www.ellisisland.org; www.metmuseum.org.
...

www.ellisisland.org; www.metmuseum.org.V ens. Bedachtzaam tikt Geert Bourgeois de familienaam van zijn moeder in het daartoe bestemde vakje op het computerscherm. Hij geeft aan dat de personen die hij zoekt Belgen waren, en Vlamingen. De machine meldt dat een twintigtal mensen met die naam - Belgen én Vlamingen - via Ellis Island de Verenigde Staten zijn binnengekomen. De Vlaamse minister van Bestuurszaken, Buitenlands Beleid, Media en Toerisme vermoedt dat familieleden van zijn moeder in het begin van de 20e eeuw uit West-Vlaanderen naar Amerika zijn uitgeweken. Enkele van de namen op het scherm stammen uit de buurt van Izegem, de thuishaven van de minister. Maar of ze ook familie waren, is niet zeker. Daarvoor moet de zoektocht in het elektronische archief van het American Family Immigration History Center op een ander, rustiger moment worden voortgezet. Tussen 1890 en het midden van de jaren 1920 stapten twaalf miljoen mensen van de boot door de dreigende gebouwen van de Amerikaanse grenscontrole op Ellis Island, een eilandje voor de kust van Manhattan. Tussen drie- en vijfduizend mensen per dag trotseerden er de strenge blikken van dokters en inspecteurs, die bepaalden wie het land inkwam. Ze mochten alles meebrengen wat ze konden dragen. De rest moesten ze achterlaten. Het beroemde complex, dat fungeert als decor van veel Amerikaanse films, werd enkele jaren geleden gerestaureerd. Het hele eiland is nu een museum, wellicht uniek in zijn soort. Alle beschikbare informatie over de mensen die er hun eerste stappen op Amerikaanse bodem zetten, werd in een archief opgeslagen. Iedereen die op zoek is naar sporen van zijn voorouders, kan het consulteren. Vandaag zijn er al zeker honderd miljoen Amerikanen wier familie ooit de weg door de gebouwen op Ellis Island heeft afgelegd. Het archief van het museum steunt vooral op de scheepsdocumenten, waarin alle opvarenden werden omschreven. Het verschaft vaak aandoenlijke informatie. Wie waren die mensen? Wat deden ze? Waar kwamen ze vandaan? Waar wilden ze naartoe? Wie lieten ze thuis achter? Geert Bourgeois is enkele dagen in New York om er Vlaanderen te promoten. Hij maakt van de gelegenheid gebruik om aspecten van de Amerikaanse media te bestuderen en te kijken hoe de stad New York langs elektronische weg het contact met haar burgers verzorgt (zie ook kader). Zijn bevoegdheidspakket is nu eenmaal uitzonderlijk divers. Als Vlaams minister voor het Buitenlands Beleid brengt hij een bezoek aan de Belgische permanente vertegenwoordiging bij de Verenigde Naties en praat hij met medewerkers van de Clinton Foundation over het ontwikkelingsbeleid en de strijd tegen aids in Afrika. Tegelijk houdt hij voortdurend een half oog op Brussel gericht, waar de discussies rond Brussel-Halle-Vilvoorde over zijn politieke lot en dat van zijn partij kunnen beslissen. Bourgeois doet Ellis Island aan omdat er in de grote migratiegolf naar Amerika ook twee miljoen Europeanen vanuit Antwerpen de grote oversteek waagden. Ze deden dat meestal aan boord van schepen van de Red Star Line. In het migratiemuseum wijzen de prachtige affiches van de Red Star Line op het belang van de Vlaamse haven in het hele migratieverhaal. Antwerpen wil in de oude gebouwen van de rederij een eigen migratiemuseum opzetten en dat kan op termijn voor de stad en voor heel Vlaanderen een toeristische troef worden. Amerikanen die nu op Ellis Island naar hun herkomst speuren, kunnen in Antwerpen een volgende stap zetten. Daarom wil de stad haar project graag uitvoeren in samenwerking met de mensen van Ellis Island. Zijn mooiste moment beleeft Geert Bourgeois wanneer hij de tentoonstelling Peter Paul Rubens: The Drawings in het Metropolitan Museum of Art mag openen. De Vlaamse leeuw staat er naast de Amerikaanse Stars and Stripes op zijn plaats, want de tekeningen van Rubens werden nooit tevoren in deze omvang bij elkaar gebracht. Het hart van de tentoonstelling wordt gevormd door de verzameling van het Weense Albertinamuseum, die nooit eerder buiten de Oostenrijkse hoofdstad te zien was. Curator Anne-Marie Logan werkte bijna vijf jaar aan het opzet. De expositie is zo bijzonder, zegt ze, omdat uit de tekeningen het ware meesterschap van Rubens blijkt. 'Terwijl de schilderijen dikwijls grotendeels door leerlingen zijn gemaakt, zijn de voorbereidende studies en schetsen het werk van Rubens zelf. Ze raakten later ook weinig verspreid omdat hij ze angstvallig bewaarde: de tekeningen presenteerden als het ware het geheim van zijn studio, ze laten zien hoe hij zocht en werkte.'De Vlaamse regering trok 150.000 dollar uit voor de tentoonstelling. De Amerikaanse vestiging van Fortis Bank legde daar nog eens bijna zoveel bovenop. Maar de roep van de Vlaamse meester en de renommee van de Metropolitan staan garant voor succes. Nog voor de eigenlijke opening bracht de The New York Times een paginagrote, lovende bespreking. Er wordt verwacht dat de tentoonstelling tot begin april zeker vierhonderdduizend bezoekers zal trekken. Deze investering is, volgens Bourgeois, de beste manier om 'Vlaanderen in de VS op de kaart te zetten'. Een tentoonstelling als een visitekaartje. De Vlaamse minister van Toerisme hoopt in ieder geval dat Rubens in New York de honger naar meer Vlaamse kunst zal aanscherpen. Dat mag niet worden uitgesloten. Afgezien van hun appreciatie voor ons bier en onze chocolade zijn Amerikanen in ons land toch doorgaans op zoek naar kunst en cultuur. Het zijn dan ook meestal iets oudere mensen die een hogere opleiding hebben genoten en die niet op een dollar meer of minder moeten kijken. Ook niet nu Europa door de dure euro voor de Amerikanen een prijzige bestemming is. 'Het toerisme is belangrijk', weet ook Bourgeois. 'Al was het maar omdat de banen in die sector alvast niet kunnen worden gedelokaliseerd.'Gaandeweg rees bij Geert Bourgeois het idee om de mogelijkheid na te gaan van een Vlaams Huis in New York, zoals dat ook in Berlijn, Londen, Parijs en Den Haag bestaat. In dit geval een House of Flanders in Manhattan. Een pand waarin alle Vlaamse diensten die nu verspreid over de stad wonen, een onderkomen kunnen vinden. De minister wil daarvoor samenwerken met bedrijven die in New York gestationeerd zijn, zoals Fortis Bank. De voormalige dochter van de Société Générale de Belgique zou er, ironisch genoeg, geen bezwaar tegen hebben om die Vlaamse droom te helpen realiseren. In haar prachtige appartement aan Fifth Avenue, op een boogscheut van de Metropolitan, zucht de Belgische consul-generaal Renilde Loeckx dat de Vlamingen al een huis in New York hebben. Haar huis. Maar dat begreep Geert Bourgeois duidelijk anders. Hubert van Humbeeck