Mijnheer Ruys, Frank Swaelen vraagt dat Guy Verhofstadt zich in het parlement komt verantwoorden voor de excuses die hij in Kigali heeft aangeboden.
...

Mijnheer Ruys, Frank Swaelen vraagt dat Guy Verhofstadt zich in het parlement komt verantwoorden voor de excuses die hij in Kigali heeft aangeboden.Manu Ruys: Ik weet niet of Verhofstadt en Michel voldoende oog hebben voor de historische context in Centraal-Afrika. En voor de negatieve houding van de Tutsi's tegen de Belgen, die is ontstaan toen wij in 1959 geprobeerd hebben de jarenlange heerschappij van de Tutsi-minderheid over de Hutu-meerderheid te doorbreken. Dat de Belgische regering zich verontschuldigt bij de nabestaanden van de vermoorde para's, vind ik correct. Maar ik ben het niet eens met de excuses die Verhofstadt namens het Belgische volk aan Rwanda aanbiedt. Met in zijn rug twee ministers, dus in de ogen van de Rwandezen kwam de hele Belgische regering zich verontschuldigen. Dat de VN-missie, inclusief de Belgische deelname, niet goed gefunctioneerd heeft, staat vast. Maar het zijn niet de Belgen die een paar honderdduizend mensen hebben uitgemoord, dat hebben Rwandezen zelf gedaan. Dat Verhofstadt schuld bekent, komt sommigen goed uit. Paul Kagame heeft al onmiddellijk een financiële compensatie gevraagd. Aan wie gaan we die geven? Aan de FPR? Het vragen van vergiffenis is mode, maar dreigt een te makkelijk nummertje te worden. Gaan we ons ook verontschuldigen voor wat wij gedaan hebben in de kolonie Kongo? Voor het geknoei tijdens de dekolonisatie? Voor de rol van het koningshuis? Voor de Lumumbamoord, als de onderzoekscommissie zou besluiten dat België medeverantwoordelijk is? Voor de steun die we, tegen beter weten in, tot in 1990 aan Mobutu hebben verleend? Gaat Verhofstadt daar ook excuses voor aanbieden? En aan wie? Aan Kabila? Ik vind dat dit een onvoorzichtige demarche is geweest.Louis Michel heeft zijn Afrikatrip afgesloten in Burundi. Wat heeft die rondgang opgeleverd?Ruys: Daar zou ik ook graag het antwoord op horen. Wat is de doelstelling van zijn Afrikapolitiek? Michel heeft in een week tijd vijf landen aangedaan, met een geringe terrein- en dossierkennis, hooguit steunend op de expertise van een paar adviseurs. In Congo wekt hij de indruk dat hij met de president van een normaal gestructureerd land spreekt. Maar de staat Congo bestaat niet meer. Het land is in twee stukken gevallen. In het ene zit Kabila, een Baluba uit het noorden van Katanga, die in Kinshasa niet aanvaard wordt en er zich ook niet thuis voelt. En in het andere gedeelte wordt de macht uitgeoefend door enkele krijgsheren die onderling verdeeld zijn, en door troepen van Museveni en Kagame. Wij verliezen uit het oog dat de staatsgrenzen in Centraal-Afrika door de koloniale mogendheden getrokken zijn, zonder rekening te houden met de grote homogeniteit van het gebied rond de grote meren. Over hoe het daar verder moet, hebben de Afrikanen heel andere ideeën dan het Westen. Het is onlangs onderstreept door de Leuvense professor Zana Etambala. Er vinden in die streek grote veranderingen plaats. En niet alleen daar, ten zuiden van de evenaar stort heel zuidelijk Afrika ineen. Zimbabwe wordt een catastrofe. Robert Mugabe heeft de blanke farmers eerst in het land proberen te houden, om de landbouw draaiend te houden. Van de honderdduizend zijn er veertigduizend gebleven, maar die zouden na de onlusten van de voorbije weken wel eens snel hun biezen kunnen pakken. En dan is het met de landbouw gedaan. Zambia is al ziek. Mozambique is getroffen door natuurrampen en door een verwoestende aidsplaag die ook afkleurt op Zuid-Afrika. Dus zowel in centraal als in zuidelijk Afrika is de toestand bijzonder onstabiel. En dan zie je Michel daar rondwandelen zonder dat iemand weet in welk kader. En met op het hoofd een petje van Forrest, de omstreden zakenman die met zijn bedrijf de kobaltwinning in Katanga heeft overgenomen. Dan vraag ik me af welk spelletje gespeeld wordt, en of Michel handelt volgens een politieke, een economische, of een verborgen agenda. Ik begrijp niet dat het parlement daar geen scherpere vragen bij stelt. Idem voor het bevoegdheidsconflict tussen Michel en Boutmans. Michel zegt: 'Ik ben de baas van de buitenlandse politiek, ontwikkelingssamenwerking staat onder mij.' Maar men heeft die twee departementen jarenlang bewust gescheiden. De minister van Buitenlandse Zaken behartigt de belangen van België, die van Ontwikkelingssamenwerking de belangen van de derde wereld. Die zijn niet gelijklopend, soms tegengesteld, en kunnen niet onder een en dezelfde minister ressorteren. Michel krijgt nu ook nog de nieuwe staatssecretaris van Buitenlandse Handel en Landbouw onder zich. En de Vlamingen laten dat allemaal maar gebeuren.Verhofstadt heeft gedaan wat de costa niet kon: landbouw en buitenlandse handel geregionaliseerd.Ruys: En tegelijkertijd de fiscale autonomie en de overheveling van de gemeente- en provinciewet op de lange baan geschoven. Landbouw en buitenlandse handel regionaliseren was een logische stap, omdat er grote verschillen heersen tussen de beide landsdelen. De landbouw in Wallonië draait rond rundvee en bosbouw, in Vlaanderen rond varkens. En tachtig procent van de export komt uit Vlaanderen. Het kan een nadeel zijn dat die twee sectoren in het buitenland niet door een volwaardig minister vertegenwoordigd worden. En zoals gezegd: de staatssecretaris hangt ook af van Michel, die zijn macht weer vergroot. Men durft aan Vlaamse kant de situatie niet onder ogen te zien. Wat hebben de Franstaligen allemaal in handen: buitenlandse zaken met nu ook landbouw en buitenlandse handel, binnenlandse zaken, financiën, defensie, het grootste deel van de legerstaf, voeg er de kroonprinses aan toe en de gouverneur van de Nationale Bank... dat is een groeiend machtsbastion, met daarin Louis Michel als centrale figuur. Dat draagt de kiem van een politiek probleem in zich. Maar de Vlamingen kijken toe en gaan met vakantie. Oppositie van de CVP is er nauwelijks. De voorzitter vindt geen tweede adem. Dehaene, die zich aan de kop van de oppositie had moeten zetten, heeft afgehaakt. Herman Van Rompuy mijmert melancholisch over het verleden en schrijft vrome boekjes. Een dag zonder God is een goddeloze dag, en dat soort bescheiden vondsten. Van den Brande is van het toneel verdwenen. Vanhecke zal eerst zijn test in Oostende moeten doorstaan. Van Peel verlaagt zich tot televisiespelletjes. De CVP maakt niet bepaald een sterke indruk. De Volksunie verschrompelt verder. En het Blok mikt op de gemeenteraadsverkiezingen en moet zijn interne tegenstellingen de baas proberen te blijven. De Vlaamse oppositie ligt stil, terwijl de Franstalige dominantie zeer reëel is.De samenvoeging van rijkswacht en politie loopt niet van een leien dakje.Ruys: Men heeft het verschil in bedrijfscultuur tussen rijkswacht en politie onderschat. De rijkswacht is een militaire structuur, waar men werkt met bevelen. De politie bestaat uit ambtenaren in een uniform. Die twee verzoen je niet zomaar. Daarnaast is er het sneeuwbaleffect van de looneisen, dat overslaat naar justitie, ambtenaren en onderwijs. De regering heeft het voordeel dat de economische conjunctuur goed is en dat er geen inflatiestijging is, maar ze kan niet blijven uitdelen. Vande Lanotte trekt al aan de bel. De regering dreigt de komende maanden in een malaise terecht te komen. Op de achtergrond van de politiehervorming zie je een scherpe polarisatie. De liberalen voeren shownummertjes op. Ook de premier, die open en populair probeert over te komen en wiens stijl schril afsteekt tegen de stugheid van zijn voorganger. De socialistische ministers daarentegen, geven de indruk vakbekwame en ernstig werkende bestuurders te zijn. Electoraal is de aanpak van Verhofstadt voorlopig lonender, maar hoe lang blijft dat duren als blijkt dat zijn ministers één na één falen? Verwilghen faalt, Duquesne faalt, en bij het optreden van Michel plaats ik grote vraagtekens. De socialisten beginnen te twijfelen, en houden de deur naar de CVP breed open. Ze hebben heimwee naar Dehaene. De liberalen stellen zich hard anti-CVP op, geïnspireerd door de wrok van Verhofstadt, die nooit zal vergeven dat Wilfried Martens hem indertijd heeft laten vallen. We zitten ook met een kentering in Wallonië, waar de PS de belgicist Di Rupo tot de orde heeft geroepen en de regionalisten Van Cauwenberghe en Collignon hun plaatsen weer innemen. Het onderstreept het artificiële van het Belgische establishment. De realiteit is dat Wallonië verder weggroeit van België. Vlaanderen trappelt intussen ter plaatse. In de Vlaamse regering willen de socialisten wel vooruit, maar de liberalen laten zich de wet dicteren door de federale premier. En binnen de CVP is de regionalistische strekking rond Luc Van den Brande tot zwijgen gebracht, uit schrik om in het discours van het Vlaams Blok te vervallen.Prins Laurent heeft voor ophef gezorgd met zijn uitspraken over het ongebreideld kapitalisme en zijn kritiek op ex-premier Dehaene.Ruys: Hij heeft in dat interview verstandige dingen gezegd. Prins Laurent is altijd een buitenbeentje geweest in de koninklijke familie, die hem niet aanvaardt. Hij reageert zich af met een mondaine levenswandel, en met nu en dan cassante uitspraken. Daar moet men maar mee leven. Misschien voeren wij de prinsen te veel op. Moet er altijd een prins met een handelsmissie mee? Moet prinses Astrid in kolonelsuniform paraderen als chef van het Rode Kruis? Moeten de prinsen senator van rechtswege kunnen worden? Constitutioneel bestaat alleen de kroonprins. Laten we dus niet te veel belang hechten aan de anderen. De Royaltyhype wordt tegenwoordig extreem opgeklopt door de media, en verdringt een meer zinnige discussie over het koningshuis naar de achtergrond. In Nederland wordt een hoogstaand debat gevoerd over de macht van de koningin. Ik zou dat graag ook in België zien plaatsvinden. Ik ben een republikein. Het koningshuis mag van mij bestaan, maar er moet worden nagedacht over de bevoegdheden van de koning en zijn kabinetschef. Misschien moeten die maar eens wat teruggeschroefd worden. In Londen heeft David Irving ongelijk gekregen in zijn proces wegens laster en eerroof tegen Barbarah Lipstadt. Hij moet meer dan 130 miljoen frank gerechtskosten betalen, en de rechter noemde hem een racist, een anti-semiet en een actief ontkenner van de holocaust.Ruys: Ik heb geen enkel begrip voor negationisten. Ik heb in mijn directe omgeving mensen naar de kampen zien wegvoeren, die nooit meer zijn teruggekomen. Ik word woedend als iemand de shoah ontkent. Maar Irving is een speciaal geval. Hij is niet zo maar een nitwit, hij doet opzoekingswerk, gaat graven in archieven, en onderzoekt documenten die anderen nauwelijks hebben ingekeken. Naast zijn boek Hitlers' War, heeft hij in 1987 ook Churchills' War geschreven. Daarin stelt hij dat Churchill in de jaren dertig gebukt ging onder de schulden, en dat de Amerikaanse joden die voor hem hebben afgelost. Van dat moment af aan was hij een instrument van het internationale jodendom, en werd hij verplicht de oorlog te verklaren aan Hitler. Tegen de Britse aristocratie, tegen Chamberlain, en tegen het koningshuis in. Dat beweert Irving in dat boek. Of het juist is laat ik in het midden, maar met die stelling heeft hij zich de haat op de hals gehaald van de joodse lobby, die hem de oorlog heeft verklaard. Dat is in dit proces duidelijk gebleken. Daarmee praat ik Irving niet goed. Als hij suggereert dat in bepaalde concentratiekampen, waar de gasovens na de oorlog herbouwd zijn, er tijdens de oorlog geen gasovens hebben gestaan, dan zit hij natuurlijk dicht bij de ontkenning van de holocaust. Toch denk ik niet dat Irving dat doet. Hij redeneert vanuit het standpunt van de historicus, en wil sommige feiten opnieuw onderzoeken. Als dat niet meer mag, heeft geschiedkunde geen zin. Het is gevaarlijk om een rechter te laten beslissen wat een historicus wel of niet mag poneren. MANU RUYSKoen Meulenaere