De oorlogsschade in Kroatië wordt op 800 miljard frank geraamd. Het kusttoerisme moet jaarlijks 160 miljard frank binnenbrengen.
...

De oorlogsschade in Kroatië wordt op 800 miljard frank geraamd. Het kusttoerisme moet jaarlijks 160 miljard frank binnenbrengen.EEN BERICHT UIT KNINVISSER Vladimir Radic uit het Kroatische kustdorpje Sveti Juraj brengt zijn dagen weer op zee door. Tot vorig jaar was dat anders. Er waren geen klanten voor de vis die hij ving, dus bleef hij op het terrasje van pension-dorpscafé Mul koffie drinken. Dit jaar herneemt het toerisme langs de Kroatische kust. Vooral Italianen, Duitsers en Nederlanders vinden de weg terug naar de idyllische plaatsjes die ze bezochten voor de oorlog in 1991 uitbrak. ?Het is nog lang niet zoals tevoren,? zegt pensionuitbaatster Vesna Stanic. ?Maar we verhuren toch bijna dagelijks een kamer. Vorig jaar konden we het aantal bezoekers op twee handen tellen.? Elke avond meert Vladimir zijn bootje aan de steiger voor het pension aan en sorteert de vis die hij ving. De langoustines wippen nog op uit de bakken als ze de keuken worden ingedragen. ?De vangsten zijn goed,? gromt Vladimir een echte loner die niemand nodig heeft. ?Als er iets beter is geworden van de oorlog, is het de visstand. Vier jaar lang is er bijna niet gevist in de zee, omdat de meeste vissers daar boven in de bergen zaten.? Daarmee bedoelt hij de Krajina : de lange strook land die tot augustus 1995 in handen van de Serviërs was. In een blitzoffensief dat begin augustus begon, heroverden de Kroaten het hele gebied op de Serviërs. Alleen Oost-Slavonië, tegen de grens met Servië, bleef in handen van de vijand. Belgische soldaten moeten daar nog altijd mee toezien op de naleving van de vredesakkoorden van Dayton. Normaal moet die streek uiterlijk tegen eind volgend jaar terug onder Kroatisch bewind komen. In het foldertje dat buitenlanders die Kroatië binnenrijden in de handen gestopt krijgen, maakt Oost-Slavonië al deel uit van het Kroatische grondgebied. De tekst beveelt onder meer een bezoek aan de stad Vukovar aan, en aan een daar in de buurt gelegen archeologische site. Er wordt met geen woord gerept over het feit dat Vukovar feitelijk nog in handen van de Serviërs is, en in het begin van de oorlog helemaal kapotgeschoten werd. GERECYCLEERD.In Kroatië leeft de economie weer op. De oorlogsschade wordt op 27 miljard dollar geschat (ruim 800 miljard frank). Prioriteiten bij de heropbouw zijn veertigduizend huizen voor vluchtelingen, tweeduizend kilometer nieuwe wegen en vijfhonderd kilometer spoorwegen. De economie groeit met ongeveer 5 procent op jaarbasis. De inflatie is onder controle, hoewel de munt nog altijd als overgewaardeerd wordt beschouwd. Maar de koers blijft stabiel. Veel hoop wordt gesteld op de inkomsten uit het toerisme. Een wereldwijde reclamecampagne bracht een zonnig Kroatië op de buis van de MTV-kijker en de fanaat van de Olympische Spelen. Voor de oorlog brachten toeristen jaarlijks 160 miljard frank binnen in wat nu Kroatisch gebied is. Hoewel een aanzienlijk deel van dat kapitaal, volgens de Kroatische autoriteiten, toen niet het Kroatische volk ten goede kwam. Vorig jaar werd amper 20 procent van dat bedrag gehaald. Er werden geen inspanningen op het stuk van infrastructuur onverlet gelaten om het toeristische seizoen 1996 succesvol te laten verlopen. Op de weg die door de Krajina van de Kroatische hoofdstad Zagreb naar de havenstad Split loopt, is het heel druk. Vorig jaar was de weg nog leeg. Op de stroken waar het wegdek door granaatinslagen en rollende tanks zwaar was beschadigd, werd een nieuwe asfaltlaag gegoten. Het verkeer verloopt, naar plaatselijke normen, gedisciplineerd. Vele gedemobiliseerde soldaten zijn in de politiemacht gerecycleerd. Ze controleren frequent. Langs de weg zitten opnieuw vrouwen kaas te verkopen. In vele herstelde huizen is een kamer vrijgemaakt die aan reizigers kan worden verhuurd voor de meeste mensen nog altijd het enige inkomen. Er is weinig werk in het land, dus is er tijd om te bouwen. Handelaars in stenen, dakpannen en betonmolens moeten gouden zaken doen. Langs de hoofdweg worden grote aantallen huizen hersteld. Meestal worden de nieuwe muren gewoon tegen de skeletten van de oude woningen opgetrokken. Geïsoleerde huizen worden niet heropgebouwd. De mensen zijn nog altijd bang en willen niet meer buiten de dorpjes wonen. Ook langs de kleinere wegen in het gebied is de activiteit gering. Daar zijn bijgevolg de naweeën van het Kroatische offensief van augustus 1995 goed zichtbaar. Een dorpje als Kistanje, in het zuiden van de Krajina, dat bijna intact uit de veroveringsactie kwam, bleek toch totaal te zijn vernield. De mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch bracht vorige week, naar aanleiding van de eerste verjaardag van de succesvolle Kroatische ?Operatie Storm?, een lijvig rapport uit over oorlogsmisdaden begaan door Kroaten in de Krajina. Daarin staat onder meer te lezen dat Kistanje pas weken, en misschien zelfs maanden na de aanval door Kroaten werd geplunderd en platgebrand. Het dorpje is nog altijd verlaten, zoals vele dorpjes in de Krajina. Zestig procent van de huizen in de regio zou zijn verwoest. In sommige dorpjes kalkten veroveraars orders op de grond dat alle huizen moesten worden vernield. KOGELS IN DE KEEL.De meeste wegen in de Krajina waren vorige week open voor alle verkeer, maar dat gold niet voor de afdaling naar het prachtig gelegen orthodoxe klooster in de buurt van Kistanje. De schaarse argeloze bezoekers het gros van de toeristen blijft braafjes langs de kust hangen worden bij een politieblokkade tegengehouden en zonder uitleg teruggestuurd. Het klooster is ongetwijfeld geplunderd. Human Rights Watch benadrukt dat de Kroatische autoriteiten hun best deden om de Servisch-orthodoxe religieuze plaatsen van vernieling te vrijwaren, maar daar onder meer in Kistanje niet in slaagden. Elders zijn er veel subtielere ingrepen gebeurd. In het plaatsje Benkovac, dat tijdens de oorlog bijna op het front tussen Serviërs en Kroaten lag, is de orthodoxe kerk intact gebleven. Op het kerkhof zijn de graven gespaard, behalve dat van de Servische legercommandant Momcilo Bogunovic, die op 1 februari 1993 werd doodgeschoten, officieel door een Kroatische sluipschutter, officieus door een Servische terrorist die vond dat hij te gematigd was in zijn contacten met de vijand. De man kreeg postuum toch twee Kroatische kogels in de keel. Wat verderop prijkt een bescheiden houten kruis op een protserig familiegraf, ter herdenking van de Serviër Dusan Volarevic, die werd geboren in 1914 en stierf in 1996. Waarschijnlijk een oude man die na de Kroatische inval achterbleef, maar de herovering en de vlucht van zijn volksgenoten niet lang overleefde. Minstens vijfhonderd Serviërs werden gedood tijdens de aanval van de Kroaten, van wie meer dan honderd burgers. Honderden mensen, vooral bejaarden die niet wensten te vluchten, werden nog weken, zelfs maanden na het offensief geëxecuteerd. Volgens Human Rights Watch vermoordden de Kroaten tussen november 1995 en april 1996 minstens tachtig Serviërs. De organisatie vraagt dat de Kroatische leiders voor deze excessen verantwoording afleggen. Al was het maar ?om te voorkomen dat de Kroatische president Franjo Tudjman zijn oorlogsdoel zal realiseren : een etnisch zuiver Kroatië?. De Kroatische autoriteiten in het bergstadje Knin doen hun best om de indruk te geven behulpzaam te zijn bij de administratieve beslommeringen van Servische vluchtelingen die terug willen keren naar hun oorspronkelijke woonplaats. Ze vragen alleen dat de persoon in kwestie bewijst dat hij voor de oorlog leefde op grondgebied dat nu door de Kroaten wordt gecontroleerd. Voor die bewijslast aanvaarden ze echter uitsluitend oude Joegoslavische documenten. Ze weten duivels goed dat de meeste mensen in de Krajina die stukken, tijdens de Servische bezetting, hebben moeten laten vervangen door ?officiële? Servische papieren. Een eindeloze rompslomp. In de Bosnische stad Mostar niet zo ver van de grens met Kroatië sleepten de Kroaten vertegenwoordigers van de Europese Unie mee in een eindeloze overlegronde over de erkenning van de gemeentelijke verkiezingsuitslag. De Moslims wonnen de stembusslag met een neuslengte, maar de Kroaten weigerden de uitslag te aanvaarden omdat er bij de stemming onregelmatigheden zouden zijn gebeurd. De impasse duurde weken, vooral omdat de Kroatische president weigerde zijn Bosnische volksgenoten tot de orde te roepen. Het is algemeen bekend dat de Kroaten graag een grote gemeenschap zouden vormen, naast die van de Serviërs. Het is niet verwonderlijk dat Tudjman en zijn Servische evenknie Slobodan Milosevic net nu beslissen om elkaar wederzijds te erkennen. Alleen die hinderlijke Moslims staan het scheppen van een Groot-Servië en (vooral) een Groot-Kroatië nog in de weg. Daar zal wel iets op gevonden worden. Dirk Draulans Het graf van de Servische commandant Momcilo Bogunovic in het Kroatische plaatsje Benkovac is door twee kogels beschadigd.De heropbouw van de Krajina verloopt traag. Dit jaar zouden nog bijna tachtig oude Servische mensen door Kroaten zijn vermoord.