De avondspits was al op dreef toen vorige donderdag de vice-premiers Herman van Rompuy (CVP), Elio Di Rupo (PS) en Louis Tobback (SP) - PSC'er Jean-Pol Poncelet was op buitenlandse missie - discreet aanschoven voor de ingang van het Lambermont-gebouw, de ambtswoning van eerste minister Jean-Luc Dehaene. Als er politieke moeilijkheden dreigen, is het altijd daar dat topministers elkaar vinden.
...

De avondspits was al op dreef toen vorige donderdag de vice-premiers Herman van Rompuy (CVP), Elio Di Rupo (PS) en Louis Tobback (SP) - PSC'er Jean-Pol Poncelet was op buitenlandse missie - discreet aanschoven voor de ingang van het Lambermont-gebouw, de ambtswoning van eerste minister Jean-Luc Dehaene. Als er politieke moeilijkheden dreigen, is het altijd daar dat topministers elkaar vinden. Een dag eerder had vice-premier en minister van Binnenlandse Zaken Louis Tobback op een persconferentie gezegd dat hij niet ongelukkig zou zijn mocht iemand zijn ontslag eisen. Vierentwintig uur later lag dat ontslag ter tafel. Een gevolg van de dramatische gebeurtenissen dinsdagochtend voor het vertrek van de Sabena-vlucht naar Lomé, toen de zesde poging om de twintigjarige asielzoekster Sémira Adamu naar Afrika terug te dwingen fataal afliep. Na een langdurig gebruik van het dwangkussen door de begeleidende rijskwachters was ze in een coma gegleden. Ze overleed enkele uren later in het universitair ziekenhuis Saint-Luc. Al snel bleek dat van de uitdrijving videobeelden bestonden en dat één van de betrokken rijkswachters ooit geschorst was wegens nodeloos geweld. Tobback wist zich als voogdijminister verantwoordelijk voor wat binnen zijn partij, de SP, als het falen van de rijkswacht werd bestempeld. Bovendien had hij zich in deze kwestie volkomen klem gereden in zijn relaties met Sabena ( zie p. 20). Een ontslag werd onvermijdelijk. Voor Dehaene, zeer gesteld op de grote evenwichten in zijn coalitie, betekende het vertrek van Tobback een zware opstoot. Ingewijden hadden in de gaten dat Tobback er de jongste weken erg gespannen bijliep. Maar die zenuwachtigheid werd toegeschreven aan de gebeurtenissen op het Agusta/Dassault-proces, waar hij binnenkort als getuige aantreedt. EEN HINT AAN HET PALEISTijdens de bijeenkomst van donderdagavond praatten vooral Dehaene en Van Rompuy urenlang in op een ontredderde Tobback die bij zijn voornemen bleef om ontslag te nemen. Pas een dag later, na een haast smekend communiqué van de ministerraad, vroeg hij bedenktijd. Om de zo al bedrukte stemming niet nodeloos te bezwaren, werd vanuit de regering zelfs een hint richting koninklijk paleis gestuurd om vooral geen officiële vertegenwoordiger te sturen naar de wake voor Sémira Adamu, een dag later in de Brusselse Sint-Michielskathedraal. De ontruiming echter van transitcentrum 127bis in Steenokkerzeel, op last van Binnenlandse Zaken, werd binnen de SP en de regering snel ervaren als het bewijs dat Tobback niet meer kon functioneren. De rest van de regering vernam, tot grote consternatie, het nieuws van de bijna panische ontruiming via het radionieuws. Vrijdag kreeg Tobback 24 uur bedenktijd, niet meer. Ook al had de Leuvenaar graag meer gewild, kwestie van ze bij de SP de tijd te gunnen om op de schaars gevulde reservebank van de partij een opvolger te vinden. Want bij de CVP drongen ze aan op een geloofwaardige vervanger die het delicate Octopus-akkoord tot uitvoering kan brengen en die een mogelijk weerspannige rijkswacht aandurft. Eerst werd daarvoor gedacht aan Louis Vanvelthoven, de huidige SP-fractieleider in de Kamer. Maar die ligt overhoop met zijn Limburgse federatie, omdat hij bij de komende verkiezingen zowel voor zichzelf als voor zijn zoon Peter Vanvelthoven een prominente plaats opeist. Verzet dus vanuit de Limburgse SP. Bij de SP hadden ze dan nog één Tobback-kloon op overschot, de Gentenaar Luc Van den Bossche, vice-premier in de Vlaamse regering. Terwijl zaterdag in Brussel de wake voor Sémira Adamu uitmondde in een betoging tegen Tobback, begon SP-voorzitter Fred Erdman aan een ingewikkelde operatie. Opvallend: minister Marcel Colla van Volksgezondheid, verpozend in het buitenland, werd op geen enkele moment geraadpleegd. Die vernam de verschuivingen bij zijn terugkeer. In de Vlaamse regering bracht het vertrek van Van den Bossche eveneens problemen met zich, omdat de minzame Eddy Baldewijns (SP) allerminst geschikt is als onderhandelaar en dus ook niet in aanmerking kwam als vice-premier. Waarbij, als vanzelf, de jonge burgemeester van Hasselt Steve Stevaert in het visier verscheen. Nog geen 24 uur later werd al dat volk op de nieuwe posten geïnstalleerd. Intussen werd in een funerarium in Sint-Genesius-Rode de kist met het stoffelijk overschot van Sémira Adamu in gereedheid gebracht voor de ultieme reis naar Nigeria. R.V.C.