nMijnheer De Clercq, zondag wordt een nieuw parlement verkozen en begint meteen ook een nieuwe regeringsformatie. Wat is uw balans van vier jaar paars-groen?
...

nMijnheer De Clercq, zondag wordt een nieuw parlement verkozen en begint meteen ook een nieuwe regeringsformatie. Wat is uw balans van vier jaar paars-groen? WILLY DE CLERCQ: Ik zie heel wat positieve punten, maar in de beperkte ruimte van deze rubriek houd ik het bij enkele algemene vaststellingen. Paars-groen heeft op meerdere domeinen voor een belangrijke trendbreuk gezorgd. Om te beginnen door voor het eerst sinds heel lang een regering te vormen zonder de CVP, die decennialang incontournable was en zich ook zo gedroeg, met alle nadelige trekjes vandien zoals arrogantie en te grote zelfverzekerdheid. Dat feit op zich is al een verdienste, want het leek tien jaar geleden onmogelijk. Tweede trendbreuk is dat die coalitie met zes partijen, wat niet weinig is, niet alleen gevormd is maar het ook vier jaar heeft volgehouden. Met standpunten en ideeën waarvan werd aangenomen dat ze onverzoenbaar waren, waardoor de CVP als centrumpartij inderdaad onmisbaar werd. Liberalen en socialisten blijken wel degelijk samen te kunnen regeren. Ter illustratie noem ik de grote lastenverlaging, die zowel voor particulieren als bedrijven is doorgevoerd, en die enkele jaren geleden op het njet van de socialisten zou zijn gestrand. Ik zie ook een inhoudelijke trendbreuk. Deze regering heeft goed samengewerkt in dossiers die in het verleden altijd weer op de lange baan werden geschoven of onbespreekbaar werden genoemd. Daarvan zijn er nu meerdere met goed gevolg behandeld. Ethische dossiers zoals euthanasie, drugs en homohuwelijk. Maar ook het probleem van de voedselveiligheid is aangepakt met de oprichting van het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen, en dat van de vergrijzing met het Zilverfonds en de verplichte zorgverzekering. DE CLERCQ: Ik heb hier al gezegd dat ik niet enthousiast ben over de groenen, en ik heb altijd gewaarschuwd voor de gevaren van de opendebatcultuur. Voor het idee op zich zijn argumenten, maar in de praktijk heeft het te vaak tot chaotische communicatie geleid. Opendebatcultuur kan alleen gedijen zolang de zaken meezitten. Gedurende de eerste twee jaren van deze regering was dat ook zo: de conjunctuur was goed en er was veel geld in de kas zodat iedereen zijn initiatieven kon en mocht ontplooien. Maar de laatste tijd is de conjunctuur omgeslagen, zijn er economische problemen en heerst er hogere werkloosheid. En dan werkt de opendebatcultuur contraproductief. Het wordt soms een 'open scheldcultuur'. Maar deze kritiek weegt niet op tegen wat paars-groen op de creditzijde heeft staan. DE CLERCQ: Ik vermoed dat paars het goed zal doen, voor de groenen zijn de verwachtingen niet zo gunstig. Maar het voorspellen van verkiezingsresultaten wordt steeds hachelijker omdat er tot op het laatst zoveel onbesliste kiezers zijn. De partijen hebben daar ten dele zelf schuld aan: hun programma's vervagen en ze besteden te veel aandacht aan de verpakking. Ik zeg niet dat in deze campagne de inhoud niet aan bod komt, dat zou de waarheid geweld aandoen, maar de vorm krijgt te veel belang. Het idee van Teletubbies is een kwalijke trend, en het wordt ook in andere partijen dan de SP.A gehanteerd. Dat is niet de schuld van de burger, want die reageert op wat hij ziet en hoort. Het komt door de manier van campagne voeren en door de manier waarop de media daarover berichten. Met spelletjes en luchthartige thema's wordt de amusementswaarde van bepaalde kandidaten opgeschroefd, en helaas overstijgt dat vaak hun intrinsieke waarde. Als de entertainers het winnen van de bestuursbekwame politici bevindt de democratie zich op glad ijs. DE CLERCQ: Ik ben niet de meest neutrale stem als het over de beoordeling van Verhofstadt gaat, maar ik beweer toch dat hij het goed gedaan heeft. Als de uitslag hem daartoe de kans biedt, moet hij verder doen. In een federaal en meertalig land zoals het onze moet de eerste minister uit om het even welk van de deelgebieden kunnen komen, maar met deze coalitie is er geen reden om van premier te veranderen. DE CLERCQ: Dat doet hij ontegensprekelijk, want hij is in de laatste weken van de campagne nadrukkelijk aanwezig. Dat schijnt sommigen te verwonderen, maar mij had het tegendeel verbaasd. Het bloed kruipt waar het niet gaan kan, Dehaene is een volbloed politicus. Hij is ook een partijman, wat men ook moge beweren. Alle partijen zijn blij dat ze Dehaene niet als grote uitdager tegenover zich hebben. Dat dat niet gebeurt, is de interne keuken van de christen-democraten, daarover spreek ik me niet uit. Als laatste opvolger op de senaatslijst heeft hij zichzelf bij voorbaat gekortwiekt. We zullen zien of de uitslag van de verkiezingen hem toch niet van gedachten doet veranderen. Als CD&V de grootste partij wordt, wat ik niet geloof maar laten we het even veronderstellen, dan zie ik niet goed in wie anders dan Dehaene ze als gezagafdwingende premier naar voren kunnen schuiven. DE CLERCQ: Jawel, maar men moet goed voor ogen houden dat de Conventie slechts een werkmethode is, de echte beslissingen over de toekomst van Europa moeten worden genomen in de Intergouvernementele Conferentie. Ook de Conventie is een belangrijke trendbreuk met het verleden. Tot nu toe werden aanpassingen aan de Europese verdragen bedisseld tussen diplomaten en experts, bijna in geheime kringen. En dan was men verbaasd dat de burger geen interesse had voor Europa. Daarmee is radicaal gebroken en er is een brede maatschappelijke discussie georganiseerd, met tal van vertegenwoordigende instanties, om voorstellen te formuleren voor de Intergouvernementele Conferentie. Als de Conventie het Europees debat wil sturen, zou het nuttig zijn indien die aanbevelingen worden gedragen door een voldoende grote meerderheid. Anders zullen het net als vroeger de ministers zijn die in een compromisstemming de toekomst van Europa bepalen, en is het werk van de Conventie grotendeels nutteloos geweest. DE CLERCQ: Wie Giscard kent, kan niet verwonderd zijn dat de man zich wil profileren. Hij heeft een paar omstreden ideeën gelanceerd waarmee de meerderheid in de EU absoluut niet akkoord gaat, maar waarmee hij wel iedereen scherp houdt en de aandacht van de publieke opinie op de Conventie trekt. Misschien was dat ten dele ook zijn bedoeling. DE CLERCQ: Dat zijn basisvragen die zich altijd opnieuw zullen manifesteren, maar die ook geregeld overwonnen worden. Bekijk de geschiedenis van de EU: in die vijftig jaar heeft zich een wonderbaarlijke en succesvolle integratie voltrokken. We zijn erin geslaagd de grootste eenheidsmarkt ter wereld te vormen met meer dan 375 miljoen consumenten. We hebben een ver gevorderde economische en monetaire integratie, met als kroonstuk de gemeenschappelijke munt. We kennen een hoge graad van sociale bescherming, duurzame groei en stabiliteit. We leven in het rijkste deel van de wereld, zowel materieel als qua waarden. We hebben een hoge mate van democratie en rechtszekerheid, en na tweeduizend jaar van oorlog kennen we al bijna zestig jaar vrede en welvaart. Dat is geen geringe prestatie me dunkt. De Europese eenmaking is niet af, er valt nog veel te doen, en zelfs over fundamentele opties zijn we het niet allemaal eens. Maar als ik zie wat al wél is gerealiseerd, ben ik enthousiast over het project EU en heb ik vertrouwen in de toekomst ervan. Dat de besluitvormingsmechanismen niet tijdig zijn aangepast aan de uitbreiding is ontegensprekelijk een zwak punt en een groot gevaar. Maar op dat punt hoop ik dat de Conventie de sleutels tot een oplossing zal aanreiken. DE CLERCQ: Dat is een drama. Politici moeten leiderschap en gezag kunnen tonen, ze moeten kredietwaardigheid hebben, eerlijk en correct zijn, en ook zo worden beschouwd door de bevolking. Als men van die regel afwijkt, loopt de democratie gevaar. Een democratie kan alleen bestaan als er een politiek systeem is. Dat oefent namens de burger het collectief gezag uit, en moet boven alle verdenking staan. Wat de politiek ondermijnt, ondermijnt de democratie. En daar draagt een figuur als Berlusconi enorm toe bij. Ik begrijp niet dat iemand in zijn politieke functie kan blijven als het gerecht zulke zwaarwegende beschuldigingen aan zijn adres heeft geuit. Ook al is hij nog niet veroordeeld, zijn geloofwaardigheid is aangetast, en dus de geloofwaardigheid van de politiek en de democratie. Dat kan nooit goed aflopen, ik houd mijn hart vast voor Italië. DE CLERCQ: Iedereen weet dat ik pro-Israël ben, zonder daarom de handelwijze van elke Israëlische regering goed te keuren. Ik ben in het Europees parlement voorzitter van de groep EU-Israël, en ik kant me dan ook vierkant tegen de anti-joodse bewegingen die het associatie-akkoord met Israël willen opzeggen. Dat zou een stommiteit zonder weerga zijn en zeker niet bijdragen tot de vredesperspectieven in het Midden-Oosten. De road map is een uitstekende poging en ik prijs me gelukkig dat de VS zich opnieuw volop met het vredesproces bezighouden. Met militair geweld zal men nooit uit dat wespennest raken, een politieke regeling is noodzakelijk. Daartoe zijn gesprekspartners nodig die op een ruime steun van hun bevolking kunnen rekenen, en daar wringt het schoentje. Aan Palestijnse zijde heeft Yasser Ara- fat die steun niet meer, en hij heeft zeker geen controle over de Palestijnse terroristische groeperingen. Of Abbas dat wel heeft, moeten we afwachten. Ook aan Israëlische kant is er een gebrek aan leiderschap omdat Ariel Sharon compromissen moet sluiten met allerlei extremistische en fanatieke religieuze partijtjes. Het is jammer dat in deze cruciale omstandigheden geen regering van nationale eenheid is gevormd. DE CLERCQ: Omdat Arafat de Israëlische voorstellen verworpen heeft, anders hadden we heel wat verder gestaan. De toegevingen die Israël wil doen, worden vaak onderschat. Maar de manoeuvreerruimte van de Israëlische regering wordt kleiner als een van de grote twee in de oppositie zit. Bij Labour heerst op dit moment bovendien een crisis. Dat is voor de Israëlische politiek een slechte zaak, want het vergroot de macht van de kleine partijen. Israël heeft twee grote blokken nodig, en als die de handen in elkaar slaan, kan er vooruitgang worden geboekt. Koen Meulenaerewilly de clercq: 'alle partijen zijn blij dat ze dehaene niet als uitdager krijgen.'