De Kroonraad van Knack bestaat uit Mark Eyskens, Paul Muys, Jacques Rogge, Erik Suy, Monika Van Paemel en Etienne Vermeersch.
...

De Kroonraad van Knack bestaat uit Mark Eyskens, Paul Muys, Jacques Rogge, Erik Suy, Monika Van Paemel en Etienne Vermeersch.Mijnheer Muys, u bent enkele weken naar China geweest. Toen u terug kwam in België, bleek hier de revolutie te zijn uitgebroken. Terwijl een mens het andersom zou verwachten. PAUL MUYS : Het heeft me grondig verrast. Ik heb nooit meegemaakt dat arbeiders of bedienden voor onbaatzuchtige redenen het werk neerlegden en op straat kwamen. En de Witte Mars van zondag was indrukwekkend. Je zit ook met een gedroomde zwartwit situatie. Tegenover de slechte, Marc Dutroux annex Jean-Michel Nihoul, staat de goede, Jean-Marc Connerotte. In zo een polarisatie en simplificatie is het niet te verwonderen dat de volkswoede escaleert als aan de goede wordt geraakt. De televisiebeelden van een razende menigte op de trappen van het gerechtshof en de immense aandacht in de kranten zorgen voor een sneeuwbaleffect. Maar het is meer dan dat : de wrevel van de mensen zit bijzonder diep. Ze zijn verontwaardigd over het feit dat er in ons land zo weinig goed blijkt te functioneren. Het arrest van het Hof van Cassatie dat Connerotte van het onderzoek in de zaak-Dutroux verwijderde, heeft de vlam in de pan doen slaan. Was het een misplaatst arrest ? MUYS : Ik denk dat men het recht had om Connerotte te wraken, al komt het ongelukkig over gezien de voorgeschiedenis en gezien alle andere flaters binnen justitie. Ik heb, alle verhoudingen in acht genomen, begrip voor het parallelle voorbeeld : wie in een echtscheidingsproces verwikkeld is, zal nooit aanvaarden dat de rechter die het vonnis moet uitspreken, gaat eten met de tegenpartij. Men mag van Connerotte ook geen wonderboy maken. Was er niet een wakkere knaap geweest die een halve nummerplaat van een bestelwagen had genoteerd, waar had men dan gestaan in dit onderzoek ? De grote slag van Connerotte, de arrestatie van Nihoul, lijkt sinds kort aan het wankelen te gaan. Ik heb de indruk dat de onderzoekers onder invloed van de publieke opinie en van straatrumoer, worden opgejaagd om zo snel mogelijk te scoren. Het is niet omdat Nihoul plezier vindt in de deelname aan en de organisatie van allerlei partouzen, dat hij in de gevangenis thuis hoort, hoe antipathiek hij bij sommigen ook mag overkomen. Ze hebben dankbaar de getuigenissen aangegrepen van enkele mensen die hem stellig hadden herkend de dag van de ontvoering in Bertrix, maar bij de allereerste confrontatie worden die getuigenissen herroepen. Ik vind dat alles een beetje bedenkelijk. Het is niet onmogelijk dat ze Nihoul binnenkort moeten vrijlaten, en wat gebeurt er dan ? De volkswoede draait niet enkel om het ontnemen van het onderzoek aan Connerotte. MUYS : Nee, en het is een goede zaak dat de mensen niet alles meer over hun kant laten gaan. Hoewel van die nieuwe mondige burgers nog geen veertig procent de moeite doet om te gaan stemmen over het Fenix-project, dat iedereen in die streek aanbelangt. Maar goed, de gedweeheid van de gewone mensen is weg. Afgelopen week maakte ik nog mee hoe een gaslek in Brussel-Noord het treinverkeer in de war stuurde. Een half uur stilgestaan in Schaarbeek, toen moest iedereen de trein uit, van spoor vijf de trappen af, gangen door, trappen op naar spoor twaalf, en daar in een nieuwe trein. Toen iedereen zich naar binnen had gewrongen, werd er omgeroepen : Eerstvolgende trein naar Brussel vertrekt van spoor vijf. Ik kan u verzekeren dat ook daar een opstand dichtbij was. Waarom kunnen ook die banale zaken nooit goed geregeld zijn ? Het autoverkeer zit strop, alle wegen zijn opengebroken... De mensen nemen het geknoei niet meer. Dit is het moment waarop aan het falende gezag de rekening wordt voorgelegd : we zijn het beu. De woede om het arrest van Cassatie is een kristallisatie van een wijdvertakte wrevel over het disfunctioneren van de overheid. Is dat de reden waarom de politici zich gedeisd houden ? Blij dat de toorn in de eerste plaats op justitie gericht is ? MUYS : Mogelijk wel. Je ziet hoe minister De Clerck zich uit de naad werkt om nog te redden wat er te redden valt. Premier Dehaene kondigt aan dat er komaf zal worden gemaakt met de politieke bevorderingen in het gerecht. Het heeft wel erg lang geduurd om tot dat inzicht te komen, vind ik een schuchter initiatief van Melchior Wathelet niet te na gesproken. Als je dan bovendien de uitrusting van sommige gerechtelijke diensten ziet... Julien Pierre, de advocaat van Dutroux, waarschuwde in De Standaard voor een opstand in de gevangenissen. Nog een tijdbom die de politici maar verder laten tikken. MUYS : Hopelijk gaat die kelk aan ons voorbij. Want daar leeft inderdaad een groep desperado's die weinig te winnen of te verliezen hebben. De manier waarop Dutroux blijkbaar met de voeten van de onderzoekers speelt, moet ook in die optiek gezien worden. De overheid betaalt vandaag de prijs voor het jarenlang verwaarlozen van essentiële taken in de samenleving. Wat doen wij eigenlijk nog in dit land, behalve proberen om de schulden af te lossen ? Er is geen beleid omdat er geen geld is. De mensen betalen zich blauw aan belastingen, maar die dienen hoofdzakelijk om het wanbeleid van vroeger af te betalen. Er komt een moment dat men dat niet meer neemt, en dat moment is in België aangebroken. Koning Albert heeft voor de tweede keer in korte tijd bijzonder scherp uitgehaald naar justitie en politiek. MUYS : De koning heeft zich verder gewaagd dan ik verwacht had. Het is meer geworden dan wat zalven en een woord van troost voor de getroffen families. De vraag is of hieraan in de praktijk wel gevolgen gegeven kunnen worden. Net als het vorige communiqué, denk ik dat ook deze uitspraak vooral voer is voor constitutionalisten. En ik vermoed dat ze de toespraak van de vorst gevaarlijk zullen vinden. Ondertussen is de bevolking het vertrouwen in alle drie de constitutionele machten kwijt. Welk bestaansrecht hebben die dan nog ? MUYS : De felste gemoederen zullen wel stilletjes bedaren, tenzij er weer nieuwe kolen op het vuur gegooid worden door ik weet niet wie of wat. Maar ik kan mij niet inbeelden dat het onderliggende ongenoegen nog te keren is, de malaise is te groot. En ik vrees dat het zich zal uiten in radicale antipolitiek. Met alle gevolgen van dien. Want nu Van Rossem geen kandidaat meer is, staat de antipolitiek gelijk met extreem-rechts. Het is voor de brede massa cruciaal dat deze gerechtelijke onderzoeken succes kennen. Maar eerlijk gezegd ben ik pessimistisch. Ik zie niet goed in hoe de onderzoeken die nu lopen, plotseling wel resultaten zouden boeken, daar waar ze de eerste maanden zo weinig hebben opgeleverd. De mensen verwachten ook dat er grote namen naar boven komen, maar dat zou kunnen tegenvallen. Mogelijk zitten er wel gewetenloze geldverdieners achter de schermen, maar niet meteen iemand uit de hoogste gerechtelijke, politieke of kerkelijke kringen. Leg maar eens uit dat dat niet noodzakelijk op een doofpot wijst. Mag Julien Pierre, de advocaat van Dutroux, in een dramatische zaak als deze een procedureslag voeren ? MUYS : Ik vind van wel, anders neemt hij de verdediging van zijn cliënt niet naar best vermogen waar. Ik denk niet dat meester Pierre zal proberen om Dutroux vrij te pleiten. Hij heeft zo weinig om zich op te baseren dat hij dit soort elementen er moet uithalen. Merkwaardig is dat de advocaat van Michelle Martin vond dat Connerotte moest blijven. Ik weet niet hoe ik die spaghetti-avond precies moet inschatten. Hebben Bourlet en Connerotte zich laten verrassen ? Wisten zij niet dat die meisjes daar zouden zijn ? Als ik goed heb gelezen, zijn ze bijzonder snel weer vertrokken, dus moeten ze gevoeld hebben dat er iets niet klopte. Het was hoe dan ook een inbreuk op de regels. Natuurlijk, er zijn veel ergere dingen gebeurd in ons gerecht. Als je hoort hoe onderzoeksrechter Doutrèwe de zaak heeft laten aanslepen, hoe ze een beschermelinge was van Jean Gol, hoe ze niet eens on speaking terms was met haar overste Leon Giet die een andere partijkaart had. Dat hou je niet voor mogelijk. Voeg dat bij al wat we al weten over het Luikse gerecht, en dan zinkt die spaghetti in het niet. Het onderzoek naar mogelijke fraude van meester Guy Wolf, de man van mevrouw Doutrèwe, ligt stil omdat de speurders die zich daarmee bezig hielden, in Neufchâteau moeten bijspringen. MUYS : Dat is dan België op zijn best : ongewild komisch. Bij dit alles gaan de schokkende beschuldigingen van belangrijke functionarissen van het Hoog Comité van Toezicht bijna onopgemerkt voorbij. MUYS : Het aantal schandalen houdt niet meer op, en er wordt zelden een bevredigende oplossing aan gegeven. Over de politieke wil om het Hoog Comité te laten werken, bestaat al lang twijfel. Die dienst boekt enig succes, en ineens wordt het hele personeelsbestand voor ettelijke maanden naar een vervolmakingscursus gestuurd. Waardoor delicate onderzoeken geblokkeerd worden. Zoiets kan niet. En de politiek laat het maar gebeuren. Eerlijk gezegd : als ik de verantwoordelijke minister André Flahaut het woord zie voeren, wordt mijn vertrouwen niet groter. Laten we ook nog even de internationale actualiteit bekijken, met het ontslag van Aleksandr Lebed. MUYS : Vreemde scène ook weer : Jeltsin die voor de televisiecamera's de ontslagbrief ondertekent. Een paar maanden geleden vielen ze elkaar in de armen en was het aan Lebed te danken dat Jeltsin opnieuw president werd. We moeten afwachten hoe Lebed op deze nieuwe situatie zal reageren. In een land dat aan het begin van de democratie staat, kan van alles gebeuren. Het gerucht over een militie van vijftigduizend man mag niet te vlug als een verzinsel worden afgedaan. Lebed kan bogen op een akkoord met de Tsjetsjenen, blijkbaar niet tot groot genoegen van de sabelslepers in het Kremlin. Toen hij zich voor het eerst begon te profileren, heerste er in het westen grote scepsis tegen zijn rechts-patriottische sympathieën. Maar ik stel vast dat hij het aanpakken van de maffia en de corruptie als prioriteit naar voren schuift. Dat je zoiets in Rusland publiekelijk zegt, is positief. Welke indrukken hebt u opgedaan tijdens uw reis door China ? MUYS : Ik ben eerst door een paar oud-sovjet republieken gereisd : Oezbekistan en Kirgizië. Als je dan in China komt, zelfs in de perifere provincie Sinkiang, beland je plotseling in een perfect georganiseerd land. Alles loopt er op wieltjes. De vooruitgang en de opening van de economie, waartoe Deng Xiaoping een vijftiental jaren geleden de aanzet heeft gegeven, beginnen diep in het land door te dringen. Er zijn moderne steden, het land industrialiseert zich, er is een goede infrastructuur in de maak, je ziet de autowegen voor je neus ontstaan, in de China Daily staat elke dag een kolom met belangrijke nieuwe initiatieven, er zijn massa's plannen voor nieuwe grote projecten en luchthavens... Alles beweegt. Sorry voor de mensenrechten, want daarover lees je uiteraard niets in de krant. Ze raken 99 procent van de bevolking ook niet, maar het blijft een feit dat China relatief het grootste aantal doodstraffen ter wereld kent. Vrijheid van spreken is er niet, milieuverzet tegen de omstreden dam op de Yang-Tse leidt tot arrestaties. Er is het absolute geloof in de groei en de obsessie voor geld, die ze van ons hebben geërfd. Ik juich dat niet allemaal toe. Want als ik, bijvoorbeeld, de wolkenkrabbers in Peking zie opschieten, zie ik de fouten die men in de Brusselse binnenstad heeft gemaakt, zich twintigvoudig herhalen. En ondanks de grote investeringen blijft er een gebrek aan werkgelegenheid, er is veel armoede, en ik vrees dat het Chinese gezinsbeleid op termijn naar een gevaarlijk onevenwicht tussen mannen en vrouwen zal leiden. Maar het globale beeld van China is er één van een zich snel ontwikkelend land, met een grote welvaartsvermeerdering, dat ook internationaal naar buiten wil treden en vooral een rol wil gaan spelen in de wereldhandel. Tegelijk blijft de motor een sterk patriottisme. Zo worden sinds kort alle persconferenties van Buitenlandse Zaken in het Chinees gehouden, zonder Engelse vertaling. Zeer tot ongenoegen van de correspondenten van de grote buitenlandse kranten, die nu verplicht zijn om zich actief op het Chinees te storten. Toch zie ik geen aanwijzingen over grote agressiviteit tegen het buitenland. Afgezien van een paar lokale conflicten over kleine eilandjes. En afgezien van de kolonisatie van Tibet en van enkele minderheden-provincies. Normaal gezien stel je vast, als je terug in België bent, dat onze problemen niets te betekenen hebben in vergelijking met wat elders in de wereld gebeurt. Maar deze keer is dat niet geval. Want het probleem dat zich in België stelt, is werkelijk van fundamenteel belang. Het gaat om het in twijfel trekken door het hele volk van alles wat gezag is. Dat heb ik nog nooit meegemaakt. Koen Meulenaere