Danny Devos roept Vlaams minister van Cultuur Caroline Gennez op om kunstenaars actief te betrekken in de toekomstvisie voor de Vlaamse musea.
De hertekening van het landschap eigen museale instellingen en van de beeldende kunsten waarmee Minister van Cultuur Caroline Gennez op 3 Oktober 2025 naar buiten trad schiet maar niet op. In die conceptnota staat dat de minister op 15 December 2025 een gedetailleerd projectplan aan de Vlaamse Regering ter goedkeuring zou voorleggen. Dat is niet gebeurd. Die uitblijvende goedkeuring wordt keer op keer uitgesteld, waarbij de eerstvolgende poging 16 Januari 2026 is.
Sinds de lancering van de conceptnota op 3 Oktober 2025 regent het afkeurende reacties uit zowat alle gelederen van de Beeldende Kunst in Vlaanderen. In talloze opinies, meningen, interviews en open brieven ondergroeven kunstenaars, curatoren, museumdirecteurs, kunsthistorici, kunstrecensenten en kunstkenners zowel de inhoud van de conceptnota als de manier waarop ze van bovenaf, zonder inspraak of overleg als een bom in de omgeving voor actuele kunst werd gedropt.
Behoudens beleefdheidsbezoeken bij of door de soldaten van Team Gennez is er tot vandaag geen sprake van ernstig overleg. Iedereen in de sector wordt om de oren geslagen met een ’transitieproject’, “waarin nog veel mogelijk is”. Wat er dan nog mogelijk is blijft gissen, aangezien er in de conceptnota nog geen letter veranderd is.
Een belangrijke stap van Team Gennez is al onherroepelijk: het schorsen van de nieuwbouw voor het M_HKA waar al zeven jaar aan gewerkt werd en waar ettelijk miljoenen aan besteed zijn. Voor de publieke opinie wordt de afkalving van het Museum voor Hedendaagse Kunst tot kunstencentrum -naast de al bestaande kunstencentra- eveneens voor quasi waarheid aangenomen. Zo ook voor het verschuiven van de complexe collectie van kunstwerken die het M_HKA nu beheert, naar het nog op te waarderen van stedelijk naar Vlaams niveau van het SMAK in Gent.
Om het transitieproject in goede banen te leiden is er al wel een vacature geweest voor een ‘Juridisch projectadviseur toekomstvisie Vlaamse musea’, wellicht om juridische stappen waarmee zowel het M_HKA als sommige actoren in de omgeving voor actuele kunst dezer dagen dreigen in de kiem te smoren.
In punt 4.6 van de conceptnota staat dat de kunstenaar centraal staat in de herdenking van het landschap beeldende kunsten. In die zin lijkt het mij niet meer dan logisch dat de kunstenaar ook een gewaarborgde plaats krijgt en mag meedenken in die herdenking. In 1998 werd na de bezetting door kunstenaars van een ander overheids-kunstencentrum, het ICC, een belangenbehartiger van de beeldende kunstenaars door de Vlaamse Gemeenschap erkend: het NICC.
Onder impuls van dat NICC maken sindsdien kunstenaars deel uit van ondermeer beoordelingscommissies van de Vlaamse Gemeenschap. Dat zou ook moeten gebeuren in het transitieproject. Niet in de vorm van een occasioneel werkgroepje of een lunchmeeting op het kabinet, maar ingebed in de werking en besluitvorming van het transitieproject.
Kunstenaars, beste minister, hebben meer dan wie ook ervaring in de goede of minder goede werking van musea. Meer dan directeurs die decennialang in dezelfde zetel blijven zitten, meer dan kabinetsmedewerkers die van het ene project naar het andere verkassen, meer zelfs dan vliegende curatoren die van de ene biënnale naar de andere hoppen.
Kunstenaars kennen de werking van musea, in Vlaanderen, België, Europa en de wereld als geen ander. Kunstenaars werken met museumdirecteurs, curatoren, technische ploegen, administratieve medewerkers, budgetplanners, communicatiespecialisten, collectiebeheerders, archivarissen en zelfs poetspersoneel. Daarom is het nodig om kunstenaars actief te betrekken in de toekomstvisie Vlaamse musea.
Vlaanderen wordt geroemd vanwege het grote aantal kunstenaars die er actief zijn. Het kan niet moeilijk zijn om snel een vacature uit de mouw te schudden: ‘Artistiek projectadviseur toekomstvisie Vlaamse musea’.
Danny Devos (Vilvoorde, 20 september 1959) is een Belgisch kunstenaar wiens werk voornamelijk om bodyart en performances draait. Van 1998 tot 2004 was hij achtereenvolgens “Sociaal Commissaris” en voorzitter van het NICC, een Belgische belangenorganisatie voor beeldende kunstenaars.