De eerste ronde van de presidentsverkiezingen in Rusland was voor Boris Jeltsin, zij het met een klein verschil. De tweede volgt in juli.
...

De eerste ronde van de presidentsverkiezingen in Rusland was voor Boris Jeltsin, zij het met een klein verschil. De tweede volgt in juli. ZONDAG, 16 juni, presidentsverkiezingen in Rusland, de eerste algemene verkiezingen voor de opvolger van Jozef Stalin (of van Peter de Grote) in de geschiedenis van het enorme land. Generaal Pavel Gratsjov, minister van Defensie, verklaarde in de week voor de verkiezingen al dat de zeelieden van de marine, die gestemd hebben voor ze het ruime sop kozen, unaniem voor Boris Jeltsin gestemd hadden. Hoe hij dat kon weten, vroeg men zich af, aangezien de stembussen van de vloot verzegeld zijn en niet vóór de afloop van de verkiezingen open mogen. Maar het probleem vond niet veel belangstelling bij de electorale commissie, aangezien haar voorzitter, Nikolai Rabov, ook een verwoede aanhanger van Jeltsin is. De, als het enigszins kan, niet uittredende president van de Russische Federatie heeft dus gedaan wat hij kon om van bij de eerste verkiezingsronde een absolute meerderheid te behalen. (Toch zijn waarnemende organisaties en individuen het er nogal over eens dat de kiesoperaties, ondanks de duidelijk onevenwichtige pro-Jeltsin instelling van de media die voor vervormde berichtgeving hun hand niet omdraaiden, over het algemeen vrij en eerlijk verlopen zijn, en zonder al te veel incidenten.) De resultaten, voor zover die maandag al bekend waren, brachten dan ook een beetje een anticlimax. Om te beginnen heeft niemand een absolute meerderheid, wat betekent dat er een tweede stemronde moet volgen tussen de twee bestgeplaatste kandidaten, om de doorslag te geven. Sommige waarnemers zeggen dat die tweede ronde zondag de zevende juli zal doorgaan, anderen dat Jeltsin, als hij de resultaten gunstig vindt (wat dus waarschijnlijk niet het geval zal zijn), de zaak naar de derde juli kan vervroegen. En weer anderen besluiten daaruit dat de datum nog steeds niet bekend is. MARCHANDAGE.Daar zit een zekere logica in, want er blijft nog een hoop werk te doen, eer de kandidaten (en vooral dus de zetelende kandidaat) het zover kunnen laten komen. Boris Jeltsin, de kampioen van de westerse wereld, zou volgens berekeningen en extrapolaties rond de 35 procent van de stemmen uitkomen, en zijn rivaal voor de tweede ronde, de antieke communist en boeman Gennadi Zjoeganov, rond de 32,5 procent. De derde man in de rij wordt, verrassend genoeg, generaal buiten dienst Aleksandr Lebed, die met 15 procent ineens geen ?gekke sabelsleper? meer is, maar een ?gematigd nationalist?. De modernist en hervormer Grigori Javlinski, die een onevenwichte campagne gevoerd had (nu eens voor, dan weer tegen een coalitie met Jeltsin), en een te moeilijke boodschap moest overbrengen (economie en statistieken), haalde slechts een kleine acht procent. De uiterst-rechtse, nu wel afgeschreven Vladimir Zjirinovski moest het met minder dan zeven procent stellen. En, omdat de geschiedenis, en zeker de Russische, onrechtvaardig is, behaalde ex-president Mikhaïl Gorbatsjov slechts 0,6 tot een half procent van de stemmen. Wat nu moet gebeuren is, op basis van deze cijfers (eens ze volledig en definitief zijn), naar mogelijke meerderheden gaan zoeken, die kunnen bereikt worden, in theorie, door het afsluiten van coalities en bondgenootschappen. Een marchandage waarin bijvoorbeeld de post van eerste-minister een belangrijk ruilmiddel is. Nogal algemeen wordt nu dus verwacht dat Jeltsin, de voorlopige koploper, onderhandelingen aanknoopt met generaal Lebed, die al heeft laten verstaan dat hij daar best aan wil meedoen. In ruil voor de post van eerste-minister, of eventueel van Defensie, zou hij zijn kiezers dan oproepen om in de tweede ronde voor Jeltsin te stemmen. De vraag is of de Russen die voor hem gestemd hebben daar ook aan willen meedoen. Want dat zijn per slot van rekening ontevreden Russen die misschien, bij gebrek aan generaal Lebed, veeleer geneigd zouden zijn om naar de kant van Zjoeganov te gaan. Dus zal Jeltsin waarschijnlijk ook met Javlinski gaan praten, en wellicht ook nog met een van de marginalere kandidaten. Al bij al hebben de ongelukkige Russen vrij precies gedaan wat geredelijk kon worden verondersteld dat ze zouden doen : eigenlijk hadden ze geen keuze en ze hebben dan ook niet gekozen. Tussen de huidige bons van de communistische partij, Gennadi Zjoeganov, en de vorige partijleider voor Moskou van diezelfde communistische partij, Boris Jeltsin, was de keuze aantoonbaar zoiets als die tussen lood en oud ijzer. Rusland ligt in puin na een beleid van het soort waar Zjoeganov heimwee naar lijkt te hebben (hoewel in deze niets zeker is), en na vier jaar pogingen van Jeltsin om het te hervormen, waarbij hij achtereenvolgens de mensen hun spaarcenten heeft afgepakt (in 1992), het parlement liet bombarderen (in 1993), de roebel liet ineenstuiken (in 1994) en een bloedige en vuile oorlog in Tsjetsjenië begon (in de winter van 1994), die tot op heden voortduurt, alle vredesakkoorden tijdens de verkiezingscampagne ten spijt. Een meerderheid van Russen kan heden ten dage met recht zeggen dat zij het slechter hebben materieel gezien dan vijf jaar geleden. BOLSJEVISTEN.Natuurlijk heeft iedereen tijdens de campagne geprobeerd die mensen angst aan te jagen, met het spookbeeld van een terugkeer van de bolsjevisten en de Rode Terreur van Stalin als zij het zouden wagen voor Zjoeganov te stemmen (omdat die beloofde hun pensioenen aan te passen aan de inflatie). Boris Jeltsin zelf heeft zijn propaganda-apparaat niet tegengehouden om die demagogische richting in te slaan : hij had verkiezingen te winnen. En voor wie nog twijfelde hebben ook westerse media en belangengroepen hun duit in het zakje gedaan : zelfs als Gennadi Zjoeganov het voordeel van de twijfel werd gegeven, en hij misschien niet onmiddellijk met een nieuwe terreur en een heropende Goelag zou starten, zou het land er nog altijd economisch onder ineenstuiken. Want was het niet zeker dat de westerse financiers dan hun centen zouden bijhouden ? Dat de Europese Unie, bijvoorbeeld, de afgesproken hulppaketten zou inhouden waar ze dat kon ? Gingen de oude satellietstaten van Midden-Europa niet zodanig bang worden dat ze versneld bij de Navo zouden gaan, en zou op die manier gaandeweg, en zonder dat iemand het wou, geen nieuwe Koude Oorlog ontstaan ? Kortom, veel was niet genoeg. Daarbij was er tegen de pseudo-logica weinig in te brengen, aangezien er van Gennadi Zjoeganov, ook al is hij geen nieuwe Stalin of Dzjerzjinski, toch ook bitter weinig positiefs te melden valt. Weliswaar zou hij de pensioenen en sommige lonen misschien wat optrekken, maar wat zou hij daarna doen ? Waarschijnlijk is dat hij de zaken op hun beloop zou laten, net als Jeltsin dat zal doen. Met als argument dat Rusland toch te groot is om er greep op te hebben en dat het al een hele heksentoer is, zie Tsjetsjenië, om het zolang bijeen te houden. En dat soort beleid is natuurlijk precies wat de Russen heimwee bezorgt naar het communistische tijdperk, en wat ze op Zjoeganov doet stemmen, of op Lebed, of op Zjirinovski. De politiek van Boris Jeltsin en zijn hervormende ministers heeft dertig procent van de Russen onder de armoedegrens gejaagd : dat is het electoraat van Gennadi Zjoeganov en zijn communistische partij. De schrijver Andrei Siniavski, oud-dissident (en nog steeds want ?Ik vergeet niks?) verwijt Jeltsin dan ook dat hij ?gevaarlijker is dan de communisten?, omdat hij metterdaad propaganda voor hen voert. En omdat een tweede ambtstermijn dat alleen maar erger kan maken. Terwijl, schrijft hij, een regering van Zjoeganov zou aantonen dat de communisten in Rusland helemaal niets meer kunnen en dat de bolsjevisten goed dood zijn (daar heeft vadertje Stalin nog voor gezorgd). Anderzijds zou een emblematische figuur als Zjoeganov aan de macht, hoe machteloos ook, de impuls kunnen geven aan ontevredenen en intellectuelen, die deze keer nog gedacht hebben dat ze Jeltsin moesten steunen tegen de nakende nieuwe Oktoberrevolutie, om eindelijk eens werk te maken van de oprichting van een echte oppositiepartij, zodat ze bij volgende verkiezingen misschien wèl iemand hebben om op te stemmen. De onvermoeibare, door de media mishandelde Mikhaïl Gorbatsjov, met zijn half procent, heeft al gezegd dat hij daar zelf mee wil beginnen. Sus van Elzen Het nieuwe talent van Boris Jeltsin : nu de tweede ronde nog.