Mijnheer Suy, de CVP zet Miet Smet op kop van de Europese lijst. Tot verbittering van Wilfried Martens.
...

Mijnheer Suy, de CVP zet Miet Smet op kop van de Europese lijst. Tot verbittering van Wilfried Martens.Erik Suy: Ik begrijp dat de CVP een vrouw naar voren schuift, in de hoop meer stemmen van vrouwen aan te trekken. Maar als dat leidt tot het afhaken van een boegbeeld als Wilfried Martens begrijp ik het niet meer. Ook vanop de tweede plaats zou Martens verkozen worden en zijn kansen op het voorzitterschap van het Europees Parlement vrijwaren. Dat hij overweegt dat allemaal op te geven, bewijst hoezeer hij zich gekwetst voelt. Ik heb er het raden naar welke overwegingen er werkelijk hebben gespeeld bij de CVP. De dreiging van Martens om de ware reden bekend te maken, doet bijna een Belgische Monicagate veronderstellen. Als ze mekaar op die manier gaan bekladden, zal dat de partij zware schade toebrengen. Op de kiezer maakt deze interne afrekening alvast een slechte indruk. Martens is al een paar keer door zijn partij in de kou gelaten. Eigenaardig voor iemand die twaalf jaar premier is geweest.Suy: Men suggereert dat zijn privé-leven daarmee te maken heeft, hij is gescheiden en hertrouwd, maar ik geloof niet dat veel mensen hem dat kwalijk nemen. Ik ken hem goed, wij komen uit dezelfde gemeente en zijn naar dezelfde school geweest. Martens heeft een stug en gesloten imago, om niet te zeggen karakter, en hij wekt minder sympathie op dan sommige meer extraverte politici. Zijn werk bij de EVP en in het Europees Parlement heeft hem bovendien wat vervreemd van zijn partij. En zijn thuisbasis had hij al wat verloren door, op vraag van de CVP-leiding, van Gent naar Brussel te verhuizen. Freddy Willockx bijvoorbeeld, heeft vanuit Europa veel meer voeling gehouden met de Belgische politiek. Mocht Martens inderdaad afhaken, en Jacques Van Outrive schuift door naar de vierde plaats, dan behoudt de Boerenbond een vertegenwoordiger in het Europees Parlement.Suy: Dat lijkt me meer een toevallig gevolg dan een reden. Martens haalde de vorige keer op de tweede plaats meer dan honderdduizend stemmen, en de CVP pakte vier zetels. Als die stemmentrekker wegvalt, en vergeet niet dat ook Tindemans niet meer opkomt, is het nog niet zo zeker dat de vierde kandidaat verkozen wordt. Dat legt toch enige verantwoordelijkheid bij Martens, en uiteraard ook bij de mensen die hem tegen de kar rijden. Bij de CVP wordt een gevaarlijk spel gespeeld. Premier Dehaene heeft ondertussen campagne gevoerd in Zuid-Afrika.Suy: Bij een dergelijke trip staat een verbetering van de handelsbetrekkingen meestal vooraan op het programma. Maar als je een heel peloton journalisten, fotografen en cameramensen in je vliegtuig meeneemt, maak je enkele maanden voor de verkiezingen geen geheim van je bedoelingen. Uit de officiële ontmoetingen tussen Dehaene en de Zuid-Afrikaanse leiders, onthoud ik de uitspraak van vice-president Thabo Mbeki, die onderstreepte dat Zuid-Afrika samenwerkt met Vlaanderen, maar die niet zeker wist of er ook met Wallonië contacten zijn. En Robert Collignon kende hij niet, tot droefenis van de RTBf-journalist. Het was een pluimpje op de hoed van de Vlaamse externe politiek. Ik denk niet dat Dehaene daarmee erg opgezet was. Ook in Zuid-Afrika staan de verkiezingen voor de deur. Kan het ANC een positieve balans voorleggen?Suy: Het ANC heeft bij het begin van deze legislatuur veel beloften gedaan. De belangrijkste drie waren: huizen bouwen, criminaliteit terugdringen, en werk verschaffen. Op geen enkel van deze drie speerpunten hebben zij vooruitgang geboekt. Integendeel. De huizenbouw voldoet bij verre niet aan de beloften. De criminaliteitscijfers stijgen zorgwekkend. En qua werkgelegenheid zijn de resultaten miniem. Dat is jammer, omdat het nieuwe Zuid-Afrika een motor zou kunnen zijn voor de ontwikkeling van heel zuidelijk Afrika, zowel op politiek als op economisch gebied. De figuur van Nelson Mandela liet hopen dat Zuid-Afrika een voortrekkersrol zou spelen, maar voorlopig is het bij een paar beperkte diplomatieke initiatieven gebleven. En de vraag is of de gedoodverfde opvolger van Mandela, Thabo Mbeki, sterk genoeg is om met gezag te spreken tegen de andere Afrikaanse landen. En dat is nodig, want Afrika moet zelf zijn politieke problemen oplossen. De grote etnische verscheidenheid bemoeilijkt dat, vandaar het belang van een macht die daarboven staat. Europa heeft baat bij een gezond en stabiel Zuid-Afrika. En dat hangt van het ANC af, er is geen alternatief. Inkatha is sowieso regionaal beperkt, en de blanke partijen moeten niet rekenen op steun van de zwarte bevolking. De arrestatie van PKK-leider Abdullah Öcalan door de Turken, heeft grote woede gewekt bij de Koerden.Suy: Het kan niet anders of de Turken hebben hulp gekregen. Mogelijk van de Amerikanen, meer dan waarschijnlijk van de Israëli's. De jongste jaren is er een intense samenwerking gegroeid tussen Turkije en Israël, op militair en politiek gebied, en ongetwijfeld ook tussen de geheime diensten. In die context was een premier als Erbakan, die flirtte met islamitische staten, niet gewenst. Dat hij moest opstappen bewijst, eens te meer, de macht van het leger in de Turkse politiek. Hoe komen de Grieken uit deze zaak?Suy: Dat is moeilijk te beoordelen. Waarom hebben ze Öcalan in hun ambassade toegelaten, en waarom hebben ze hem laten gaan? Het blijft voorlopig gissen. De Grieken willen zeker de spanningen met Turkije niet nodeloos op de spits drijven. Ze hebben al genoeg problemen op Cyprus, en in de Egeïsche Zee. Wellicht wilden ze zo snel mogelijk van Öcalan verlost zijn, en hadden ze nooit verwacht dat een commando hem zou overvallen op weg naar de luchthaven van Nairobi. Het gevolg is dat de Grieken nu niet alleen de Turken tegen hebben, maar ook de Koerden. Het ontslag van drie ministers wijst erop dat in Athene zware beoordelingsfouten zijn gemaakt. Beginnend met het opvangen van Öcalan. Daarna hadden ze nauwelijks een uitweg. Hoe moet het verder met de Koerden?Suy: De manier waarop Öcalan al dan niet een fair proces krijgt, zal een rol spelen. En wat zal de PKK doen? Gaat die nog scherper ageren dan vroeger, of is ze geknakt na het wegvallen van haar leider en zal haar aanhang slinken? Want de PKK vertegenwoordigt lang niet alle Koerden. Ik kijk met belangstelling toe of de internationale gemeenschap evenveel inspanningen zal doen voor de Koerden als ze doet voor de Palestijnen en de Kosovaren. Waarom mag Turkije zonder internationaal protest de Koerden gaan bevechten en bombarderen in Noord-Irak? Terwijl men uitgerekend daar een no-flyzone heeft geïnstalleerd om te verhinderen dat Irak diezelfde Koerden zou aanvallen. Dat is kafkaiaans. Als de Joegoslavische president Milosevic, op zijn eigen grondgebied dan nog, geweld gebruikt tegen wat voor hem Kosovaarse rebellen zijn, staat de wereld in rep en roer. Terecht, maar als men de Serviërs dwingt om te onderhandelen over autonomie voor de Kosovaren, waarom dwingt men de Turken dan niet tot onderhandelen over autonomie voor de Koerden? Het is een volk dat, misschien nog meer dan Kosovaren en Palestijnen, recht heeft op zelfbeschikking. Want in 1920 is de Koerden in het Verdrag van Sèvres formeel een eigen onafhankelijke staat beloofd. Het Koerdisch gebied ligt in Turkije, Iran, Irak, en een klein stukje Syrië. Dat men niet wil raken aan de grenzen en geen nieuwe staat wil creëren, is begrijpelijk. Maar waarom geen autonomie? In Irak is het na de Golfoorlog gedeeltelijk gebeurd. Ik weet dat de Koerden onderling verdeeld zijn, maar geldt dat niet evenzeer voor de Kosovaren? De inval van de Turken in Noord-Irak vond plaats enkele dagen nadat Irak met vergeldingen had gedreigd, als Turkije nog Amerikaanse gevechtsvliegtuigen vanop Inçirlik laat opstijgen.Suy: Turkse raids in Noord-Irak zijn sinds 1991 schering en inslag. Dat daarbij telkens het Iraakse grondgebied wordt geschonden, en dus een van de elementaire principes van het internationale recht, deert blijkbaar niemand. De rondreis van Tarek Aziz in de regio, zal daar weinig aan veranderen. Zolang Turkije lid is van de Navo en een bondgenoot van de Verenigde Staten, kan het zijn gang gaan. En omdat het "maar" de Koerden zijn die worden aangevallen, liggen ze in Bagdad niet te veel wakker van die schending van hun grens. Het Kosovo-overleg in Rambouillet is met enkele dagen verlengd, en dreigt te mislukken. Suy: Het probleem Kosovo bestaat al lang, maar is acuut geworden omdat sinds een jaar de gevechten zijn opgelaaid. In Navo-verband heeft men gedurende dat jaar gezocht naar de mogelijkheden voor een interventie. Maar niemand kon de gevolgen inschatten. Interveniëren tegen de Serviërs, is het Kosovaarse bevrijdingsleger helpen, wat ook niet de bedoeling is. De aandacht is dan verlegd naar een politieke oplossing, bestaande uit een zo groot mogelijke autonomie voor de Kosovaren, op het terrein gecontroleerd door een vredesmacht. Maar een vredesmacht, zoals de VN die definieert, houdt in dat je de toestemming hebt van de staat naar wiens grondgebied je gaat. Als Joegoslavië geen vreemde troepen wil, heb je niet meer te maken met een vredesoperatie. Heeft de Navo dan het recht om de Serviërs aan te vallen?Suy: De Navo viert over twee maanden haar vijftigjarig bestaan, en wil bij die gelegenheid haar doelstellingen opnieuw bepalen. Men is daar in de praktijk al ruimschoots op vooruitgelopen. De oorspronkelijke bedoeling, een verdedigingsalliantie tegen de Russen, is voorlopig minder aan de orde. De Navo heeft een operatie lopen in Bosnië, voegt de komende maand Polen, Tsjechië en Hongarije aan het bondgenootschap toe, heeft de facto ook Bosnië en Kroatië binnengehaald, en opereert vanop basissen in Macedonië. En nu wil ze zich ook nog nestelen in Kosovo, in Joegoslavië dus. Dat Milosevic, en in zijn rug de Russen, dat alles niet zomaar goedschiks willen ondergaan, is niet verwonderlijk. De doelstelling van de Navo wordt: "vredesoperaties". Maar ik vrees dat men daar in de Navo iets anders mee bedoelt dan in de VN. Als men in Rambouillet zo moeizaam vordert, wat is dan de waarde van een eventueel akkoord?Suy: Ik denk dat mevrouw Albright haar vaderlandse geschiedenis goed heeft bestudeerd. Wel, zestig jaar geleden is met Sudetenland precies hetzelfde gebeurd als nu met Kosovo. Sudetenland was een deel van Tsjecho-Slovakije, dat hoofdzakelijk bewoond werd door Duitsers, die door de Tsjechen slecht behandeld werden. Net zoals Kosovo een deel is van Servië, dat hoofdzakelijk bewoond wordt door Albanezen, die door de Serviërs slecht behandeld worden. Hitler eiste dat de Sudeten autonomie kregen, of zelfs ingelijfd werden bij Duitsland. De Tsjechen weigerden dat. Waarna Hitler zei: geef ze autonomie of ik val aan. Vandaag eist de Contactgroep voor Joegoslavië dat de Kosovaren autonomie krijgen. De Serviërs weigeren dat. Waarna de Contactgroep, bij monde van de Navo, zegt: geef ze autonomie of we vallen aan. Merk trouwens op dat vier van de zes leden van deze Contactgroep - Duitsland, Frankrijk, Engeland en Italië - ook rond de tafel zaten in München 1938, toen de Sudetenkwestie geregeld werd, ten nadele van Tsjecho-Slovakije. Er bestaat in het internationaal recht een regel, die bepaalt dat internationale akkoorden die worden afgedwongen onder dreiging van militair geweld, van nul en generlei waarde zijn. Het akkoord van München is daarvan het voorbeeld bij uitstek. Als Milosevic nu toegevingen doet om bombardementen op Servië te voorkomen, kan hij dat akkoord later moeiteloos herroepen.ERIK SUYKoen Meulenaere