Sinds ongeveer acht jaar regeert u over Irak. Hoeveel aanslagen hebt u al overleefd?

NOURI AL-MALIKI: Hoe vaak mijn tegenstanders me naar het leven hebben gestaan, kan ik u niet bij benadering zeggen. Bij publieke optredens ben ik van dichtbij aangevallen, maar ze hebben me ook al proberen te vergiftigen. Op een uitstap naar Mosul in het noorden van Irak wilden ze mijn vliegtuig neerhalen. Het beveiligingssysteem leidde de raket evenwel af, zodat het toestel alleen maar hevig door elkaar werd geschud. Zelfs tijdens mijn bezoek aan Berlijn in 2008 werd ik in het vizier genomen, maar de Duitse veiligheidsdiensten konden de plannen van een groep jonge Marokkanen verijdelen.
...

NOURI AL-MALIKI: Hoe vaak mijn tegenstanders me naar het leven hebben gestaan, kan ik u niet bij benadering zeggen. Bij publieke optredens ben ik van dichtbij aangevallen, maar ze hebben me ook al proberen te vergiftigen. Op een uitstap naar Mosul in het noorden van Irak wilden ze mijn vliegtuig neerhalen. Het beveiligingssysteem leidde de raket evenwel af, zodat het toestel alleen maar hevig door elkaar werd geschud. Zelfs tijdens mijn bezoek aan Berlijn in 2008 werd ik in het vizier genomen, maar de Duitse veiligheidsdiensten konden de plannen van een groep jonge Marokkanen verijdelen. MALIKI: Ik heb vijanden in alle kampen. Velen komen uit de Baathpartij (de inmiddels verboden eenheidspartij van ex-despoot Saddam Hoessein, nvdr). Anderen zijn religieuze extremisten. Sommigen van die fanatici behoren tot de soennitische geloofsrichting, andere zijn sjiieten zoals ikzelf. Heel wat aanvallen kun je toeschrijven aan al-Qaeda. MALIKI: Het ambt brengt die bedreiging mee. Maar juist in een land dat opnieuw moet worden opgebouwd en dat hunkert naar stabiliteit mag een politicus niet zomaar weglopen, alleen maar omdat zijn leven in gevaar is. Ik ben nog nooit bang geweest voor de dood, en ook tegenstanders heb ik nooit gevreesd. Ik ken geen angst. In de tijd van Saddam Hoessein was de terechtstelling van opponenten dagelijkse kost. Met dat gevaar moesten we leven. MALIKI: Ja, ik vind troost in het geloof, bijvoorbeeld als ik aan het lot van de rechtgeaarde kalief Ali denk. Die heeft heel wat veldslagen geleverd, niemand kon hem verslaan. Zijn lot wilde dat hij tijdens het gebed werd aangevallen en aan zijn verwondingen overleed. MALIKI: Sinds mijn zeventiende is mijn leven één grote worsteling en strijd: eerst onder Saddam Hoessein met de Baathpartij, dan in ballingschap, nu met al-Qaeda. Ik ben nu 64 jaar en hunker naar een adempauze. Acht harde jaren als premier zijn voor mij eigenlijk genoeg geweest. Maar ten aanzien van de uitdagingen waarvoor het land en de Irakezen staan, kan ik niet gaan uitrusten. MALIKI: Ik zal onze Rechtsstaatcoalitie naar de verkiezingen leiden. Of we elkaar daarna hier in de ambtszetel van de premier terugzien, is iets waarover de kiezers en de meerderheid in het parlement beslissen. MALIKI: Ik ben verantwoordelijk voor het gedegen bestuur van dit land. Dat is mijn democratische opdracht. En er zijn krachten die mijn regering willen omverwerpen door allianties tegen ons te smeden. Ik zou met geweld tegen hen kunnen optreden, maar ik doe dat niet. Ik manipuleer de democratische instellingen niet en oefen er ook geen druk op uit. Ik houd me aan de politieke spelregels. MALIKI: Dat mijn tegenstanders zulke beschuldigingen mogen uiten, in openbare toespraken, in mediaberichten, bewijst dat elke vergelijking met Saddam absoluut niet opgaat. MALIKI: Saddam was een tiran en dictator. Hij heeft tegen grote delen van zijn volk, tegen Koerden en sjiieten, gifgas ingezet. Met hem kan en wil ik niet vergeleken worden. De achtergrond van al die beschuldigingen die u hier aanvoert, is mijn besliste optreden tegen de Sadr-milities en tegen iedereen die het beeld van Irak door geweld en terreur verminkt. En dan zijn er nog altijd groeperingen die me niet vergeven dat ik als premier het doodvonnis tegen Saddam heb laten uitvoeren. Velen wrijven me dat aan als een misdaad die me niet vergeven mag worden. MALIKI: Integendeel! Ten eerste heb ik slechts een oordeel van de rechtbank laten uitvoeren. Ten tweede ervoer ik de dood van deze misdadiger zowat als een godsoordeel. En ten derde was ons optreden belangrijk voor Irak: we zijn niet zomaar in Saddams cel gestapt om hem dood te schieten, zoals hij dat met zijn vijanden heeft gedaan. Het proces dat we tegen hem hebben gevoerd heeft lang geduurd en we hebben de beslissing aan de justitie overgelaten. Dat Saddams bestaan werd uitgewist, was het minste wat hij had verdiend. MALIKI: Het klopt dat we, gezien de huidige uitdagingen door het terrorisme, een sterke regering nodig hebben, inclusief sterke geheime diensten. Hoe zouden we groeperingen als al-Qaeda, de 'islamitische staat in Irak en Syrië', afgekort Isis, en al die bendes anders het hoofd kunnen bieden? Bij ons is dat niet anders dan bij jullie in het Westen: we moeten onze veiligheidsdiensten versterken als we het terrorisme met succes willen bestrijden. MALIKI: Er waren inderdaad enkele misverstanden tussen soennieten en sjiieten die veroorzaakt waren door vroegere politieke beslissingen. Die meningsverschillen hadden evenwel geen religieuze achtergrond, ze waren zuiver politiek. MALIKI: We hebben hier met een heel normaal politiek proces te doen. Elke partij heeft het aandeel gekregen dat ze volgens haar kiesresultaat verdiend heeft. Dat geldt ook voor Moetlaq en evenzeer voor Allawi. Dat iemand meer krijgt dan hem toekomt, aanvaard ik niet. MALIKI: Bij God, ik zweer u dat niemand verwaarloosd werd. Ik geloof in onze instellingen, in het parlement, de regering, de justitie. Maar ik geloof zeker niet dat bepaalde persoonlijkheden invloed op de politiek mogen krijgen alleen maar omdat ze een grote beweging aanvoeren. Velen zouden graag tien premiers hebben, maar er is er maar één. MALIKI: Ik heb me al voor de nationale verzoening ingezet voor Obama president werd. Wat veiligheid betreft, hebben we juist op basis van die verzoening in 2006 weer greep gekregen op de situatie. MALIKI: Zolang de mensen in steden als Falluja met al-Qaeda samenwerken, lopen ze gevaar slachtoffer te worden. Intussen is de stad in twee kampen verdeeld: de enen staan aan de kant van de terroristen, de anderen bestrijden de terroristen met onze regeringstroepen. Sedert al-Qaeda en Isis de stad tot een islamitische staat verklaard hebben, proberen we dat kankergezwel met een minimum aan slachtoffers uit te roeien. Maar als regering kunnen we niet aanvaarden dat daar een islamitische staat werd uitgeroepen. MALIKI: Hier in het Nabije Oosten zijn er twee grote assen: de soennitische en de sjiitische. Achter de eerste as gaan enkele Golfstaten en Turkije schuil; de tweede is de Iraans-Arabische as, die via Irak en Syrië tot in Libanon reikt. Al vier of vijf jaar geleden hebben we de Verenigde Staten erop gewezen dat Turkije en enkele Golfstaten proberen de sjiitische as te vernietigen. MALIKI: Vicepresident Joe Biden heeft gezegd dat de VS deze operaties hebben proberen te stoppen, maar zonder succes. Wat daarvan het resultaat is, zien we nu in Syrië. MALIKI: En uit Syrië, dat door de terreur is besmet, keerde het geweld naar Irak terug. Maar dat geweld werd ook naar Libanon en Jordanië geëxporteerd. MALIKI: Nee, dat kunnen ze helemaal niet. Dat hebben we de Amerikanen van het begin af aan gezegd, toen men in Washington nog geloofde dat Assad binnen de twee maanden ten val zou worden gebracht. Nu zijn we drie jaar verder en het regime van Assad handhaaft zich nog altijd. MALIKI: Ik weet alleen dat Assad niet door een militaire oplossing ten val zal worden gebracht. Dat betekent niet dat ik het Syrische systeem wil verdedigen, maar ik heb gedurende zestien jaar in Syrië in ballingschap geleefd, ik ken de toestand daar. Ik heb voor die sneeuwbal van geweld gewaarschuwd. MALIKI: We moeten duidelijk maken dat de militaire oplossing geen optie is. En dan moeten de twee Syrische kampen zelf voor een oplossing zorgen. Ze moeten zonder externe inmenging een uitweg vinden. MALIKI: Dat we geen oplossing vinden, ligt aan de influisteraars in de achterkamers. Als de Amerikanen en de Saudi's de betrokkenen niet langer zouden voorschrijven wat ze moeten zeggen en eisen, zouden die zich werkelijk genoodzaakt zien om samen te overleggen. En misschien zouden ze ook een oplossing vinden. MALIKI: In elk geval zal dan de oorlog voortgaan, die op dit moment in het voordeel van het regime verloopt. Het kan immers territoriumwinst boeken. En die oorlog zal de hele regio aantasten. De aanslagen en het fanatisme in Libanon zijn daarvan de eerste consequenties; maar ook de spanningen in Turkije zijn een gevolg van het Syrische drama. In Jordanië wankelt het regime, en de crisis zal ook nog naar Saudi-Arabië overslaan. MALIKI: Ja, de heersersfamilie is in gevaar. Ze heeft geen gevoel voor de sociale problemen van onze tijd. Ze staat voor een ouderwetse vorm van heerschappij die steunt op een sektarische geloofsrichting. MALIKI: Waarom maakt u zich zorgen om uw olie? Saudi-Arabië moet zijn olie hoe dan ook blijven verkopen. MALIKI: Maar nu staan we klaar. We kunnen inspringen als de productie in Saudi-Arabië instort. MALIKI: Ik wil niet bestrijden dat er bepaalde problemen zijn. Maar we behoren tot de tien staten die zich het meest ontwikkelen. En in de volgende twee of drie jaar zullen we bij de aardolieproductie en bij de export nog een verdere sprong voorwaarts maken. Beschouwt u zich alstublieft niet als de gegijzelde van Saudi-Arabië. MALIKI: De Koerden hadden de illusie dat ze zelf over de aardolie in het noorden kunnen beslissen. Ze geloofden dat het aangrenzende Turkije hun plannen zou steunen. Maar de Turken zijn niet de sponsor van Koerdistan. Integendeel: ze zouden de Koerden met één hap verslinden. Daarom hebben de Koerden slechts als deel van Irak een toekomst. En alleen Irak kan de winning en de uitvoer van die aardolie waarborgen. Over dat perspectief discussiëren de Koerden nu juist onder elkaar - met aanzienlijke meningsverschillen. En om u gerust te stellen: onze grootste olievoorraden liggen in het zuiden. MALIKI: Wie zoiets zegt, wil het aanzien van onze regering schaden. Niemand beïnvloedt onze politiek. Het bewijs: Iran en de VS zijn vijanden. Maar Irak is een vriend van Amerika én van Iran, want we zijn een onafhankelijk land. We laten ons niet gebruiken voor de belangen van anderen. Voor ons telt alleen het belang van Irak. Daarom hebben we een partnershipverdrag met de VS en met Europa afgesloten, maar ook met Turkije, Iran en andere landen. MALIKI: Ja, dat geloof ik. En ik heb de indruk dat beide regeringen intussen op goede relaties aansturen, in hun eigen belang. Ze zijn de vijandelijkheden moe. MALIKI: We hebben voor stabiliteit gezorgd, ook al zijn er nog onrustige streken zoals de provincie Anbar. En zo'n voorval zoals u dat hier in Bagdad hebt meegemaakt, kan toch overal gebeuren. U kunt er niet van uitgaan dat het terrorisme niet ook in Europa toeslaat. DOOR DIETER BEDNARZ EN KLAUS BRINKBÄUMER IN BAGDAD'Irak is een vriend van Amerika én van Iran, want we zijn een onafhankelijk land. We laten ons niet gebruiken voor de belangen van anderen.' 'De spanningen in Turkije zijn een gevolg van het Syrische drama. En de crisis zal ook naar Saudi-Arabië overslaan.'