Geschiedenis is op school zelden een populair vak. Tenzij ze, zoals Jeroen Brouwers in zijn roman Geheime Kamers, een leraar treffen die 'lekker kan vertellen', vinden scholieren het doorgaans maar vervelend - al die dingen van lang geleden. Veel praktisch nut heeft het ook al niet, je komt er niet bijster ver mee in het leven. Enige onderwijshervormingen geleden werd daarom geopperd om de hele historische vorming maar tot het strikte minimum te beperken. Daar is gelukkig nooit echt werk van gemaakt.
...

Geschiedenis is op school zelden een populair vak. Tenzij ze, zoals Jeroen Brouwers in zijn roman Geheime Kamers, een leraar treffen die 'lekker kan vertellen', vinden scholieren het doorgaans maar vervelend - al die dingen van lang geleden. Veel praktisch nut heeft het ook al niet, je komt er niet bijster ver mee in het leven. Enige onderwijshervormingen geleden werd daarom geopperd om de hele historische vorming maar tot het strikte minimum te beperken. Daar is gelukkig nooit echt werk van gemaakt. Want, zoals vorige week alweer bleek: een beetje inzicht helpt. Een volk dat de worsteling met zijn geschiedenis aandurft, wordt daar alleen maar groter van. Niet zoals Japan, bijvoorbeeld, waar schoolboeken nog altijd een fout beeld ophangen van de rol die het land in de jaren dertig en veertig in Azië speelde. Ook de kersverse premier Junichiro Koizumi weigert om de Japanse versie van het verleden te laten aanpassen aan wat er echt is gebeurd. In Duitsland vulde Der Spiegel de leemte die de overheid liet. Het blad ontstond op het puin van het Derde Rijk en beschouwde het later als zijn plicht om de recente Duitse geschiedenis op te schrijven. Der Spiegel vertelde jarenlang rauw en onverbloemd datgene waarover de leraar op school zweeg. Vlamingen en Franstaligen spraken af dat ze binnenkort over een stukje geschiedenis willen praten, om te proberen hun kijk op elkaar te verbeteren. Als dat gesprek goed verloopt, kan het ons eindelijk verlossen van enkele taboes en misvattingen die te lang hebben standgehouden. Het zou goed zijn als de Franstaligen tijdens dat gesprek ook oog hadden voor de manier waarop Vlamingen tot diep in de twintigste eeuw in België zijn behandeld. Er is veel dat aan elkaar haakt: er zijn ooit wonden geslagen die tot vandaag tot verkrampte reacties leiden. Tot die ontmoeting tussen Vlamingen en Franstaligen, voor een keer niet vanuit de bekende egelstellingen, werd zoals bekend beslist na het ontslag van de VU'er Johan Sauwens uit de Vlaamse regering en de rol die het extreem-rechtse Vlaams Blok daarin speelde. Sauwens bezocht als minister in functie een bijeenkomst van het Sint-Maartensfonds, een vereniging van gewezen oostfrontsoldaten en hun sympathisanten. Hij had als ervaren rot in het politieke vak moeten weten dat extreem-rechts zo'n misstap, als haar dat goed uitkomt, onverbiddelijk afstraft. Filip Dewinter trok zijn Sauwens-kaart meteen en met zoveel cynisme dat het hele Sint-Maartensfonds zichzelf maar beter snel kan ontbinden. Als die mensen dachten dat ze bij het Blok vrienden hadden, weten ze ondertussen beter: de kans bestaat dat ze straks allemaal de staatsveiligheid en de politie op bezoek krijgen. Wie de politiek in Vlaanderen een beetje van nabij volgt, kijkt daar niet van op. Het Vlaams Blok bedient zich zonder veel scrupules van mensen. Het spelletje dat de partij enkele maanden geleden na de gemeenteraadsverkiezingen in Vilvoorde met Jean-Luc Dehaene wou spelen, ligt nog vers in het geheugen. Maar jaren geleden al, ten tijde van de commissie-Dutroux, werden er vragen gesteld bij de manier waarop sommige journalisten zich door commissielid Gerolf Annemans lieten voeden. Huidig Blok-politicus, toenmalig Wetstraatjournalist Guido Tastenhoye beroemde er zich twee jaar geleden op dat hij de Brusselse VLD'er Leo Goovaerts in zijn krant, Gazet van Antwerpen, in de ogen van zijn partijleiding deskundig had verbrand. Hoe de aanwezigheid van Sauwens bij het Sint-Maartensfonds bekend geraakte, is niet duidelijk. Maar de ruzie tussen de redacties van VTM en VRT werd op het scherm zelf uitgevochten. De wortel die Filip Dewinter hen voor de neus hield, was blijkbaar bijzonder lekker: een videocassette van Johan Sauwens bij de 'nazi's'. De vraag hoeveel zo'n primeurtje eigenlijk mag kosten, kwam niet aan bod. Toch is de bedoeling van het Blok duidelijk: de partij wil het regime uiteindelijk kapot - in dit concrete geval wou ze met een carambole via Sauwens en de Volksunie de paars-groene regering treffen. Wie zijn rol in zo'n scenario opneemt, moet weten wat hij doet. Het is trouwens ook allemaal niet nieuw: Rex gebruikte in de jaren dertig hetzelfde draaiboek.Luc Huyse beschreef enkele jaren geleden hoe de macht in de samenleving langzaam van het politieke veld naar andere actoren is verschoven: zakenlui, magistraten, wetenschappers en journalisten bepalen alsmaar meer wat er gebeurt. Ze nemen die grotere rol graag op, maar wijzen de verantwoordelijkheid die daarmee gepaard zou moeten gaan stelselmatig af. Dat is, samengevat, precies de rol die sommige, belangrijke media in de Sauwens-week hebben gespeeld. Om in de nieuwe terminologie van Patrick Dewael te blijven: het heeft geen zin om de fascisten van vroeger met de vinger na te wijzen door die van vandaag een handje te helpen.Hubert van Humbeeck