actie’, wierp hij Trump een bloemetje toe. ‘Deze president doet wat hij belooft.’
Eens te meer werd duidelijk dat Marco Rubio de lijnen van het Amerikaanse Venezuelabeleid uitzet. Trump benadrukte hoe indrukwekkend het was om alles live vanuit zijn residentie in Mar-a-Lago te volgen. Tegelijk bleek hij nauwelijks op de hoogte van de details. Gevraagd naar wat Amerika in godsnaam van plan is met Venezuela nu Maduro weg is, verwees Trump naar Rubio. Ook de gesprekken met Delcy Rodriguez, die als vicepresident Maduro’s taken ondertussen overnam, lopen via Rubio.
Rubio zelf was dan weer enorm terughoudend in zijn communicatie. Geen triomfantelijke tweets, geen breedsprakige interviews aan kranten of televisie, geen borstklopperij. ‘Marco Rubio kent het ego van Trump’, zegt Alejandro Cardozo Uzcátegui, Venezuelakenner aan de Universidad Sergio Arboleda in Bogotá. ‘Hij snapt dat hij geen enkele camera weg mag trekken van Trump. Hij bespeelt hem perfect.’
Via Caracas naar Havana
Voor Marco Rubio is de arrestatie van Maduro de bekroning van een levenswerk. De strijd tegen het chavismo – en bij uitbreiding het Cuba van Raul Castro – is een politiek levensdoel. Het is een van de weinige principes die hij in zijn bochtige politieke carrière niet heeft opgegeven.
Rubio is een kind van Cubaanse migranten die kort voor de Cubaanse revolutie van 1958 naar Florida vluchtten. Hij groeide op in Miami, de stad die meer dan een miljoen Cubaanse migranten zou opvangen en ’s werelds grootste anti-Chavezbolwerk. Zijn virulente opstelling tegenover het Cuba van Castro maakt hem politiek groot. Als Republikeins senator is hij een harde criticus van Obama’s normaliseringspolitiek met Cuba. Tijdens zijn campagne voor de Republikeinse kandidatuur in 2015 beloofde hij harde sancties tegen het regime van Castro.
‘Als ik in Havana zou wonen en in de Cubaanse regering zou zitten, zou ik me zorgen maken’, liet Rubio gisteren nog weten.
Die afkeer voor het Cubaanse castrocomunismo vertaalt zich in een bijna even grote hekel aan het chavismo in Venezuela. Het Venezuela van Chávez werd volgens de logica van Castro opgebouwd. De banden tussen Havana en Caracas zijn nauw. Venezuela levert goedkope olie en gas aan Cuba – Caracas is de levenslijn die de comateuze Cubaanse economie nog enigszins in leven houdt. In ruil voor die steun heeft Cuba het Venezolaanse leger en inlichtingendiensten opnieuw ingericht. Als Chavez en Maduro de voorbije twee decennia succesvol waren in het neerslaan van grootschalige protesten, hebben ze dat in belangrijke mate te danken aan de Cubaanse kennis ter zake.
Rubio weet als geen ander: zonder Venezuela is er geen Cuba. De weg om het Cuba van Castro op de knieën te dwingen loopt via Caracas. ‘Als ik in Havana zou wonen en in de Cubaanse regering zou zitten, zou ik me zorgen maken’, liet Rubio gisteren nog weten.
Van Little Marco tot Kissinger
Anno 2015 is Rubio een van de schaduwfavorieten voor de Republikeinse nominatie. Hij is jong, energiek, ligt goed bij het Republikeinse establishment. Met zijn pleidooi voor minder belastingen, een slankere overheid en een gespierd buitenlandbeleid lijkt hij de uitgelezen kandidaat om na acht jaar opnieuw een klassieke Republikein aan de macht te krijgen. Er is echter één probleem: het fenomeen Donald Trump.
Rubio wordt in de debatten genadeloos aan de kant gebulldozerd. ‘Little Marco’, zoals Trump hem smalend noemt, druipt diep gekrenkt af. Hij trekt zich terug uit het politieke gewoel, post selfies vanuit de lokale fitness, bekeert zich tot het evangelisme. Hij ontwijkt de confrontatie met Trump. Zijn kritiek op de door Trump aangevuurde bestorming van het Capitool trekt hij al snel weer in.
Tijdens Trumps campagne in 2024 haalt Rubio de banden met zijn rivaal aan. Waar hij Trump ooit wegzette als een ‘oplichter van wereldformaat’ – met kleine handen – bekeert Rubio zich helemaal tot Trumps MAGA-beweging. Ondanks Trumps schertsende commentaren – ‘Als het fout loopt geven we de schuld aan Rubio’, grapt Trump tijdens zijn State of the Union in maart 2025 – krijgt Rubio gaandeweg Trumps vertrouwen. Wanneer nationaal veiligheidsadviseur Mike Waltz in mei 2025 wordt weggepromoveerd, neemt Rubio zijn rol over. Het is van Henry Kissinger geleden dat een Amerikaans beleidsman zowel buitenlandminister als veiligheidsadviseur was. Trump, niet iemand die zich ooit echt in een dossier verdiepte, besteedt het buitenlandbeleid in Latijns-Amerika vrijwel volledig uit aan Rubio.
War on drugs
Het leven als buitenlandbutler voor de nukkige en onvoorspelbare Trump valt aanvankelijk niet mee. Zeker Trumps Oekraïnebeleid valt Rubio zwaar. In tegenstelling tot Trump is Rubio wél fan van de NAVO en van de harde lijn tegen Rusland. Wanneer Trump en vicepresident JD Vance Zelensky voor het oog van de camera’s in het Oval Office kleineren, is de gêne van Rubio’s gezicht af te lezen.
Een deel van Trumps MAGA-achterban is allergisch voor de buitenlandse avonturen. Toch slaagt Rubio erin om de actie tegen het Venezuela van Maduro te verkopen als onderdeel van Trumps War on Drugs. Maduro, zo luidt Rubio’s legitimatie, is geen staatshoofd maar een kartelleider – tegen wie een Amerikaanse rechtbank een aanhoudingsbevel heeft uitgevaardigd. De drugs die via Venezuela naar Amerika reizen, maken volgens deel uit van een perfide strategie om de Amerikaanse maatschappij te verzwakken. De beelden van (vermoedelijke) Venezolaanse drugsboten die door het Amerikaanse leger worden vernietigd doen het goed bij een deel van de achterban.
Tegelijk sluit de actie tegen Venezuela nauw aan bij de logica van invloedssferen die Trump lijkt na te streven. ‘Trump wil Eurazië vergeten en zijn greep op Noord- en Zuid-Amerika verstevigen’, zegt Cardozo Uzcátegui. ‘Hij wil Rusland, China en Iran uit het westelijk halfrond verjagen. De drie platformen van die landen zijn Cuba, Venezuela en Nicaragua. Het doet een beetje denken aan de oude Brezjnevdoctrine: als Rusland en China wegblijven van het Amerikaanse continent, blijft Amerika weg uit Eurazië.’
Wat weten we over president Maduro? Vijf vragen over de Amerikaanse aanval op Venezuela
Handtekening van Rubio
Venezuela is ook relevant voor de interne strijd over Trumps opvolging die al enige tijd woedt. In die onderlinge rivaliteit, waarbij Rubio en vicepresident JD Vance als de voornaamste kandidaat-opvolgers gelden, heeft Rubio het afgelopen weekend gescoord. ‘Om het in voetbaltermen te zeggen: Rubio heeft de bal vanaf de eigen helft in de winkelhaak getrapt’, zegt Cardozo Uzcátegui. ‘Hij heeft het schijnbaar onmogelijke bewerkstelligd: hij heeft zijn nemesis afgezet zonder noemenswaardig bloedvergieten, terwijl Vance qua buitenlandbeleid eigenlijk niets klaar heeft gekregen.’
Ook in zijn eigen Florida geldt de stunt met Maduro als een opsteker. Het hardhandige optreden van de migratiepolitie ICE, waarbij Spaanstalige Amerikanen al te vaak geviseerd worden, is onpopulair bij zijn achterban. Ook de importheffingen zijn niet populair bij de traditionele Republikeinse achterban. De arrestatie van Maduro kan dat allemaal rechttrekken. ‘Stel je voor dat de Amerikaanse interventie slaagt, en Rubio kan met Maria Corina Machado op de foto bij haar inauguratie’, zegt Cardozo Uzcátegui. ‘Dan heeft hij de interne strijd om de Republikeinse nominatie eigenlijk al gewonnen. Als dit goed afloopt, is Rubio de volgende Republikeinse presidentskandidaat.’
‘De aanval op het mausoleum van Hugo Chavez is Rubio’s manier om zijn overwinning op het castrocomunismo te vieren.’
Is het toeval dat tijdens de indrukwekkende Amerikaanse luchtaanval op Caracas ook het mausoleum van wijlen Hugo Chavez werd aangevallen? Voor aanhangers van het chavismo is dat een vrijwel heilige plek. Maduro verkondigde dat hij er geregeld de nacht doorbracht. Het is een opmerkelijk doelwit, ver weg van gelijk welke militaire installatie. ‘Die aanval is de handtekening van Marco Rubio’, zegt Cardozo Uzcátegui. ‘Het is zijn manier om Chavez uit de geschiedenis te wissen. Het is zijn manier om zijn overwinning op het castrocomunismo te vieren.’
Historicus Timothy Snyder: ‘Europa moet niet wachten op wat Trump zegt. Stop met hopen’
