Er zijn 41 doden gevallen bij de Masjid Al Noor-moskee en 7 in een moskee in de buitenwijk Linwood. Nog een slachtoffer is in het ziekenhuis bezweken aan zijn verwondingen. Nog eens 48 slachtoffers met schietwonden worden in het ziekenhuis behandeld. Een man, een twintiger, is aangeklaagd voor moord. Hij verschijnt zaterdag voor de rechter. Een andere opgepakte persoon heeft vermoedelijk niets te maken met de aanslagen. Over twee andere mensen die in de buurt waren opgepakt met wapens, is nog geen duidelijkheid.

'Op de twee locaties hebben we verschillende wapens in beslag genomen', aldus Mike Bush van de Nieuw-Zeelandse politie.

Bush voegde er nog aan toe dat 'het gevaar nog niet geweken' is. Hij roept de burgers op om thuis te blijven.

'Het is duidelijk dat dit alleen omschreven kan worden als een terreuraanslag', zei de Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern in een eerste persconferentie

Nieuw-Zeeland is aangevallen omdat het 'diversiteit vertegenwoordigt'. Het is een plaats van 'diversiteit, vriendelijkheid, medeleven, een thuis voor iedereen die die waarden deelt... Deze waarden zullen en mogen niet door elkaar geschud worden door deze aanval, dat verzeker ik jullie', aldus Ardern nog.

Ze richtte zich ook tot de daders: 'Jullie kunnen ons wel gekozen hebben maar wij verwerpen en veroordelen jullie'. Nieuw-Zeeland heeft zijn waarschuwingsniveau verhoogd.

Drie verdachten

De politie heeft ook 'verschillende' bommen gevonden, die bevestigd waren aan voertuigen.

De Australische premier Scott Morrison liet ondertussen weten dat één van de opgepakte verdachten een in Australië geboren burger is, en een 'extreemrechtse, gewelddadige terrorist'.

De aanslag zou gericht geweest zijn tegen twee verschillende moskeeën in Christchurch, een stad van 350.000 inwoners op het Zuidereiland van Nieuw-Zeeland.

Vanwege de onduidelijke situatie waren alle overheidsgebouwen in de stad een tijd lang gesloten. Scholen, het stadhuis, de stedelijke bibliotheek en musea bleven dicht.

De politie van Nieuw-Zeeland waarschuwt voor erg verontrustende beelden van de schietpartijen in twee moskeeën in Christchurch, die online zijn geplaatst. 'We verzoeken dringend om de link niet te delen. We werken eraan om alle beeldmateriaal te laten verwijderen', aldus de politie in een verklaring.

Dader zond beelden van aanslag live uit en publiceerde 'manifest'

De Australische dader van de aanslagen op moskeeën in Nieuw-Zeeland, heeft vrijdag voor de aanval een racistisch manifest gepubliceerd op Twitter. Hij zond ook live beelden uit van de schietpartijen.

De politie riep op om de beelden, waarop te zien is hoe de dader op de gelovigen schiet, niet te delen. Ze zegt er alles aan te doen om de beelden terug te trekken. Vrijdagochtend lokale tijd verscheen er op Twitter een 'manifest' met daarin de redenen voor de aanval. Het Twitteraccount had dezelfde naam als dat van Facebook, waarop de live-video werd gedeeld. In het 73-pagina's tellende document getiteld 'De grote vervanging', verklaarde de dader dat hij moslims wilde treffen.

De titel lijkt te verwijzen naar een proefschrift van de Franse schrijver Renaud Camus over het verdwijning van 'Europese volkeren', die 'vervangen' worden door niet-Europese migranten. Dat idee wint aan populariteit binnen extreemrechtse kringen. In het manifest vertelt de dader dat hij geboren is in Australië in een gezin met een bescheiden inkomen en dat hij 28 jaar is.

Hij verklaarde dat de nederlaag van de extreemrechtse Marine Le Pen bij de Franse verkiezingen en de aanslag met een vrachtwagen waarbij vijf mensen omkwamen in Stockholm in april 2017, onder wie een meisje van 11 jaar, de sleutelmomenten waren in zijn radicalisering.

'Bescherm Belgische moskeeën'

Het Executief van de Moslims van België (EMB) en de Coördinatieraad van de islamitische instellingen van België (CIB) veroordelen de aanslagen 'met de grootste stelligheid'. Aan de Belgische staat vraagt ze om dringende actie om de moskeeën te beschermen.

'De verbijstering is zo groot dat we totaal geen woorden vinden voor de slachtoffers en hun families. Maar geconfronteerd met het toenemende populisme op het oude continent, en ook elders in de wereld, moeten we deze aanslag met de grootste stelligheid veroordelen en strijden tegen alle hatelijke toespraken en ideologieën die aanzetten tot geweld', klinkt het.

Volgens de organisaties neemt de moslimhaat al jaren toe, en is het tijd dat deze veroordeeld wordt in de Europese wetten, net zoals dat al het geval is voor antisemitisme en voor racisme.

'De dader die heeft gehandeld met een afschuwelijke koelbloedigheid lijkt ideologische banden te hebben met gelijkgestemden in Europa en elders. Daarom moet de Belgische staat ernstige en dringende maatregelen nemen om de islamitische plaatsten van eredienst te beschermen en erger te voorkomen', klinkt het vervolgens.

Ze vinden voorts dat de aanslagen moeten aanzetten tot 'nooit eerder geziene collectieve acties. Het gaat hier immers om het overleven van onze democratie. Wij laten ons niet gijzelen door het terrorisme, maar tegen deze verschrikkelijke daden moeten wij rechtmatige ethische acties voeren.'

Aan de moslims in België vragen het EMB en de CIB om uiterst voorzichtig te zijn, vooral in de buurt van moskeeën en culturele moslimverenigingen.

OCAD: 'Geen noodzaak om veiligheid rond Belgische moskeeën te verhogen'

Het coördinatieorgaan voor de dreigingsanalyse OCAD zegt evenwel dat 'er momenteel geen noodzaak is om de veiligheidsmaatregelen bij moskeeën te verhogen', na de aanslagen op twee is­la­mi­tische ge­beds­huizen in Nieuw-Zeeland. 'Dramatische gebeurtenissen, zoals in Nieuw-Zeeland, tonen dat er teveel polarisering bestaat. Maar de diensten volgen dit sowieso op de voet', klinkt het op Twitter.

Eerder op woensdag zei ook al het Crisiscentrum dat er vooralsnog geen aanwijzingen zijn om de beveiliging aan moskeeën te verhogen.

'Het Crisiscentrum volgt de situatie samen met zijn partners op. Op dit moment zijn er geen elementen waardoor beschermingsmaatregelen bij moskeeën zouden moeten worden aangepast', aldus woordvoerder Yves Stevens. 'Onze beslissing is op nationaal niveau. De lokale politie kan zelf wel steeds beslissen om extra maatregelen te nemen aan bepaalde moskeeën.'