In het midden van de oorvormige vallei staat het Auris Center. Ooit was dit het kloppende hart van de bedrijvigheid waar werknemers van L&H en allerlei nevenondernemingen over de middag en na het werk binnenvielen om hun was naar de stomerij te brengen, een broodje te eten of naar de post te gaan. Er vonden ook seminaries en opleidingen plaats. Het gebouw was het symbool van de droom die Jo Lernout en Pol Hauspie ooit onder luid applaus probeerden te realiseren. Steeds groter en hoger, met steeds meer en beter opgeleide mensen. Nu staat het Auris Center bijna helemaal leeg. Heel symbolisch heeft een VDAB-filiaal er onderdak gevonden.
...

In het midden van de oorvormige vallei staat het Auris Center. Ooit was dit het kloppende hart van de bedrijvigheid waar werknemers van L&H en allerlei nevenondernemingen over de middag en na het werk binnenvielen om hun was naar de stomerij te brengen, een broodje te eten of naar de post te gaan. Er vonden ook seminaries en opleidingen plaats. Het gebouw was het symbool van de droom die Jo Lernout en Pol Hauspie ooit onder luid applaus probeerden te realiseren. Steeds groter en hoger, met steeds meer en beter opgeleide mensen. Nu staat het Auris Center bijna helemaal leeg. Heel symbolisch heeft een VDAB-filiaal er onderdak gevonden.Sinds de grondvesten van FLV in augustus vorig jaar begonnen te daveren na de beruchte artikels in de Wall Street Journal hebben al heel wat personeelsleden een andere baan gezocht en gevonden. Maar velen hoopten tot het bittere einde dat L&H gered zou worden. En sommigen hopen dat nog steeds. 'De veilingprocedure kan nog een uitweg bieden', zegt Bart Dooms, die sinds 1998 bij het bedrijf werkt. 'Ik hoop nog altijd dat er voor het einde van de curatele op 14 december een koper opduikt die genoeg geld heeft om een nieuw bedrijf op te starten. Want L&H heeft wel degelijk iets gecreëerd. Wij hebben ons hier echt niet beziggehouden met het verwarmen van lucht. De cijfers waren gedeeltelijk misschien lucht, maar de technologie niet. Er werd hier bijzonder hard gewerkt. Nu is een veiling de laatste kans om daarvan nog iets in België te houden.' Toch zijn hij en zijn collega's bang voor wat hen te wachten staat en hebben ze heimwee naar het bedrijf waar ze ooit voor kozen. Dooms: 'Als je een paar jaar geleden zei dat je bij L&H werkte, kende iederéén dat. Ik was trots om hier te werken.' Zakenlui, ministers en prinsen bewogen hemel en aarde om het bedrijf met een handvol journalisten en fotografen te kunnen bezoeken. 'Kijk eens wat wij Vlamingen allemaal kunnen!' straalden ze trots. Nu is dat wel anders. 'Mensen hebben tegenwoordig medelijden met ons', zegt Ilse Van Winckel, die er sinds april 1999 werkt. KOOP AANDELEN!Voor de publieke opinie is het duidelijk: de werknemers van L&H verdienden allemaal gigantische bedragen en krijgen nu royale ontslagvergoedingen. Maar de lonen van het gewone personeel zijn nooit zo hoog geweest, integendeel. Een jonge universitair moest het vaak met ongeveer 40.000 frank netto stellen.'Omdat nogal wat werknemers optieplannen hadden, dachten veel buitenstaanders dat die het geld maar moesten oprapen', aldus Dooms. 'Maar opties kun je maar af en toe uitoefenen, en de crisis sloeg toe voor de meesten zover waren.' Het aanbod van die optieplannen ging telkens gepaard met een powerspeech in ware LSP-stijl. Een medewerker die al van voor de problemen bij het bedrijf weg is, herinnert zich hoe de toenmalige Chief Executive Officer Gaston Bastiaens het personeel tijdens een vergadering in de kantine aanmaande om op het aanbod voor een optieplan in te gaan. ' We're gonna kick Dragon between the eyeballs', riep hij, refererend aan concurrent Dragon die L&H korte tijd later zou overnemen. 'Koop aandelen!' luidde de boodschap die daar meteen achteraan kwam. Veel jonge werknemers gingen op het aanbod in. Ze hoopten zo hun auto of huis snel te kunnen afbetalen. Vandaag wijst alles erop dat het management toen al van de donkere wolken op de hoogte moet zijn geweest. Toch komt uit de monden van de personeelsleden amper een kwaad woord over dat beleid, de meesten ontkennen zelfs dat de bazen druk op hen uitoefenden om in de optieplannen te stappen. 'We konden dat weigeren of aanvaarden', zegt Kyung-Hee Kim. 'Ik wou er eigenlijk niet aan beginnen. Maar collega's waarschuwden me dat het management zou denken dat ik niet bij het bedrijf wou blijven als ik het optieplan niet zou aanvaarden. Dus heb ik het toch maar gedaan.' En stinkend rijk zijn ze er dus niet van geworden. Van de ontslagvergoedingen kunnen ze zich ook al niet bepaald een Porsche aanschaffen. 'Bij de vorige ontslagrondes kregen de ontslagen werknemers eerlijke ontslagvergoedingen', zegt Dooms. 'Maar nu is het bedrijf failliet en moeten we via het sluitingsfonds gaan. Dat is een langzame en ingewikkelde procedure.'ZO ZIJN DE REGELSHoewel de L&H-crisis escaleerde en hun grote bazen zelfs in de cel terechtkwamen, kozen heel wat mensen er toch voor om te blijven. De Hongaarse Andrea Pal kwam pas in november 2000, toen de problemen al begonnen waren, bij L&H in dienst en werd na het faillissement ontslagen. 'Het management geloofde tot op het laatste moment dat het een faillissement zou kunnen vermijden', zegt ze. 'En dat lieten ze ons ook geloven, en ik wílde dat geloven. Want ik deed mijn werk graag.'Velen bleven hopen dat er nog een oplossing gevonden zou worden. 'Ik vond het de moeite waard om te blijven. Ik heb altijd gehoopt dat de dingen weer beter zouden gaan. Ik heb een heel interessante job en we realiseerden echt een meerwaarde. De sfeer is hier ook altijd heel goed geweest', zegt Dooms. Bij L&H werkten veel twintigers en jonge dertigers, mensen die vol enthousiasme bij 'de grote L&H-familie' aansloten. 'Ook het feit dat hier op een bepaald moment mensen van wel dertig verschillende nationaliteiten werkten, was heel tof', aldus Van Winckel. 'Tijdens de middagpauze gaven sommigen hun collega's zelfs les in hun moedertaal.'L&H heeft de jongste jaren dan ook veel hoogopgeleide buitenlandse werkkrachten aangetrokken. Vooral taalkundigen die talen machtig waren die het bedrijf heel goed kon gebruiken. Velen vestigden zich met hun hele hebben en houden in Ieper. In het hartje van de Westhoek ontstond zo een bonte gemeenschap van jonge mensen uit alle uithoeken van de wereld. Van Zuid-Koreanen tot Russen, van Canadezen tot Brazilianen. 29 buitenlanders zijn al ontslagen, 28 anderen zullen binnenkort waarschijnlijk moeten vertrekken. De Zuid-Koreaanse Kyung-Hee Kim is voorlopig nog aan het werk. In de zomer van 1999 gaf ze haar studie in Londen op om voor L&H te gaan werken. 'In Zuid-Korea zou ik nooit zo'n baan kunnen krijgen', zegt ze. 'Daar zijn bedrijven meer in computerdeskundigen geïnteresseerd dan in taalkundigen. Dus heb ik er niet lang over hoeven na te denken. Ik was eigenlijk van plan om na mijn studie weer naar huis te gaan, het was dan ook een grote stap om in Ieper te komen werken.'Burgers uit de Europese Unie die zijn ontslagen, kunnen gewoon in België blijven en hebben recht op een uitkering. In de loop der jaren hebben ze natuurlijk wel een bestaan opgebouwd in Ieper of all places, en daar liggen de jobs voor taalkundigen niet voor het oprapen. Op korte termijn naar een grotere stad of terug naar hun moederland verhuizen, is ook niet altijd even simpel. Velen zitten aan een huurcontract vast of hebben hier een partner gevonden. Voor personeelsleden van buiten de Europese Economische Ruimte liggen de zaken moeilijker. Zij kregen na hun ontslag nog een extra opdoffer: ze hebben geen recht op een uitkering. 'Bij de VDAB van Ieper kreeg ik te horen dat ze me niet konden inschrijven omdat ik geen geldige verblijfsvergunning meer heb', zegt Pal. De meeste werknemers van buiten de EU hebben immers een zogenaamde Arbeidskaart B waaraan hun verblijfsvergunning is gekoppeld. 'Zo'n verblijfsvergunning vervalt als iemand geen werk meer heeft', zegt Thierry Lhoir van het ministerie van Werkgelegenheid. 'En dat betekent dat ze geen uitkering krijgen. Zo zijn de regels nu eenmaal.' Voor mensen met een Arbeidskaart B geldt dus: alleen wie werkt, heeft een verblijfsvergunning en recht op een uitkering. Maar wie werkt, heeft geen uitkering nodig omdat hij werk heeft. Catch 22 is er niets bij. Toch werden van hun loon jarenlang gewoon RZS-bijdragen en belastingen afgehouden. 'Ik heb in de tijd dat ik hier werk in totaal ongeveer 450.000 frank RSZ en 950.000 frank belastingen betaald', zegt Kyung-Hee Kim. 'Het is simpel: ofwel hebben die mensen recht op een uitkering, ofwel geven ze hen die sociale bijdragen terug', aldus Dooms. Het stukje van die bijdragen dat naar de pensioenkas gaat, kunnen ze trouwens wel terugvorderen. Maar ondertussen hebben ze amper geld om van te leven. 'De uitkering die de Belgische ex-werknemers krijgen, is eigenlijk een voorschot op hun vergoeding uit het sluitingsfonds en wordt daarvan afgetrokken. Dus zouden de niet-Europeanen ook een soort voorschot moeten kunnen krijgen', zegt Geert Wybo, woordvoerder van de werknemersafvaardiging. De curatoren van L&H geven elke buitenlander wel geld om naar huis terug te kunnen keren, maar dat bedrag dekt hoogstens het vliegtuigticket.PLATZAK EN ILLEGAALNiet alleen hebben de niet-EU-burgers geen recht op een uitkering, hun verblijfsvergunning wordt ook niet verlengd als ze geen werk hebben. Ze kunnen alleen blijven tot de einddatum van hun verblijfsvergunning. Voor sommigen is dat tot een jaar na hun ontslag, voor anderen maar een paar dagen. 'Dat iemand geen werk meer heeft, wordt pas vastgesteld als hij zijn verblijfsvergunning moet verlengen', zegt Manjula Ekka van de dienst Vreemdelingenzaken. 'Wij kunnen immers niet constant controleren of iedereen nog aan de slag is. Tot de einddatum van die vergunning kunnen ze dus gewoon blijven en als ze ondertussen ander werk vinden, is er niets aan de hand. Na die datum krijgen ze trouwens nog dertig dagen om ander werk te zoeken of hun zaken hier af te handelen.' Toch zijn de betrokkenen ongerust. Ze durven amper in het buitenland op sollicitatiegesprek te gaan uit angst dat ze het land niet meer binnen zullen mogen.'Ik heb drie universiteitsdiploma's en ik heb mijn werk altijd goed gedaan', aldus Pal. 'Ik had nooit gedacht dat ik op een dag zonder geld als illegaal in een vreemd land zou verblijven. Ik voel me vernederd. Oké, ik krijg geld voor een vliegtuigticket, maar wat dan? Een internationale verhuizing kost me ongeveer 60.000 frank. Bovendien moet ik hier blijven om een aanvraag in te dienen voor een vergoeding uit het sluitingsfonds.' Verschillende Belgische personeelsleden zetten zich voor hun buitenlandse collega's in en ook de dienst Human Resources van het bedrijf probeert hen te helpen. Maar na 14 december zullen ook zij er niet meer zijn.Pal: 'Wij zijn niet zomaar naar België gekomen. Ze hebben ons gevráágd om te komen omdat ze onze kennis nodig hadden. En toch zoekt niemand nu een oplossing. Ik voel me gediscrimineerd. Waarom is er op dit vlak zo'n verschil tussen EU-burgers en andere buitenlanders? We betalen dezelfde sociale bijdragen en belastingen, maar hebben niet dezelfde rechten.' Kyung-Hee Kim is heel emotioneel, al is zij nu nog aan de slag. 'Ik hoor de verhalen van Andrea en andere collega's die al zijn ontslagen. Het is zo frustrerend, want ik weet dat ik risico loop om hetzelfde lot te ondergaan. En ik kan er niets aan doen.'VERBRAND DOSSIERDe werknemers wijzen ook op de analogie met het Sabena-dossier. Want ook bij L&H hebben ze geen uitzicht op een fatsoenlijke vergoeding omdat grote schuldeisers hen voorafgaan. Bij Sabena werkte trouwens ook een aantal niet-Europeanen: vooral Japanse bemanningsleden van de vluchten naar Tokio. Vorige week publiceerden Vlaamse kranten nog een open brief van het L&H-personeel aan de regering: 'In verband hiermee stellen wij voor een evenwaardige tegemoetkoming overeen te komen voor het personeel van L&H, met als uitgangspunt het ook volgens ons eerlijke en correcte sociaal plan voor het Sabena-personeel.' Maar de regering zwijgt voorlopig. Vlaams minister van Werkgelegenheid Renaat Landuyt (SP.A) heeft wel meer geld voor outplacement uitgetrokken zodat persoonlijke begeleiding mogelijk wordt. En burgemeester Luc Dehaene (CD&V) van Ieper onderzoekt wat hij voor de ontslagen buitenlanders kan doen. Zowel de buitenlandse als de Belgische werknemers en ex-werknemers hebben het gevoel dat iedereen hen vergeten is. L&H ging failliet en daarmee was de kous af. Wybo: 'Dit is een verbrand dossier, niemand wil er nog iets mee te maken hebben. De regering doet niets. Maar ook het management heeft een verantwoordelijkheid. Zij hebben de jongste jaren veel buitenlanders binnengehaald.'De ministers die de afgelopen jaren glimmend van trots in Ieper hun opwachting maakten, laten nu niets meer van zich horen. Kabinetsmedewerkers die om uitleg worden gevraagd, verwijzen vlotjes naar hun ministeries waar een onontwarbare technische uitleg volgt. Zeker wat het probleem van de buitenlandse (ex)-werknemers betreft, heeft niemand zin in veel commentaar. Zelfs niet diegenen die een paar maanden geleden nog pleitten voor de invoer van hoogopgeleide arbeidskrachten van buiten de EU. De zaak-L&H toont nu immers duidelijk aan dat er geen enkel vangnet voor die mensen is. Misschien dat het tot nadenken aanzet, dat er nu een structurele oplossing komt. Maar daar hebben de overlevenden van de spraaktechnologische slag van Ieper niets meer aan. Zij wachten met steeds minder hoop en minder collega's 14 december af. En de laatste, die doet het licht uit.Ann Peuteman'Ik had nooit gedacht dat ik op een dag zonder geld als illegaal in een vreemd land zou verblijven.'